Co to jest SUP?

SUP to skrót używany dla produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, uregulowanych w ustawie z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 433). Ustawa przewiduje trzy mechanizmy: zakaz wprowadzania do obrotu (art. 3i), opłatę w punkcie sprzedaży (art. 3b) i roczną opłatę producenta (art. 3k).

Jakie trzy mechanizmy obejmuje SUP?

Ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433) dzieli produkty SUP na trzy odrębne grupy. Każda z nich ma inny załącznik, inną podstawę prawną i innego zobowiązanego.

Czego zakazuje art. 3i ustawy?

Art. 3i ustawy zakazuje wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wymienionych w załączniku nr 7 oraz wyrobów wykonanych z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych. Zakaz obowiązuje od 24 maja 2023 r. (ustawa nowelizująca, Dz.U. 2023 poz. 877). Do załącznika nr 7 należą m.in. sztućce, talerze, słomki, mieszadełka, patyczki i pojemniki z EPS.

Kogo dotyczą obowiązki sprzedawców?

Art. 3b ust. 1 ustawy nakłada obowiązki na przedsiębiorcę prowadzącego jednostkę handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomiczną, w której oferowane są produkty z załącznika nr 6 będące opakowaniami albo żywność lub napoje w nich zapakowane. Art. 3b ust. 2 obejmuje tak samo przedsiębiorców sprzedających je przez automaty, także ustawione poza tymi jednostkami. Przepisy art. 3b ust. 1 i 2 stosuje się od 1 stycznia 2024 r. (art. 20 ustawy nowelizującej, Dz.U. 2023 poz. 877).

Sprzedawca ma według art. 3b ust. 1 i 2 pobrać opłatę od użytkownika końcowego. Według art. 3b ust. 3 musi też zapewnić dostępność opakowań alternatywnych z materiałów innych niż tworzywa sztuczne (w tym innych niż biodegradowalne) lub opakowań wielokrotnego użytku. Ust. 3 wchodzi w życie w dniu 2024-07-01 (art. 22 pkt 2 ustawy nowelizującej, Dz.U. 2023 poz. 877). Nadzór nad art. 3b ust. 1–3 sprawuje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4). Stawki opłaty określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2679), wydane na podstawie art. 3c ust. 2 ustawy: 0,20 zł za kubek na napoje i 0,25 zł za pojemnik na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia.

Art. 3h ust. 1, 2 i 4 ustawy zobowiązuje podmioty z art. 3b ust. 1 i 2 do prowadzenia ewidencji (papierowej lub elektronicznej) liczby nabytych i wydanych użytkownikom końcowym produktów z załącznika nr 6 będących opakowaniami. Przedsiębiorca prowadzący więcej niż jedną jednostkę prowadzi ewidencję osobno dla poszczególnych jednostek, a informacje z ewidencji przechowuje 5 lat od końca roku, którego dotyczą. Według art. 3h ust. 3 w związku z art. 73 ust. 1 pkt 2b oraz art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach (z 14 grudnia 2012 r.) te same podmioty składają sprawozdanie przez indywidualne konto w BDO do 15 marca za poprzedni rok, do marszałka województwa właściwego (art. 76 ust. 1 pkt 4 tej ustawy) ze względu na miejsce prowadzenia jednostki handlowej lub gastronomicznej albo lokalizację urządzenia vendingowego. Więcej o rejestrze znajdziesz w artykule o BDO.

Kto płaci roczną opłatę producenta?

Art. 3k ustawy ustanawia dwie odrębne opłaty roczne dla podmiotu wprowadzającego do obrotu produkty z załącznika nr 9. Według art. 3k ust. 1 opłata na koszty zagospodarowania odpadów dotyczy sekcji I i III załącznika. Według art. 3k ust. 2 osobna opłata na koszty uprzątania, transportu i przetwarzania dotyczy sekcji II. Opłata to iloczyn stawki i masy albo liczby wprowadzonych produktów (art. 3k ust. 3). Zgodnie z art. 3l ust. 3 wnosi się ją do 15 marca roku następnego na rachunek marszałka województwa. Stosuje się ją od 1 stycznia 2024 r. (art. 20 ustawy nowelizującej, Dz.U. 2023 poz. 877).

