KOBiZE i opłata środowiskowa · Pytania i odpowiedzi
Kiedy firma płaci za pobór wody i odprowadzanie ścieków? (KOBiZE: opłaty za korzystanie ze środowiska, emisje)
- Prawo wodne wiąże opłatę z konkretną czynnością, a nie z samym prowadzeniem firmy.
- Zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić podmioty korzystające z usług wodnych.
- Zakład przetwórstwa ma własną studnię głębinową i z niej czerpie całą wodę technologiczną.
Firma płaci opłatę za usługi wodne, gdy pobiera wody podziemne lub powierzchniowe albo wprowadza ścieki do wód lub do ziemi (art. 268 ust. 1 Prawa wodnego). Opłatę ponoszą podmioty korzystające z usług wodnych (art. 298 pkt 1), a od poboru wód z morskich wód wewnętrznych opłaty nie ma (art. 268 ust. 3).
Stan prawny na: 2026-10-29
Odpowiedź w skrócie
- Pobór wód – opłata za usługi wodne dotyczy poboru wód podziemnych (np. ze studni głębinowej) oraz wód powierzchniowych (np. z rzeki lub jeziora). Podstawa: art. 268 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne.
- Odprowadzanie ścieków – opłata dotyczy wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. Podstawa: art. 268 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
- Kto płaci – obowiązek spoczywa na podmiotach korzystających z usług wodnych (art. 298 pkt 1 Prawa wodnego), a więc na tej firmie, która sama pobiera wodę lub sama wprowadza ścieki.
- Wyjątek – za pobór wód z morskich wód wewnętrznych opłaty nie ponosi się (art. 268 ust. 3).
Od czego zależy opłata?
Prawo wodne wiąże opłatę z konkretną czynnością, a nie z samym prowadzeniem firmy. Samo to, że zakład zużywa wodę, jeszcze nie przesądza o opłacie. Woda kupowana z wodociągu gminnego to inna relacja (umowa z przedsiębiorstwem wodociągowym), a ścieki odprowadzane do kanalizacji gminnej rozlicza się z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym – to nie jest opłata z art. 268 ust. 1 Prawa wodnego. Liczy się to, jaką usługę wodną firma faktycznie wykonuje: czy pobiera wodę ze środowiska, czy wprowadza ścieki do środowiska.
W praktyce warto więc zadać sobie dwa osobne pytania. Pierwsze: czy firma sama sięga po wody podziemne lub powierzchniowe? Drugie: czy ścieki powstające w firmie trafiają przez jej własny wylot do wód albo do ziemi? Twierdząca odpowiedź na którekolwiek z nich oznacza, że firma jest w obszarze art. 268 ust. 1. Obie czynności są w ustawie odrębnymi podstawami, więc firma może płacić za jedną z nich, za obie albo za żadną.
Kiedy powstaje opłata? Zestawienie
| Sytuacja firmy | Czy ten przepis przewiduje opłatę | Podstawa |
|---|---|---|
| Pobór wód podziemnych | Tak | art. 268 ust. 1 pkt 1 |
| Pobór wód powierzchniowych | Tak | art. 268 ust. 1 pkt 1 |
| Wprowadzanie ścieków do wód | Tak | art. 268 ust. 1 pkt 2 |
| Wprowadzanie ścieków do ziemi | Tak | art. 268 ust. 1 pkt 2 |
| Pobór wód z morskich wód wewnętrznych | Nie | art. 268 ust. 3 |
| Kto jest obowiązany do opłaty | Podmiot korzystający z usług wodnych | art. 298 pkt 1 |
Tabela: sytuacje, w których firma ponosi opłatę za usługi wodne; podstawa: art. 268 ust. 1 i 3 oraz art. 298 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne.
Kto dokładnie ponosi opłatę?
Zgodnie z art. 298 pkt 1 Prawa wodnego opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić podmioty korzystające z usług wodnych. Obowiązek wiąże się zatem z podmiotem, który z usługi wodnej korzysta. Jeśli studnię lub wylot ścieków obsługuje ktoś inny niż firma, trzeba ustalić, kto w rzeczywistości jest korzystającym.
Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?
- Morskie wody wewnętrzne – opłaty z art. 268 ust. 1 pkt 1 nie ponosi się za pobór wód z morskich wód wewnętrznych (art. 268 ust. 3). Wyjątek dotyczy wyłącznie poboru wód, o którym mowa w pkt 1; nie obejmuje wprowadzania ścieków z pkt 2.
- Dwa niezależne tytuły – pobór wody i odprowadzanie ścieków to osobne podstawy opłaty. To, że jedna z nich nie dotyczy firmy, nie wyłącza drugiej.
- Sytuacja niejasna – gdy trudno ocenić, czy konkretne ujęcie wody albo wylot ścieków mieści się w art. 268 ust. 1, warto sprawdzić w najbliższym zarządzie zlewni Wód Polskich, jak organ kwalifikuje to ujęcie lub ten wylot, zanim firma uzna, że nie ponosi opłaty.
Przykład z praktyki
Zakład przetwórstwa ma własną studnię głębinową i z niej czerpie całą wodę technologiczną. Ścieki po oczyszczeniu odprowadza rurą do rzeki. Zakład jest podmiotem korzystającym z usług wodnych (art. 298 pkt 1), a jego działanie mieści się w dwóch podstawach: poborze wód podziemnych (art. 268 ust. 1 pkt 1) i wprowadzaniu ścieków do wód (art. 268 ust. 1 pkt 2).
Co zrobić teraz?
1. Wypisz wszystkie miejsca, w których firma pobiera wodę (studnia, ujęcie z rzeki lub jeziora) i wszystkie wyloty ścieków (do wód lub do ziemi).
2. Przy każdym miejscu ustal, czy to firma jest podmiotem korzystającym z usługi wodnej (art. 298 pkt 1), czy robi to inny podmiot.
3. Sprawdź, czy któryś pobór nie dotyczy morskich wód wewnętrznych – za taki pobór opłaty nie ponosi się (art. 268 ust. 3).
4. Przed wystawieniem rozliczeń warto sprawdzić w zarządzie zlewni Wód Polskich, jak dla Twojego ujęcia i wylotu ustalane są opłaty.
5. Pozostałe obowiązki środowiskowe firmy zestawisz w przewodniku BDO – rejestr i obowiązki przedsiębiorców, w dziale odpady i opakowania oraz w kalendarzu terminów.
O innych opłatach środowiskowych, które łatwo pomylić z opłatą za usługi wodne, piszemy w artykułach Do kiedy płaci się opłatę za korzystanie ze środowiska? i Kiedy nie trzeba płacić opłaty za korzystanie ze środowiska.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa – Prawo wodne (tekst jednolity, Internetowy System Aktów Prawnych) – art. 268 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 268 ust. 3, art. 298 pkt 1.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.
