Co powinna zawierać umowa z firmą odbierającą odpady, żeby wytwórca był chroniony?

Umowa z firmą odbierającą odpady sama nie zwalnia wytwórcy z odpowiedzialności. Odpowiedzialność przechodzi z chwilą przekazania odpadów posiadaczowi, który ma zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, inną decyzję z art. 27 ust. 2 pkt 2 albo wpis do BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a (art. 27 ust. 2 i 3 ustawy o odpadach); przy odpadach niebezpiecznych wytwórca jest zwolniony dopiero z chwilą przekazania ich do ostatecznego procesu odzysku lub unieszkodliwiania (art. 27 ust. 3b). Przekazanie dokumentuje karta przekazania odpadów (art. 69 ustawy o odpadach). Umowa powinna więc potwierdzać uprawnienia odbiorcy, kody odpadów, role stron i obowiązki w BDO.

Stan prawny na: 2026-10-13

Dlaczego sama umowa nie wystarczy?

Wytwórca odpadów ma obowiązek gospodarować odpadami, które wytworzył (art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach). Może zlecić to innemu podmiotowi, ale wyłącznie takiemu, który ma zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, inną decyzję wymienioną w art. 27 ust. 2 tej ustawy (na przykład pozwolenie zintegrowane albo wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych) albo wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5. Wyjątkiem jest odbiorca, którego działalność nie wymaga ani decyzji, ani wpisu do rejestru.

O tym, kiedy przestajesz odpowiadać za odpady, rozstrzyga więc ustawa, a nie treść kontraktu. Umowa ma inne zadanie: zobowiązać odbiorcę do działania zgodnie z jego uprawnieniami i zostawić Ci dokumenty, którymi wykażesz, komu, kiedy i jakie odpady przekazałeś. Szersze tło znajdziesz w działach odpady i opakowania oraz BDO.

Kiedy odpowiedzialność przechodzi na odbiorcę?

Odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami przechodzi na następnego posiadacza z chwilą przekazania, jeżeli ma on zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, inną decyzję wymienioną w art. 27 ust. 2 pkt 2 albo wpis do BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach). Oddanie odpadów samemu transportującemu tego skutku nie wywołuje: odpowiadasz do chwili, w której odpady przejmie uprawniony następny posiadacz (art. 27 ust. 4 ustawy o odpadach).

Przy odpadach niebezpiecznych reguła jest surowsza. Wytwórca jest zwolniony z odpowiedzialności dopiero z chwilą przekazania odpadów do ostatecznego procesu odzysku lub unieszkodliwiania przez prowadzącego taki proces (art. 27 ust. 3b ustawy o odpadach). Reguła ta nie obejmuje wytwórcy pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Nie stosuje się jej także do wytwórcy odpadów komunalnych ani do wytwórcy odpadów, o których mowa w art. 71 pkt 1 lit. a tej ustawy, gdy przekazuje je posiadaczowi z decyzją wymienioną w art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 albo z wpisem do BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a – wtedy odpowiedzialność przechodzi z chwilą przekazania (art. 27 ust. 3c ustawy o odpadach).

Zestawienie: kolejne momenty od wyboru odbiorcy do archiwizacji dokumentów wraz z podstawą prawną (art. 27, 69 i 72 ustawy o odpadach), stan na 2026-10-01.

Co sprawdzić u odbiorcy przed podpisaniem umowy?

1. Jaką rolę pełni firma. Ustal, czy kontrahent tylko przewozi odpady, czy także je zbiera lub przetwarza. Jeżeli tylko transportuje, zapytaj, do kogo odpady trafią, i sprawdź uprawnienia tego podmiotu – to on ma przejąć odpowiedzialność (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach).

2. Decyzję albo wpis. Poproś o kopię zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów bądź innej decyzji z katalogu art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach oraz o numer rejestrowy BDO.

3. Kody odpadów. Porównaj kody swoich odpadów z kodami wymienionymi w decyzji odbiorcy. Decyzja, która ich nie obejmuje, nie jest uprawnieniem do przejęcia Twoich odpadów.

4. Okres ważności. Sprawdź, do kiedy decyzja obowiązuje, i zanotuj tę datę obok terminu obowiązywania umowy.

Co wpisać do umowy?

Poniższa lista to dobra praktyka, a nie katalog wymagany przez ustawę o odpadach. Każdy punkt służy jednemu celowi: ułatwić spełnienie warunków z art. 27 i art. 69 tej ustawy oraz ich późniejsze wykazanie.

1. Strony z numerami rejestrowymi BDO i wskazaniem, kto jest transportującym, a kto przejmującym odpady.

2. Wykaz kodów odpadów objętych umową, zgodny z decyzją odbiorcy.

3. Oświadczenie odbiorcy o posiadanych uprawnieniach z kopią decyzji lub potwierdzeniem wpisu w załączniku.

4. Obowiązek niezwłocznego poinformowania o zmianie, cofnięciu lub wygaśnięciu decyzji albo wpisu.

5. Obowiązki w BDO. Kartę przekazania odpadów sporządza przekazujący przed rozpoczęciem transportu, przejmujący potwierdza w systemie przejęcie odpadów, a transportujący – zakończenie transportu; kierowca ma przy sobie potwierdzenie wygenerowane z BDO (art. 69 ustawy o odpadach). W umowie warto wpisać, kto i w jakim czasie wykonuje te czynności.

6. Przy odpadach niebezpiecznych: instalacja i proces. Wskazanie, gdzie i w jakim procesie odzysku lub unieszkodliwiania odpady zostaną ostatecznie zagospodarowane, oraz obowiązek przekazania Ci potwierdzenia, że tam trafiły. Bez tego trudno wykazać moment zwolnienia z odpowiedzialności z art. 27 ust. 3b ustawy o odpadach.

