Co to jest zbiorcze zestawienie opłat środowiskowych?

Zbiorcze zestawienie (potocznie „Załącznik nr 4”) to wzór wykazu, który sumuje opłaty za korzystanie ze środowiska. Podmiot składa go marszałkowi województwa na podstawie art. 286 ust. 1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska oraz załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443). Nie jest to dokument systemu KOBiZE.

Czym jest zbiorcze zestawienie według przepisów?

Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443) wzór wykazu ze zbiorczym zestawieniem określa załącznik nr 4. Jego pełny tytuł to „Wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat”. Rozporządzenie wydano na podstawie art. 286 ust. 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647). Rozporządzenie obowiązuje od 1 stycznia 2020 r., a w ELI ma status aktu obowiązującego.

Formularz łączy opłaty z czterech grup w jedną sumę ogółem: gazy i pyły wprowadzane do powietrza, nierozliczone emisje gazów cieplarnianych objętych EU ETS, wydane uprawnienia do emisji oraz składowanie odpadów. Dane pochodzą z wykazów szczegółowych z załączników nr 1–3 do tego samego rozporządzenia. Przypis do załącznika nr 4 wymaga wypełnienia zestawienia w każdym przypadku przedkładania któregokolwiek z tych wykazów szczegółowych. Pełny tekst aktu jest dostępny w ELI. Przed wypełnieniem formularza warto sprawdzić w ELI, czy używasz wzoru załącznika nr 4 z rozporządzenia Dz.U. 2019 poz. 2443 w aktualnym brzmieniu.

Czy zbiorcze zestawienie ma związek z KOBiZE?

Nie. Rozporządzenie Ministra Klimatu (Dz.U. 2019 poz. 2443) opiera się na art. 286 ust. 6 Prawa ochrony środowiska, a nie na ustawie z 2009 r. o systemie zarządzania emisjami. Żaden przepis tego rozporządzenia nie wspomina Krajowej bazy ani KOBiZE. Adresatem jest marszałek województwa, a nie Krajowy ośrodek. Chodzi o odrębność prawną: inny akt, inna podstawa ustawowa i inny organ. Przepisy rozporządzenia nie rozstrzygają natomiast, czy systemy informatyczne służące do składania wykazów są w jakiś sposób technicznie powiązane z Krajową bazą.

Jaki dokument składa podmiot i co z niezapłaconą opłatą?

Art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska (Dz.U. 2025 poz. 647) nakłada na podmiot korzystający ze środowiska obowiązek przedłożenia marszałkowi województwa – w terminie z art. 285 ust. 2, czyli za dany rok kalendarzowy do 31 marca następnego roku – dwóch wykazów:

1. wykazu z informacjami i danymi o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (pkt 1),

2. wykazu zawierającego zbiorcze zestawienie tych informacji (pkt 2) – z zastrzeżeniem art. 289 ust. 1.

Zgodnie z art. 286 ust. 4 informacje o wysokości należnych opłat zawarte w wykazach stanowią podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Niezapłacona opłata wynikająca ze złożonego wykazu może więc trafić do egzekucji bez dodatkowej decyzji wymierzającej opłatę. Sposób, formę i wzory wykazów określa minister właściwy do spraw klimatu w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 286 ust. 6.

Od jakiej kwoty trzeba składać zestawienie?

Art. 289 ust. 1 zdanie drugie Prawa ochrony środowiska stanowi, że gdy roczna opłata z tytułu każdego z rodzajów korzystania ze środowiska wymienionych w art. 273 ust. 1 nie przekracza 100 zł, nie przedkłada się wykazów z art. 286 ust. 1. Próg liczy się osobno dla każdego rodzaju korzystania, a nie łącznie. Zdanie pierwsze tego samego ustępu dotyczy innej kwestii: nie wnosi się opłat, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł.

Roczna opłata za dany rodzaj korzystania	Wykaz (art. 286 ust. 1)	Wniesienie opłaty
do 100 zł włącznie (art. 289 ust. 1 zd. 2)	nie przedkłada się	nie wnosi się (art. 289 ust. 1 zd. 1)
powyżej 100 zł do 800 zł włącznie	przedkłada się	nie wnosi się (art. 289 ust. 1 zd. 1)
powyżej 800 zł	przedkłada się	wnosi się

W praktyce oznacza to, że firma może być zwolniona z wykazu za jeden rodzaj korzystania (np. powietrze, opłata nieprzekraczająca 100 zł), a zobowiązana do jego złożenia za inny (np. składowanie odpadów, opłata powyżej 100 zł). Niska suma obu opłat nie zwalnia z wykazu dla kategorii, w której próg 100 zł jest przekroczony. Środkowy wiersz tabeli to wniosek z zestawienia obu zdań art. 289 ust. 1.

Czego zbiorcze zestawienie nie rozstrzyga?

Przepisy rozporządzenia nie wskazują, czy konkretny podmiot w ogóle ma obowiązek złożyć którykolwiek z wykazów nr 1–3. Zależy to od rodzaju korzystania ze środowiska. Składowanie odpadów jest jednym z takich rodzajów, ale prowadzenie ewidencji odpadów czy wpis do rejestru BDO to odrębne obowiązki, które opisujemy osobno. Zestawienie nie zastępuje ich i nie jest ich częścią.

Co zrobić w praktyce?

Wniosek praktyczny: ustal, za jakie rodzaje korzystania ze środowiska (art. 273 ust. 1 Prawa ochrony środowiska) naliczasz roczną opłatę, i porównaj każdą z nich z progiem 100 zł z art. 289 ust. 1. Jeśli którakolwiek go przekracza, przygotuj wykaz szczegółowy (załączniki nr 1–3) i zbiorcze zestawienie (załącznik nr 4) i złóż je marszałkowi województwa do 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczą (art. 286 ust. 1 w zw. z art. 285 ust. 2 Prawa ochrony środowiska). Do tego samego dnia wnosi się należną opłatę. Szerszy kontekst obowiązków środowiskowych znajdziesz w dziale o odpadach i opakowaniach.

Stan prawny na: 2026-10-19

Podstawa prawna i źródła

Najczęściej zadawane pytania

Czy zbiorcze zestawienie to to samo co sprawozdanie do KOBiZE?

Nie. Zbiorcze zestawienie wynika z art. 286 ust. 6 Prawa ochrony środowiska i rozporządzenia Ministra Klimatu (Dz.U. 2019 poz. 2443) i trafia do marszałka województwa. Rozporządzenie nie odwołuje się do Krajowej bazy ani KOBiZE. Więcej o sąsiednich obowiązkach w artykule Rejestr BDO.

W jakiej formie złożyć wykaz ze zbiorczym zestawieniem?

Według § 3 rozporządzenia (Dz.U. 2019 poz. 2443) wykazy składa się papierowo albo elektronicznie przez ePUAP, z podpisem kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym. Wzór zestawienia to załącznik nr 4, a sposób i formę przedkładania ustala się na podstawie art. 286 ust. 6 Prawa ochrony środowiska. Zobacz też artykuł o ewidencji odpadów.

Opłata za powietrze nie przekracza progu, a za odpady go przekracza. Czy składam zestawienie?

Tak, ze względu na odpady. Art. 289 ust. 1 zdanie drugie Prawa ochrony środowiska liczy próg 100 zł osobno dla każdego rodzaju korzystania, więc za powietrze wykazu nie przedkładasz, a za odpady musisz go złożyć marszałkowi województwa. Więcej w artykule Odpady i opakowania.

Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.