Co to jest opłata za korzystanie ze środowiska?

Opłata za korzystanie ze środowiska to należność, którą podmiot korzystający ze środowiska sam ustala i wnosi do urzędu marszałkowskiego. Wynika to z art. 284 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, a opłatę za dany rok kalendarzowy wnosi się do 31 marca roku następnego (art. 285 ust. 2 tej ustawy), według stawek obowiązujących w okresie faktycznego korzystania ze środowiska (art. 285 ust. 1). Rodzaje korzystania ze środowiska, za które ponosi się opłatę, wymienia art. 273 ust. 1 tej ustawy; jednym z nich jest wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (art. 273 ust. 1 pkt 1). Podmiot, który rozliczył emisje gazów cieplarnianych w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), nie płaci tej opłaty w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami (art. 273 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska).

Stan prawny na: 2026-10-16

Kto jest podmiotem korzystającym ze środowiska?

Opłatę wnosi „podmiot korzystający ze środowiska”. Art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska zalicza do niego:

• przedsiębiorcę w rozumieniu Prawa przedsiębiorców oraz przedsiębiorcę zagranicznego, a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie (uprawy, chów i hodowlę zwierząt, ogrodnictwo, warzywnictwo, leśnictwo, rybactwo śródlądowe),
• jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą,
• osobę fizyczną spoza pierwszej grupy, ale wyłącznie w zakresie, w jakim jej korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Pierwsze pytanie, które warto sobie zadać, brzmi więc: czy moja firma lub jednostka mieści się w jednej z tych grup. Jeśli tak, obowiązek rozliczenia opłaty dotyczy jej samej, a nie urzędu.

Jak i do kiedy trzeba rozliczyć opłatę?

Według art. 284 ust. 1 podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Nie czeka więc na wezwanie, tylko sam liczy kwotę za cały rok, stosując stawki z okresu, w którym faktycznie korzystał ze środowiska (art. 285 ust. 1).

Tego samego dnia mija termin złożenia wykazu marszałkowi województwa: art. 286 ust. 1 wyznacza go na 31 marca, czyli tak samo jak termin zapłaty z art. 285 ust. 2. Wykaz ma dwie części: szczegółowe dane o zakresie korzystania ze środowiska i wysokości opłat oraz zbiorcze zestawienie tych danych (art. 286 ust. 1). Termin zapłaty i wykazu różni się od terminu sprawozdania rocznego w BDO, który przypada 15 marca (art. 76 ust. 1 ustawy o odpadach), więc w kalendarzu warto mieć je osobno. Więcej o treści wykazu znajdziesz w artykule Co zawiera wykaz składany marszałkowi województwa w związku z opłatą, a o samodzielnym liczeniu kwoty w tekście Czy opłatę za korzystanie ze środowiska trzeba samodzielnie obliczyć.

Kiedy opłaty nie trzeba wnosić: progi 800 zł i 100 zł?

Nie każda opłata trafia do urzędu. Zgodnie z art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł. Próg dotyczy opłaty z tytułu danego rodzaju korzystania, a opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona.

Osobny, niższy próg dotyczy wykazu. Jeżeli roczna opłata z tytułu któregokolwiek z rodzajów korzystania z art. 273 ust. 1 nie przekracza 100 zł, podmiot nie musi składać wykazu za ten rodzaj korzystania (art. 289 ust. 1 zdanie drugie). Próg liczy się osobno dla każdej kategorii opłaty, a nie łącznie.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Osoba fizyczna. Jest podmiotem korzystającym ze środowiska tylko w zakresie, w jakim jej korzystanie wymaga pozwolenia. Poza tym zakresem nie podlega tej definicji z art. 3 pkt 20.
• Zwolnienie z zapłaty to nie zwolnienie z wykazu. Próg dla wykazu (100 zł) jest niższy niż próg dla zapłaty (800 zł), oba z art. 289 ust. 1. Opłata mieszcząca się między tymi kwotami nie jest wnoszona, ale wykaz za ten rodzaj korzystania nadal trzeba złożyć.
• Uchwała sejmiku. Art. 289 ust. 2 przewiduje, że sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%. Warto sprawdzić, czy w Twoim województwie obowiązuje taka uchwała.
• Gazy i pyły do powietrza. Wykaz za tę kategorię sporządza się na podstawie rocznego raportu składanego do Krajowej bazy (art. 286 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). To dwa odrębne obowiązki, z różnymi organami, więc jedno nie zastępuje drugiego. Szersze tło znajdziesz w dziale KOBiZE.

Co zrobić teraz?

Przykład: roczna opłata z tytułu jednego rodzaju korzystania wynosi dokładnie 800 zł. Zgodnie z art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze opłaty nie wnosisz, bo kwota nie przekracza progu. Kwota przekracza jednak 100 zł, więc wykaz za ten rodzaj korzystania składasz marszałkowi do 31 marca.

Co zrobić teraz:

1. Sprawdź, czy mieścisz się w definicji z art. 3 pkt 20.

2. Dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska policz roczną opłatę według stawek z okresu faktycznego korzystania.

3. Porównaj każdą kwotę z progami 100 zł i 800 zł.

4. Do 31 marca roku następnego wnieś na rachunek urzędu marszałkowskiego opłatę za te rodzaje korzystania, w których roczna kwota przekracza 800 zł, i złóż marszałkowi wykaz za każdy rodzaj korzystania, w którym przekracza ona 100 zł (art. 285 ust. 2, art. 286 ust. 1 i art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska).

Termin zapłaty i wykazu omawia także artykuł Do kiedy trzeba zapłacić opłatę za korzystanie ze środowiska i złożyć wykaz, a pozostałe obowiązki w dziale BDO.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647): art. 3 pkt 20, art. 273 ust. 1 i ust. 4, art. 284, art. 285, art. 286 i art. 289.
• Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach: art. 76 ust. 1.

Najczęściej zadawane pytania

Kto dokładnie musi wnosić opłatę za korzystanie ze środowiska?

Opłatę wnosi podmiot korzystający ze środowiska. Należą do niego przedsiębiorcy (także zagraniczni) i osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie, jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami oraz osoby fizyczne w zakresie, w jakim ich korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia (art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska).

Do kiedy trzeba zapłacić opłatę?

Za dany rok kalendarzowy do 31 marca roku następnego, według stawek z okresu faktycznego korzystania ze środowiska (art. 285 ust. 1-2 ustawy Prawo ochrony środowiska).