Co to jest ESPR?

Co to jest ESPR? To rozporządzenie ramowe (UE) 2024/1781 o ekoprojekcie dla zrównoważonych produktów, w mocy od 18 lipca 2024 r. (art. 80). Samo nie nakłada cyfrowego paszportu produktu (DPP) na żaden produkt: art. 9 wymaga go dopiero tam, gdzie przewiduje to akt delegowany dla danej grupy produktów albo odrębny akt prawa UE.

Czym jest ESPR i jaką ma rolę?

ESPR to skrót od rozporządzenia (UE) 2024/1781 Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 czerwca 2024 r. ustanawiającego ramy ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (Dz.U. UE z 28 czerwca 2024 r., tekst w EUR-Lex). Jest to akt ramowy: wskazuje mechanizmy, a szczegółowe wymogi DPP dla poszczególnych grup produktów powstają w aktach delegowanych Komisji Europejskiej (art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1781).

Najczęściej pojawia się w kontekście cyfrowego paszportu produktu (DPP), ale nie jest to jedyny element rozporządzenia. Zawiera też m.in. plan prac Komisji (art. 4) oraz zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży (art. 25 ust. 1) i obowiązek ujawniania niesprzedanych produktów (art. 24), opisane niżej.

Od kiedy obowiązuje ESPR?

Zgodnie z art. 80 rozporządzenia (UE) 2024/1781 wchodzi ono w życie dwudziestego dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE. Publikacja nastąpiła 28 czerwca 2024 r., więc rozporządzenie weszło w życie 18 lipca 2024 r. Rozporządzenie nie zawiera jednej wspólnej „daty stosowania” dla całości (art. 80 dotyczy wyłącznie wejścia w życie samego rozporządzenia ramowego). Terminy konkretnych obowiązków wynikają z innych przepisów i aktów delegowanych. Więcej o samej dacie znajdziesz w artykule Data wejścia w życie rozporządzenia ESPR.

Czy ESPR nakłada już obowiązek DPP na mój produkt?

Nie wynika on z samego ESPR. Rozporządzenie (UE) 2024/1781 nie nakłada DPP na żaden konkretny produkt; to, której grupy produktów dotyczy paszport, od kiedy i jakie dane obejmuje, określają akty delegowane przyjmowane stopniowo (art. 9 ESPR). Według stanu z 5 września 2026 r. Komisja nie przyjęła na podstawie ESPR żadnego aktu delegowanego ustanawiającego obowiązek DPP dla grupy z planu prac (tekstylia, stal, aluminium, meble, opony, materace). W praktyce oznacza to, że dla produktów spoza odrębnych reżimów, takich jak baterie, nie ma jeszcze wiążącego obowiązku DPP z ESPR.

Co dokładnie stanowi art. 9 ESPR?

Art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1781 jest przepisem ramowym. Zgodnie z art. 9 produkty mogą być wprowadzane do obrotu lub używane tylko wtedy, gdy DPP jest dostępny zgodnie z właściwym aktem delegowanym (oraz art. 10–11), a dane mają być dokładne, kompletne i aktualne. Akty delegowane określają m.in. nośnik danych, to, czy paszport dotyczy modelu, partii czy pojedynczej sztuki, kto ma dostęp i kto aktualizuje dane oraz okres dostępności paszportu (art. 9). Art. 9 ust. 4 przewiduje też możliwość zwolnienia grupy produktów z obowiązku DPP. Sam art. 9 nie nakłada jednak obowiązku bezpośrednio.

Jakie grupy produktów wskazuje plan prac Komisji?

Na podstawie art. 4 rozporządzenia (UE) 2024/1781 Komisja ma obowiązek przyjąć plan prac. Pierwszy przyjęła 16 kwietnia 2025 r. Wskazała w nim sześć grup priorytetowych, które mają być objęte aktami delegowanymi w latach 2025–2030: tekstylia, meble, materace, opony, żelazo i stal oraz aluminium. Motyw tego rozporządzenia z 2024 r. wymieniał szerszą listę kandydatów (m.in. detergenty, farby, chemikalia, elektronikę), lecz motyw nie jest przepisem operacyjnym. Lista grup pochodzi ze źródeł wtórnych, dlatego aktualną warto sprawdzić na oficjalnej stronie Komisji. Zestawienie z terminami znajdziesz w artykule Które grupy produktów obejmą wymogi ekoprojektu ESPR i kiedy.

