Kiedy sklep nie musi przyjmować zwrotu opakowań kaucyjnych?

Sklep o powierzchni sprzedaży do 200 m² nie musi przyjmować butelek plastikowych i puszek z kaucją – to dla niego dobrowolne, choć kaucję pobiera (art. 44 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Większy sklep sprzedający napoje z kaucją zwraca ją i zbiera opakowania objęte systemem. Szklane butelki wielokrotnego użytku każdy sklep przyjmuje po napojach ze swojej oferty (ust. 2a).

Stan prawny na: 2026-10-01

Od czego zależy, czy sklep musi przyjąć opakowanie?

O obowiązku decydują dwie rzeczy: powierzchnia sprzedaży sklepu i rodzaj opakowania. Reguły dla sklepów zawiera art. 44 ust. 1–3 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619), a wykaz opakowań objętych systemem kaucyjnym – załącznik nr 1a do tej ustawy. System działa od 1 października 2025 r. (art. 40g ust. 1 tej ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 grudnia 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1911).

System kaucyjny obejmuje trzy rodzaje opakowań po napojach (załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi):

jednorazowe butelki plastikowe do 3 l, z zakrętkami,
puszki metalowe do 1 l,
szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 l.

Opakowanie innego rodzaju albo o większej pojemności nie jest objęte systemem kaucyjnym, więc sklep nie przyjmuje go w ramach tego systemu. Więcej o obowiązkach związanych z opakowaniami znajdziesz w dziale odpady i opakowania.

W dalszej części „mały sklep” oznacza sklep o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m², a „duży sklep” – sklep o powierzchni sprzedaży powyżej 200 m², który sprzedaje napoje w opakowaniach objętych systemem (art. 44 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

Kiedy sklep może odmówić, a kiedy musi przyjąć zwrot?

Sytuacja	Czy sklep musi przyjąć opakowanie i zwrócić kaucję?	Podstawa prawna
Mały sklep, butelka plastikowa lub puszka z kaucją	Nie musi – zwrot kaucji i zbieranie opakowań są dobrowolne; musi natomiast pobierać kaucję przy sprzedaży	art. 44 ust. 1–2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
Mały sklep, szklana butelka wielokrotnego użytku po napoju, który sklep ma w ofercie	Musi – przyjmuje butelkę i zwraca kaucję bez dowodu zakupu	art. 44 ust. 2a tej ustawy
Duży sklep, opakowanie objęte systemem	Musi – pobiera i zwraca kaucję oraz zbiera puste opakowania i odpady opakowaniowe; szklaną butelkę wielokrotnego użytku przyjmuje po napoju, który ma w ofercie	art. 44 ust. 1–2 i ust. 2a tej ustawy
Opakowanie spoza wykazu (inny rodzaj albo większa pojemność)	Nie w ramach systemu kaucyjnego – opakowanie nie jest nim objęte	załącznik nr 1a do tej ustawy

Zestawienie: obowiązek przyjęcia opakowania kaucyjnego według wielkości sklepu i rodzaju opakowania (art. 44 oraz załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi), stan na 2026-10-01.

Jak ustalić, do której grupy należy sklep, wyjaśnia osobny tekst: od jakiej powierzchni sklepu powstaje obowiązek odbioru opakowań w systemie kaucyjnym.

Mały sklep: co jest dobrowolne, a co obowiązkowe?

Mały sklep nie jest zwolniony z systemu kaucyjnego. Jeżeli sprzedaje napoje w opakowaniach objętych systemem, pobiera kaucję od każdego takiego opakowania (art. 44 ust. 1–2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Dobrowolna jest druga strona systemu: zwracanie kaucji i zbieranie pustych butelek plastikowych oraz puszek.

W praktyce mały sklep, który nie zdecydował się na zbieranie, może odmówić przyjęcia butelki plastikowej lub puszki. Klient oddaje wtedy takie opakowanie w dużym sklepie.

Szklane butelki wielokrotnego użytku: wyjątek od wyjątku

Dla szklanych butelek wielokrotnego użytku wielkość sklepu nie ma znaczenia. W systemie zbierania takich butelek każdy sklep, który oferuje napoje w tych opakowaniach, przyjmuje puste butelki po napojach oferowanych w danej jednostce i zwraca kaucję bez dowodu zakupu (art. 44 ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, dodany ustawą z dnia 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174, obowiązujący od 18 lutego 2026 r.).

