Kogo dotyczy obowiązek opłaty SUP za jednorazowe opakowania plastikowe

Opłatę SUP pobiera od klienta przedsiębiorca prowadzący sklep, hurtownię lub lokal gastronomiczny, który oferuje jednorazowe kubki lub pojemniki na żywność z tworzyw sztucznych albo żywność i napoje w nich zapakowane, a także przedsiębiorca sprzedający je przez automaty (art. 3b ust. 1 i 2 ustawy o opłacie produktowej, Dz.U. 2024 poz. 433).

Stan prawny na: 2026-10-01

Obowiązek wynika z art. 3b ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 433), dodanego nowelizacją z dnia 14 kwietnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 877). Przepis nie wskazuje producenta kubka jako płatnika: opłatę pobiera ten, kto oferuje produkt użytkownikowi końcowemu w punkcie sprzedaży. Art. 3b ust. 1 i 2 stosuje się od 1 stycznia 2024 r.

Kto dokładnie pobiera opłatę SUP

Jednostka handlu detalicznego (sklep) — Kiedy podlega obowiązkowi: oferuje jednorazowe kubki lub pojemniki na żywność albo produkty w nich zapakowane; Co musi zrobić: pobrać opłatę od użytkownika końcowego; Podstawa prawna: art. 3b ust. 1 ustawy o opłacie produktowej
Jednostka handlu hurtowego (hurtownia) — Kiedy podlega obowiązkowi: oferuje te same produkty jako opakowanie lub z zapakowaną zawartością; Co musi zrobić: pobrać opłatę od użytkownika końcowego; Podstawa prawna: art. 3b ust. 1 ustawy o opłacie produktowej
Jednostka gastronomiczna (restauracja, bar, food truck, kawiarnia) — Kiedy podlega obowiązkowi: wydaje posiłki lub napoje w takich kubkach lub pojemnikach, także na wynos; Co musi zrobić: pobrać opłatę od użytkownika końcowego; Podstawa prawna: art. 3b ust. 1 ustawy o opłacie produktowej
Przedsiębiorca sprzedający przez automaty — Kiedy podlega obowiązkowi: automat wydaje napoje lub żywność w takich kubkach lub pojemnikach; Co musi zrobić: pobrać opłatę od użytkownika końcowego; Podstawa prawna: art. 3b ust. 2 ustawy o opłacie produktowej

Tabela zestawia krąg podmiotów objętych opłatą SUP według art. 3b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz.U. 2024 poz. 433). Przykłady typów lokali mają charakter ilustracyjny.

Ten sam przedsiębiorca musi też zapewnić dostępność opakowań alternatywnych: wykonanych z materiałów innych niż tworzywa sztuczne albo opakowań wielokrotnego użytku (art. 3b ust. 3). Ten ustęp zaczął obowiązywać później niż ust. 1 i 2, zgodnie z art. 22 ustawy nowelizującej (Dz.U. 2023 poz. 877). Nadzór nad wykonywaniem obowiązków z art. 3b ust. 1-3 sprawuje Inspekcja Handlowa, a właściwy jest wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej (art. 3b ust. 4).

Jakich produktów dotyczy opłata w punkcie sprzedaży

Ustawa SUP rozdziela produkty jednorazowe z tworzyw sztucznych na trzy odrębne mechanizmy, a opłata pobierana od klienta dotyczy tylko jednego z nich (art. 3i, art. 3b, art. 3c i art. 3k ustawy o opłacie produktowej, Dz.U. 2024 poz. 433):

Zakaz wprowadzania do obrotu — Jakie produkty: sztućce, talerze, słomki, mieszadełka, patyczki, wyroby z EPS, tworzywa oxo-degradowalne (Załącznik nr 7); Kogo obciąża: każdego, kto chciałby je wprowadzić do obrotu; Podstawa prawna: art. 3i ustawy o opłacie produktowej
Opłata w punkcie sprzedaży — Jakie produkty: wyłącznie kubki i pojemniki na żywność (Załącznik nr 6); Kogo obciąża: klienta; pobiera ją sprzedawca, lokal lub operator automatu; Podstawa prawna: art. 3b i art. 3c ustawy o opłacie produktowej
Opłata roczna producenta lub importera — Jakie produkty: pojemniki na żywność, opakowania i owijki, pojemniki na napoje, kubki, lekkie torby na zakupy, filtry tytoniowe (Załącznik nr 9); Kogo obciąża: wprowadzającego produkty; nie pobiera się jej od konsumenta; Podstawa prawna: art. 3k ustawy o opłacie produktowej

Tabela pokazuje trzy mechanizmy produktowe z ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej; nowelizacja, która wprowadziła ten podział, weszła w życie 24 maja 2023 r., a art. 3b ust. 1 i 2 stosuje się od 1 stycznia 2024 r. (Dz.U. 2023 poz. 877). Butelka na napój, lekka torba czy owijka nie powodują więc pobrania opłaty SUP przy kasie, nawet jeśli są z plastiku. Różnice między tymi trzema mechanizmami omawiamy szerzej w tekście czym różnią się produkty SUP zakazane od objętych opłatą u sprzedawcy i opłatą producenta.

Chronologia przepisów

14 kwietnia 2023 r. — Co się zmieniło: uchwalenie nowelizacji wprowadzającej przepisy SUP; Podstawa prawna: Dz.U. 2023 poz. 877
24 maja 2023 r. — Co się zmieniło: nowelizacja wchodzi w życie, obowiązuje zakaz wprowadzania do obrotu produktów z załącznika nr 7; Podstawa prawna: art. 3i ustawy o opłacie produktowej
1 stycznia 2024 r. — Co się zmieniło: sprzedawcy, lokale gastronomiczne i operatorzy automatów pobierają opłatę SUP; Podstawa prawna: art. 3b ust. 1 i 2 ustawy o opłacie produktowej

Tabela porządkuje daty według ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i nowelizacji z dnia 14 kwietnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 877).

