O ile wzrasta opłata za korzystanie ze środowiska przy braku wymaganego pozwolenia?

Gdy podmiot nie posiada wymaganego pozwolenia dla źródła emisji objętego opłatą za korzystanie ze środowiska, jednostkową stawkę opłaty zwiększa się o 500% — czyli do sześciokrotności stawki bazowej. To nie jest osobna kara pieniężna doliczona do opłaty, lecz mnożnik zmieniający sposób jej wyliczenia.

Stan prawny na: 2026-10-02

Podstawa prawna i źródła

Art. 292 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony środowiska; przepis obowiązuje od 1 stycznia 2009 r. Sposób zastosowania podwyższonej stawki w wykazie opisuje objaśnienie 10 do załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443).

• Ustawa – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647)
• Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443)

Jak liczyć: o 500% to sześć razy, nie pięć

Zwiększenie o 500% oznacza, że do stawki podstawowej dodaje się jej pięciokrotność. Do obliczeń przyjmuje się więc stawkę sześć razy wyższą od podstawowej. Zmienia się stawka jednostkowa, a nie wielkość emisji — ilość substancji wprowadzonej do środowiska liczy się tak samo jak zwykle.

Tabela: wpływ braku wymaganego pozwolenia na obliczenie opłaty za korzystanie ze środowiska; podstawa: art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska i objaśnienie 10 do załącznika nr 1 rozporządzenia (Dz.U. 2019 poz. 2443).

Kiedy mnożnik ma zastosowanie?

Warunkiem jest prowadzenie działalności, dla której pozwolenie na dane źródło emisji jest wymagane, ale podmiot go nie posiada. To co innego niż działalność, dla której pozwolenie w ogóle nie jest wymagane z mocy prawa (np. małe kotły o mocy do 5 MW rozliczane w uproszczonym modelu stawki płaskiej) — w takim przypadku pojęcie „braku wymaganego pozwolenia” nie ma zastosowania, bo pozwolenie nie było wymagane.

Pierwszym krokiem jest więc ustalenie, czy dane źródło w ogóle wymaga pozwolenia. Dopiero odpowiedź twierdząca i brak dokumentu uruchamiają podwyższoną stawkę.

Kto stosuje mnożnik?

Mnożnik może zostać zastosowany zarówno w samoobliczeniu dokonywanym przez sam podmiot, jak i w decyzji marszałka województwa wymierzającej opłatę. Opłatę podmiot ustala we własnym zakresie (art. 284 ust. 1 Prawa ochrony środowiska), więc to on jako pierwszy powinien przyjąć właściwą stawkę. Jeżeli wykazu brakuje albo budzi on wątpliwości, opłatę wymierza marszałek — patrz kiedy marszałek województwa wymierza opłatę decyzją.

Przykład: instalacja bez pozwolenia przez cały rok

Zakład eksploatował przez cały rok instalację, dla której pozwolenie było wymagane, ale wniosek o jego wydanie złożył dopiero pod koniec roku. Za ten rok liczy opłatę od emisji z tej instalacji według stawki zwiększonej o 500%. Jeśli z obliczenia według stawki podstawowej wynikałaby określona kwota, do wykazu wpisuje jej sześciokrotność. Pozostałe źródła zakładu, które mają wymagane pozwolenia albo ich nie wymagają, rozlicza według stawek podstawowych.

Co zrobić teraz?

1. Zrób listę źródeł emisji i przy każdym zaznacz, czy wymaga pozwolenia.
2. Sprawdź, czy pozwolenia są aktualne i obejmują rzeczywisty zakres działalności.
3. Dla źródeł bez wymaganego pozwolenia przyjmij w wykazie stawkę podwyższoną.

Budowę wykazu opisujemy w artykule co zawiera wykaz opłat za korzystanie ze środowiska, a terminy w tekście do kiedy trzeba zapłacić opłatę i złożyć wykaz. Kto w ogóle podlega opłatom, wyjaśnia artykuł kto jest podmiotem korzystającym ze środowiska.

Najczęściej zadawane pytania

O ile wzrasta stawka opłaty przy braku wymaganego pozwolenia?

O 500%, czyli do sześciokrotności stawki bazowej (art. 292 pkt 1 Prawa ochrony środowiska).

Czy to jest osobna kara doliczona do opłaty?

Nie — to mnożnik zmieniający jednostkową stawkę stosowaną przy obliczeniu opłaty, a nie dodatkowa sankcja pieniężna obok niej.

Czy mnożnik dotyczy też źródeł, dla których pozwolenie w ogóle nie jest wymagane?

Nie — dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy pozwolenie jest wymagane, ale go brakuje. Jeśli dane źródło jest z mocy prawa zwolnione z obowiązku posiadania pozwolenia, mechanizm ten go nie dotyczy.