Odpady i opakowania · Pytania i odpowiedzi
Co to jest kontrola planowa w gospodarce odpadami?
- Podstawą jest art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j.
- Art. 9a ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska w zw. z art. 9 ust. 1b–1c tej ustawy wyłącza stosowanie art. 48 Prawa przedsiębiorców wobec kontroli pozaplanowych.
- Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska organy tej Inspekcji kontrolują przestrzeganie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j.
Kontrola planowa to kontrola przedsiębiorcy, o której zamiarze wojewódzki inspektor ochrony środowiska zawiadamia z wyprzedzeniem. Kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od doręczenia zawiadomienia (art. 48 ust. 1–2 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska).
Jak wygląda zapowiedź kontroli planowej?
Podstawą jest art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1480): organ kontroli zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. W przypadku inspekcji środowiskowej przepis ten stosuje się przez art. 9a ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. 2024 poz. 425), a zawiadamia wojewódzki inspektor ochrony środowiska (WIOŚ). Zasady te dotyczą kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy (rozdział 5 Prawa przedsiębiorców). Czas między 7. a 30. dniem od doręczenia zawiadomienia (art. 48 ust. 2 Prawa przedsiębiorców) można wykorzystać na uporządkowanie dokumentacji, w tym ewidencji odpadów.
Wyjątek dotyczy sytuacji, w której sam przedsiębiorca o to poprosi: według art. 48 ust. 4 Prawa przedsiębiorców kontrola planowa może wtedy zostać wszczęta przed upływem 7 dni.
Czym kontrola planowa różni się od pozaplanowej?
Art. 9a ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska w zw. z art. 9 ust. 1b–1c tej ustawy wyłącza stosowanie art. 48 Prawa przedsiębiorców wobec kontroli pozaplanowych. Chodzi o kontrole na wniosek organów oraz kontrole interwencyjne, np. po skardze, przy podejrzeniu zanieczyszczenia, poważnej awarii albo w celu przeciwdziałania przestępstwu lub wykroczeniu. Takie kontrole mogą odbyć się bez zawiadomienia.
| Cecha | Kontrola planowa | Kontrola pozaplanowa |
|---|---|---|
| Zawiadomienie o zamiarze | tak (art. 48 ust. 1 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy o IOŚ) | art. 48 nie stosuje się (art. 9a ust. 2 ustawy o IOŚ) |
| Termin wszczęcia | nie wcześniej niż po 7 dniach i nie później niż przed upływem 30 dni od doręczenia zawiadomienia (art. 48 ust. 2 Prawa przedsiębiorców) | bez tych terminów (art. 9a ust. 2 ustawy o IOŚ) |
| Typowe sytuacje | kontrola zapowiedziana zawiadomieniem o zamiarze jej wszczęcia | wniosek organów, skarga, podejrzenie zanieczyszczenia, poważna awaria (art. 9 ust. 1b–1c ustawy o IOŚ) |
Twierdzenie, że inspekcja zawsze kontroluje bez zapowiedzi, jest nieprawdziwe: bez zawiadomienia mogą odbyć się kontrole pozaplanowe (art. 9a ust. 2 ustawy o IOŚ), a planowe są zapowiadane (art. 48 ust. 1 Prawa przedsiębiorców).
Kto przeprowadza kontrolę i co może sprawdzić?
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska organy tej Inspekcji kontrolują przestrzeganie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1328). Organami są Główny Inspektor Ochrony Środowiska (GIOŚ) oraz wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska (art. 3 ustawy o IOŚ). Kompetencja obejmuje całą ustawę o odpadach, nie tylko system BDO (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o IOŚ). Szerzej o tym, kto kontroluje przestrzeganie obowiązku BDO, piszemy w osobnym poradniku.
Organy Inspekcji są użytkownikami BDO (art. 83 ust. 1 pkt 16 ustawy o odpadach), a art. 83 ust. 2a tej ustawy daje im możliwość weryfikacji zgodności prowadzonej przez posiadaczy odpadów ewidencji ze stanem rzeczywistym. Ta kompetencja weryfikacyjna obowiązuje od 1 stycznia 2020 r.
Co zrobić po otrzymaniu zawiadomienia?
1. Odnotuj datę doręczenia zawiadomienia. Od niej liczy się okres, w którym kontrola może się rozpocząć: nie wcześniej niż po 7 dniach i nie później niż przed upływem 30 dni (art. 48 ust. 2 Prawa przedsiębiorców).
2. Porównaj ewidencję odpadów z faktycznym stanem w firmie. Inspekcja może tę zgodność weryfikować (art. 83 ust. 2a ustawy o odpadach). Pomoże poradnik o BDO.
3. Jeśli zależy Ci na szybszym terminie, kontrola planowa na Twój wniosek może zostać wszczęta przed upływem 7 dni (art. 48 ust. 4 Prawa przedsiębiorców).
Przed kontrolą warto sprawdzić w otrzymanym zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli, który inspektorat (WIOŚ) je wystawił, jakiej działalności dotyczy i kiedy zostało doręczone. Pozostałe obowiązki znajdziesz w przeglądzie odpadów i opakowań. Treść przepisów o odpadach dostępna jest w oficjalnym tekście ustawy.
Stan prawny na: 2026-10-19
Podstawa prawna i źródła
Najczęściej zadawane pytania
Do jakich kontroli stosuje się obowiązek zawiadomienia z art. 48 Prawa przedsiębiorców?
Art. 48 Prawa przedsiębiorców dotyczy kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy (rozdział 5 Prawa przedsiębiorców). W przypadku Inspekcji Ochrony Środowiska zawiadomienie poprzedza kontrole planowe (art. 48 ust. 1 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska), a do kontroli pozaplanowych – na wniosek organów oraz interwencyjnych – art. 48 Prawa przedsiębiorców się nie stosuje (art. 9a ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska).
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.