Przykłady stawek z rozporządzenia z 9 grudnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2686): 0,10 zł za kg dla pojemników na żywność, owijek, pojemników na napoje do trzech litrów, kubków z pokrywkami i lekkich toreb na zakupy (art. 3k ust. 1, § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) oraz 0,01 zł za sztukę dla wyrobów tytoniowych z filtrami z tworzywami (art. 3k ust. 1, § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Tę samą kwotę 0,01 zł za sztukę płaci się za chusteczki nawilżane i balony, z wyjątkiem balonów do użytku przemysłowego, ale na innej podstawie, czyli art. 3k ust. 2 (§ 1 ust. 2 rozporządzenia). Dla przedsiębiorcy wprowadzającego do obrotu produkty z załącznika nr 8 (m.in. kubki na napoje, chusteczki nawilżane) art. 3j ustawy nakłada ponadto obowiązek oznakowania według rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/2151, od 24 maja 2023 r. Szersze omówienie znajdziesz w dziale emisje i SUP.

Jaka kara grozi za naruszenie przepisów SUP?

Kary pieniężne wynikają z art. 40a w związku z art. 40b ustawy. Naruszenia różnią się kwotą i organem, który wymierza karę.

Szczegółowe omówienia: kara za brak ewidencji SUP i kara za wprowadzenie zakazanych produktów.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Załącznik nr 6 jest wąski: obejmuje wyłącznie kubki i pojemniki na żywność. Torby, chusteczki, balony i filtry należą do załącznika nr 9, więc nie podlegają opłacie pobieranej od konsumenta na podstawie art. 3b i 3c.
• Lekkie torby na zakupy z tworzywa sztucznego są w sekcji I załącznika nr 9, więc objęte są opłatą producenta z art. 3k. Odrębna jest opłata reklamówkowa z art. 40a ustawy o opakowaniach z 2013 r. Obie opłaty działają niezależnie, na różnych ustawach i wobec różnych podmiotów (producent lub importer oraz sprzedawca), i mogą wystąpić jednocześnie.
• Do stawki 0,25 zł (rozporządzenie, Dz.U. 2023 poz. 2679, wydane na podstawie art. 3c ust. 2) nie wchodzą owijki i pojemniki na napoje, które podlegają innemu mechanizmowi, czyli opłacie producenta z art. 3k.
• Art. 3b ust. 1 obejmuje także jednostki handlu hurtowego, a opłatę pobiera się od użytkownika końcowego. Czy konkretna odsprzedaż hurtowa mieści się w tym obowiązku, nie wynika z omówionych tu przepisów, więc warto to potwierdzić w urzędzie marszałkowskim.

Co zrobić teraz?

W praktyce wystarczą trzy kroki:

1. Dopasuj każdy produkt do załącznika nr 6, 7 lub 9. Produkt z załącznika nr 7 nie może być wprowadzany do obrotu (art. 3i ustawy).

2. Jeśli prowadzisz sprzedaż lub automat z produktami z załącznika nr 6, prowadź ewidencję i złóż sprawozdanie przez BDO do 15 marca (art. 3h ust. 1 i 3 ustawy SUP oraz art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach).

3. Jeśli wprowadzasz do obrotu produkty z załącznika nr 9, ustal opłatę z art. 3k według aktualnego rozporządzenia i wpłać ją do 15 marca roku następnego na rachunek marszałka województwa (art. 3l ust. 3). Pozostałe obowiązki producentów opisuje dział odpady i opakowania.

Stan prawny na: 2026-10-18

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433)

Najczęściej zadawane pytania

Czy SUP obejmuje też obowiązek finansowania kampanii edukacyjnych?

Tak, to osobny obowiązek. Według art. 11b ust. 1 ustawy przedsiębiorca wprowadzający do obrotu produkty z pkt 5–9 załącznika nr 10 albo narzędzia połowowe zawierające tworzywa sztuczne finansuje publiczne kampanie edukacyjne. Według art. 11b ust. 4 opłatę przeznacza na kampanie do 1 marca roku następnego albo wnosi ją do 15 marca roku następnego na odrębny rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego; wprowadzający wyroby tytoniowe z filtrami realizuje obowiązek wyłącznie przez wniesienie opłaty (art. 11b ust. 5). Obowiązek stosuje się od 1 stycznia 2024 r. Niedopełnienie go grozi karą 10 000–500 000 zł od WIOS (art. 40a pkt 15, art. 40b ust. 1 pkt 2 i ust. 3). Zobacz karę za niedofinansowanie kampanii.