7. Podwykonawcy. Zgoda na podwykonawców tylko wtedy, gdy sami mają wymagane uprawnienia.

8. Prawo wglądu w dokumenty dotyczące Twoich odpadów.

9. Rozwiązanie umowy ze skutkiem natychmiastowym, gdy odbiorca utraci uprawnienia.

Klauzule o odszkodowaniu lub karach umownych regulują wyłącznie rozliczenia między stronami. Nie zmieniają tego, kto odpowiada za odpady na podstawie art. 27 ustawy o odpadach. Przy odpadach niebezpiecznych warto skonsultować projekt umowy z prawnikiem.

Jakie dokumenty zachować?

Karta przekazania odpadów z potwierdzeniem przejęcia jest podstawowym dowodem, że odpady trafiły do konkretnego posiadacza (art. 69 ustawy o odpadach). Dokumenty ewidencji odpadów oraz dane, na podstawie których je sporządzono, przechowuje się przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym je sporządzono (art. 72 ust. 1 ustawy o odpadach). Rozsądnie jest trzymać razem z nimi umowę, kopie decyzji odbiorcy i korespondencję o zmianach uprawnień. Więcej o archiwizacji: jak długo trzeba przechowywać dokumenty ewidencji odpadów (KPO i KEO). Jeśli oddajesz odpady rzadko, zobacz też, jak ewidencjonować odpady przekazywane nieregularnie w małych ilościach.

Przykład: warsztat samochodowy

Warsztat oddaje tej samej firmie złom i zużyte oleje. Firma ma zezwolenie na zbieranie odpadów obejmujące oba kody. W przypadku złomu odpowiedzialność przechodzi na nią z chwilą przekazania (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach). Jeżeli kod zużytych olejów, który warsztat wpisuje do karty przekazania, jest kodem odpadu niebezpiecznego, warsztat pozostaje odpowiedzialny do chwili, w której trafią do ostatecznego procesu odzysku lub unieszkodliwiania (art. 27 ust. 3b tej ustawy). Dlatego w umowie warsztat zapisuje wskazanie instalacji docelowej i obowiązek przesłania potwierdzenia przekazania olejów do tego procesu, a przed każdym odbiorem wystawia w BDO kartę przekazania odpadów (art. 69 ustawy o odpadach).

Co zrobić teraz?

Weź obowiązującą umowę i decyzję odbiorcy, a następnie sprawdź trzy rzeczy: czy decyzja obejmuje kody Twoich odpadów i jest nadal ważna, czy z umowy wynika, kto jest transportującym, a kto przejmującym, oraz czy przy odpadach niebezpiecznych wskazano instalację i proces. Braki uzupełnij aneksem. Umowę, kopie decyzji odbiorcy i dokumenty ewidencji odpadów trzymaj w jednym miejscu, tak aby dało się je okazać podczas kontroli.

Najczęściej zadawane pytania

Kto może zażądać dokumentów dotyczących przekazanych odpadów?

Posiadacz odpadów udostępnia dokumenty ewidencji odpadów na żądanie organów kontrolnych. Marszałek województwa może też decyzją zobowiązać go do ich przedłożenia, gdy budzą wątpliwości co do prawidłowości sporządzenia albo są niezbędne w innym postępowaniu środowiskowym (art. 72 ust. 2 i 3 ustawy o odpadach). Dlatego umowę i kopie decyzji odbiorcy warto trzymać razem z kartami przekazania odpadów.

Kto odpowiada za odpady, gdy po drodze jest kilka firm?

Wytwórca odpadów albo inny posiadacz, który przekazuje odpady dalej, odpowiada za gospodarowanie nimi do chwili ich przekazania następnemu posiadaczowi, który ma zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, inną decyzję z art. 27 ust. 2 pkt 2 albo wpis do BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach). Przekazanie odpadów samemu transportującemu nie zwalnia z odpowiedzialności – trwa ona do przejęcia jej przez takiego uprawnionego następnego posiadacza (art. 27 ust. 4 ustawy o odpadach). Wytwórca odpadów niebezpiecznych odpowiada dłużej: do chwili przekazania ich do ostatecznego procesu odzysku lub unieszkodliwiania przez prowadzącego taki proces (art. 27 ust. 3b ustawy o odpadach). Jeżeli po przekazaniu odpadów nie da się ustalić wytwórcy, za zagospodarowanie odpadów odpowiada aktualny lub poprzedni posiadacz (art. 27 ust. 3a ustawy o odpadach). Sprzedawca odpadów i pośrednik w obrocie odpadami, którzy nie są posiadaczami odpadów, odpowiedzialności nie przejmują (art. 27 ust. 7 ustawy o odpadach).

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Odbiorca bez decyzji i wpisu. Wymóg zezwolenia, innej decyzji albo wpisu nie dotyczy odbiorcy, którego działalność ich nie wymaga (art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach).
• KPO nie zawsze jest potrzebna. Karty nie sporządza się, jeżeli jeden z posiadaczy odpadów nie jest objęty obowiązkiem prowadzenia ewidencji odpadów (art. 69 ust. 4 ustawy o odpadach).
• Odpady komunalne. Obowiązuje dla nich odrębna karta przekazania odpadów komunalnych, sporządzana osobno dla każdego ładunku danego rodzaju (art. 71a ustawy o odpadach).
• Przekazania sprzed 6 września 2019 r. Reguły z art. 27 ust. 3a–3c ustawy o odpadach obowiązują od tego dnia i nie stosuje się ich wstecz.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587) – art. 27, 50, 69, 71, 71a i 72.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.