Co jeszcze reguluje ESPR wokół paszportu?

Gdy obowiązek DPP obejmie daną grupę, zastosowanie mają art. 10–15 rozporządzenia (UE) 2024/1781. Według ESPR (art. 9–10, 13) nośnik danych (np. kod QR) podmiot gospodarczy umieszcza fizycznie na produkcie, jego opakowaniu lub w dokumentacji towarzyszącej produktowi, zależnie od aktu dla danej grupy produktów; paszport musi zostać zarejestrowany w unijnym rejestrze DPP, a za jego utworzenie i dokładność danych odpowiada przede wszystkim podmiot wprowadzający produkt do obrotu w UE. Rejestr, który Komisja miała utworzyć do 19 lipca 2026 r., przechowuje niepowtarzalne identyfikatory (art. 13–15). Przy imporcie organy celne weryfikują identyfikator rejestracyjny i kod towarowy (art. 15), a zwolnienie do swobodnego obrotu nie jest dowodem zgodności z rozporządzeniem (art. 15). Szczegóły art. 10 opisuje artykuł Wymogi dla Digital Product Passport w art. 10 ESPR.

Wyjątki i przypadki brzegowe

• Baterie: paszport bateryjny wynika z odrębnego rozporządzenia (UE) 2023/1542, nie z ESPR.
• Zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży, dodatków odzieżowych i obuwia wynika z art. 25 ust. 1 ESPR w związku z załącznikiem VII. Obowiązuje duże przedsiębiorstwa od 19 lipca 2026 r., a średnie od 2030 r.; mikro- i małe przedsiębiorstwa są z niego wyłączone. Wyjątki (np. produkty niebezpieczne lub uszkodzone) określa akt delegowany Komisji z lutego 2026 r. To nie jest obowiązek DPP.
• Art. 24 ESPR nakłada na firmy pozbywające się niesprzedanych produktów konsumpcyjnych coroczne ujawnianie na stronie internetowej m.in. ich liczby, wagi i powodów pozbycia się. Szczegóły i format określa rozporządzenie wykonawcze Komisji.
• Ani ESPR, ani rozporządzenie wykonawcze (UE) 2026/1778 o rejestrze DPP nie odwołują się do rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR). Dla ogólnych ram DPP nie ma więc dziś związku prawnego z EPR; wyjątkiem jest rozporządzenie bateryjne 2023/1542, w którym EPR występuje obszernie.
• Pojęcie „dostawcy usług DPP” nie ma odrębnej definicji w art. 2 rozporządzenia (UE) 2024/1781; wymogi dla takich podmiotów ma określić dopiero przyszły akt delegowany na podstawie art. 72.

Co zrobić teraz?

To wnioski praktyczne, nie przepisy:

1. Ustal, do której grupy z planu prac należą Twoje produkty, albo czy podlegają odrębnemu reżimowi (np. baterie – rozporządzenie 2023/1542).

2. Śledź akty delegowane Komisji dla swojej grupy; dopiero one wyznaczą termin i zakres danych DPP (art. 9 ESPR).

3. Jeśli sprzedajesz odzież, dodatki lub obuwie, sprawdź zakaz niszczenia niesprzedanych wyrobów i obowiązek ujawniania z art. 24–25 ESPR.

4. Przed podjęciem decyzji sprawdź aktualne brzmienie aktów w Dzienniku Urzędowym UE, bo akty delegowane są przyjmowane stopniowo.

Stan prawny na: 2026-10-18

Podstawa prawna i źródła

• Rozporządzenie (UE) 2024/1781

Najczęściej zadawane pytania

Kogo ESPR nazywa podmiotem gospodarczym?

Art. 2 pkt 42–46 rozporządzenia (UE) 2024/1781 definiuje producenta (pkt 42), upoważnionego przedstawiciela (pkt 43), importera (pkt 44) i dystrybutora (pkt 45). Podmiot gospodarczy to według pkt 46 producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dystrybutor, dealer i usługodawca w zakresie realizacji zamówień (fulfilment service provider).