Opłata SUP a sprawozdawczość w BDO

Pobranie opłaty SUP to obowiązek wobec klienta; sprawozdawczość w BDO to osobna ścieżka wynikająca z ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Roczne sprawozdanie o produktach, opakowaniach i o gospodarowaniu odpadami z nich powstającymi (art. 73 ust. 1 ustawy o odpadach) obejmuje m.in. wybrane produkty jednorazowe z tworzyw sztucznych i torby plastikowe, obok wprowadzających opakowania i produkty w opakowaniach. Odrębne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach (art. 75 ust. 1) dotyczy wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji (art. 66). Jeśli obowiązek produktowy lub opakowaniowy wykonuje w Twoim imieniu organizacja odzysku, to ona sporządza i składa sprawozdanie (art. 74 i art. 74a ustawy o odpadach). Sprawozdanie trafia do marszałka województwa przez indywidualne konto w BDO; obecny zakres tych przepisów obowiązuje od 13 października 2023 r. Więcej o rejestrze znajdziesz w dziale BDO — rejestr i sprawozdania.

Wyjątki i przypadki brzegowe

Sprzedaż hurtowa innemu przedsiębiorcy. Art. 3b ust. 1 wymienia jednostki handlu hurtowego, ale przepis mówi o pobraniu opłaty od użytkownika końcowego. Czy hurtownia pobiera opłatę przy odsprzedaży kubków sklepowi, który sam je wyda klientom, nie wynika wprost z tekstu — to kwestia interpretacyjna, którą warto potwierdzić indywidualnie.
Lekka torba na zakupy. Nie jest produktem z Załącznika nr 6, więc nie rodzi opłaty SUP w punkcie sprzedaży; dla toreb działa osobna opłata recyklingowa — zobacz czym różnią się obowiązki SUP i opłata za torby reklamówki oraz ile wynosi opłata recyklingowa za lekką torbę plastikową.
Produkty z Załącznika nr 7. Tu nie ma opłaty, bo obowiązuje zakaz wprowadzania do obrotu (art. 3i).
Brak wytwarzania odpadów objętych ewidencją. Samo wytwarzanie odpadów nie tworzy obowiązku sprawozdania z art. 75 ust. 1 — decyduje to, czy firma musi prowadzić ewidencję odpadów (art. 66 ustawy o odpadach).

Przykład: kawiarnia z kawą na wynos i automatem

Kawiarnia sprzedaje kawę w jednorazowych kubkach z tworzywa i sałatki w plastikowych pojemnikach, a przy wejściu do biurowca prowadzi automat z napojami w kubkach. Przy ladzie jest jednostką gastronomiczną w rozumieniu art. 3b ust. 1, a przy automacie — przedsiębiorcą z art. 3b ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz.U. 2024 poz. 433). W obu kanałach pobiera więc opłatę SUP od klienta i musi zapewnić dostępność opakowania alternatywnego — z materiału innego niż tworzywo sztuczne albo wielokrotnego użytku (art. 3b ust. 3). Plastikowe mieszadełka nie są opcją, bo należą do produktów zakazanych (art. 3i). Jeśli kawiarnia wydaje też lekkie torby, rozlicza je według odrębnych zasad opłaty recyklingowej, a nie jako opłatę SUP.

Co zrobić teraz

1. Spisz, jakie jednorazowe kubki i pojemniki na żywność z tworzyw sztucznych wydajesz klientom — przy ladzie, na wynos i przez automaty.

2. Porównaj tę listę z trzema mechanizmami w tabeli wyżej: tylko kubki i pojemniki na żywność oznaczają pobranie opłaty SUP od klienta.

3. Oznacz opłatę na paragonie lub rachunku jako odrębną pozycję i przygotuj opakowanie alternatywne do zaoferowania klientowi — z materiału innego niż tworzywo sztuczne albo wielokrotnego użytku (rekomendacja praktyczna, ułatwiająca wykazanie wykonania art. 3b ust. 1-3).

4. Sprawdź w dziale odpady i opakowania, czy równolegle nie ciążą na Tobie obowiązki opakowaniowe i sprawozdawcze w BDO.

5. Bieżące zmiany przepisów o produktach jednorazowych śledź w dziale emisje i SUP.

Najczęściej zadawane pytania

Czy producent jednorazowych kubków pobiera opłatę SUP od klientów?

Nie. Opłatę SUP od użytkownika końcowego pobiera jednostka handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomiczna oraz przedsiębiorca sprzedający przez automaty (art. 3b ust. 1 i 2 ustawy o opłacie produktowej). Wprowadzającego produkty obciąża odrębna opłata roczna z art. 3k tej ustawy.

Czy opłata SUP dotyczy plastikowych butelek i toreb?

Nie w punkcie sprzedaży. Opłatę pobieraną od klienta stosuje się wyłącznie do kubków i pojemników na żywność z Załącznika nr 6 (art. 3b ustawy o opłacie produktowej). Pojemniki na napoje i lekkie torby na zakupy są w Załączniku nr 9, czyli w opłacie producenta (art. 3k).

Od kiedy sklepy i restauracje pobierają opłatę SUP?

Od 1 stycznia 2024 r. (art. 3b ust. 1 i 2 ustawy o opłacie produktowej, wprowadzony nowelizacją Dz.U. 2023 poz. 877).

Kto kontroluje pobieranie opłaty SUP?

Wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej — nadzór nad art. 3b ust. 1-3 sprawuje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4 ustawy o opłacie produktowej).

Podstawa prawna i źródła

Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.