Z tego przepisu wynika też granica obowiązku. Mowa w nim o butelkach po napojach oferowanych w danym sklepie, więc butelka po napoju, którego sklep nie ma w sprzedaży, nie mieści się w tym opisie.

Jest jeszcze jedna okoliczność dotycząca szkła. Udział w scentralizowanym systemie kaucyjnym jest dla szklanych butelek wielokrotnego użytku dobrowolny do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 174). Podmiot, który z tego udziału rezygnuje, nie jest zwolniony z obowiązku (art. 40h ust. 2b tej ustawy) – przechodzi na własną zbiórkę butelek (art. 34 ust. 2d tej ustawy). Butelki plastikowe i puszki takiego wyjątku nie mają.

Przykład: dwie butelki i sklep osiedlowy

Pani Anna ma pustą plastikową butelkę po wodzie z oznaczeniem kaucji i szklaną butelkę wielokrotnego użytku po napoju. Najbliżej ma osiedlowy mały sklep, który nie prowadzi zbiórki butelek plastikowych ani puszek.

Butelka plastikowa. Sklep osiedlowy może odmówić jej przyjęcia, bo zbieranie takich opakowań jest dla niego dobrowolne (art. 44 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Pani Anna odzyska kaucję w dużym sklepie albo w innym małym, który zbiera opakowania dobrowolnie.
Szklana butelka wielokrotnego użytku. Jeżeli sklep osiedlowy ma ten napój w ofercie, przyjmuje butelkę i zwraca kaucję bez paragonu (art. 44 ust. 2a tej ustawy).

Co zrobić teraz?

Jeśli jesteś klientem, któremu odmówiono przyjęcia opakowania:

1. Sprawdź, czy opakowanie jest objęte systemem: butelka plastikowa do 3 l, puszka do 1 l albo szklana butelka wielokrotnego użytku do 1,5 l (załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

2. Oceń wielkość sklepu i to, czy prowadzi on zbiórkę. Odmowa przyjęcia butelki plastikowej lub puszki w małym sklepie jest zgodna z przepisami.

3. Butelkę plastikową lub puszkę zanieś do dużego sklepu, a szklaną butelkę wielokrotnego użytku – do sklepu, który sprzedaje ten napój.

Jeśli prowadzisz sklep:

1. Ustal powierzchnię sprzedaży lokalu i porównaj ją z progiem 200 m² (art. 44 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

2. Niezależnie od wyniku pobieraj kaucję za napoje w opakowaniach objętych systemem.

3. Jeżeli sprzedajesz napoje w szklanych butelkach wielokrotnego użytku, przygotuj miejsce na puste butelki i zwracaj kaucję bez żądania paragonu (art. 44 ust. 2a tej ustawy).

4. Jeżeli prowadzisz mały sklep i nie zbierasz butelek plastikowych ani puszek, poinformuj o tym klientów w widocznym miejscu – oszczędzi to nieporozumień przy kasie.

Zasady dotyczące zgniecionych opakowań, opakowań bez czytelnego kodu lub oznaczenia kaucji oraz liczby opakowań przyjmowanych jednorazowo sprawdź w regulaminie punktu zbiórki albo u operatora systemu, z którym sklep ma umowę. Daty ważne dla obowiązków środowiskowych zbiera dział terminy i kalendarz.

Najczęściej zadawane pytania

Czy sklep, który ma dokładnie 200 m², musi przyjmować butelki plastikowe i puszki?

Nie musi. Ustawa wiąże pełny obowiązek z powierzchnią sprzedaży „powyżej 200 m²”, więc sklep, który ma dokładnie 200 m², należy do grupy mniejszych sklepów: pobiera kaucję, a zwracanie kaucji i zbieranie butelek plastikowych oraz puszek pozostaje dla niego dobrowolne (art. 44 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

Czy mały sklep może odmówić przyjęcia butelki plastikowej lub puszki kupionej właśnie u niego?

Tak, jeżeli nie prowadzi zbiórki takich opakowań. Sklep o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m² ma obowiązek pobrać kaucję przy sprzedaży, a zwracanie kaucji i zbieranie pustych butelek plastikowych oraz puszek jest dla niego dobrowolne – ustawa nie uzależnia tego od miejsca zakupu napoju (art. 44 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

Podstawa prawna i źródła

Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) – art. 34 ust. 2d, art. 40g ust. 1, art. 40h ust. 2a–2b, art. 44 ust. 1–3 oraz załącznik nr 1a.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.

Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.