Jak sprzedawca pobiera, dokumentuje i wpłaca opłatę za kubki i pojemniki SUP?

Sprzedawca prowadzący jednostkę handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomiczną, w której oferuje kubki na napoje i pojemniki na żywność z załącznika nr 6, pobiera opłatę SUP od użytkownika końcowego (art. 3b ust. 1 ustawy z 11 maja 2001 r., t.j. Dz.U. 2024 poz. 433). Prowadzi też ewidencję sztuk i przechowuje ją 5 lat (art. 3h ust. 1 i 4 tej ustawy). Pobraną opłatę wpłaca do 15 marca roku następnego na rachunek marszałka województwa właściwego ze względu na miejsce jej pobrania (art. 3d tej ustawy).

Ustawa SUP nakłada na sprzedawców obowiązki: pobranie opłaty od klienta, zapewnienie opakowania alternatywnego, prowadzenie ewidencji i wpłatę pobranych środków. Stawka opłaty i forma dokumentu sprzedaży nie wynikają z art. 3b i 3h.

Stan prawny na: 2026-10-24

Kogo dotyczy obowiązek pobierania opłaty SUP?

Obowiązek spoczywa na przedsiębiorcy prowadzącym jednostkę handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomiczną, w której oferowane są produkty z załącznika nr 6 do ustawy będące opakowaniami. Ma on pobrać opłatę od użytkownika końcowego (art. 3b ust. 1 ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, t.j. Dz.U. 2024 poz. 433). To samo dotyczy sprzedaży przez urządzenie vendingowe, także takie, które stoi w miejscach innych niż te jednostki (art. 3b ust. 2).

Punkt, który sprzedaje kawę na wynos w kubku albo danie w pojemniku z załącznika nr 6, powinien więc traktować opłatę jako stały element transakcji z klientem. Przepis mówi o „użytkowniku końcowym”, co wskazuje na sprzedaż konsumentom. Ustawa nie rozstrzyga wprost, jak traktować odsprzedaż hurtową między firmami, więc w takim przypadku warto zapytać doradcę.

Których produktów dotyczy opłata punktu sprzedaży?

Ustawa przewiduje trzy odrębne mechanizmy produktowe i łatwo je pomylić. Opłata pobierana w punkcie sprzedaży od klienta dotyczy wyłącznie dwóch kategorii z załącznika nr 6: kubków na napoje i pojemników na żywność (art. 3b i 3c w zw. z załącznikiem nr 6).

Przed uruchomieniem pobierania opłaty trzeba więc sprawdzić, czy konkretny produkt należy do załącznika nr 6. Torby, balony czy filtry tam nie należą. Lekkie torby na zakupy podlegają opłacie producenta lub importera z załącznika nr 9 (art. 3k), a nie opłacie pobieranej przez sprzedawcę od klienta w ramach art. 3b i 3c. Więcej o tej odrębnej opłacie za torby przeczytasz w artykule kto musi pobierać opłatę recyklingową za torbę na zakupy z tworzywa sztucznego.

Co sprzedawca musi zaoferować klientowi poza opłatą?

Art. 3b ust. 3 ustawy nakłada obowiązek zapewnienia dostępności opakowań alternatywnych z materiałów innych niż tworzywa sztuczne (w tym innych niż biodegradowalne) lub opakowań wielokrotnego użytku. Ten przepis wszedł w życie później niż ust. 1 i 2, bo dopiero w lipcu 2024 r. (art. 22 pkt 2 ustawy nowelizującej, Dz.U. 2023 poz. 877). Obecnie obowiązuje więc razem z obowiązkiem pobierania opłaty.

Jak sprzedawca dokumentuje opłatę SUP – ewidencja?

Przedsiębiorcy, o których mowa w art. 3b ust. 1 i 2, prowadzą w postaci papierowej albo elektronicznej ewidencję liczby nabytych i wydanych użytkownikom końcowym produktów z załącznika nr 6 będących opakowaniami, w danym roku kalendarzowym (art. 3h ust. 1 ustawy, t.j. Dz.U. 2024 poz. 433). Jeśli przedsiębiorca prowadzi więcej niż jedną jednostkę, ewidencja jest prowadzona oddzielnie dla poszczególnych jednostek (art. 3h ust. 2). Informacje z ewidencji przechowuje się 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, którego dotyczą (art. 3h ust. 4).

Przykład: właściciel dwóch lokali gastronomicznych prowadzi dwie osobne ewidencje, każdą z liczbą sztuk kubków i pojemników z załącznika nr 6 wydanych klientom w danym roku (art. 3h ust. 1 i 2). Przy liczeniu 5 lat od końca roku dane za rok 2025 trzeba zachować do końca 2030 r. (art. 3h ust. 4).

Jak i komu wpłacić opłatę?

Pobraną opłatę wpłaca się do 15 marca roku następnego na rachunek marszałka województwa właściwego ze względu na miejsce jej pobrania (art. 3d ustawy, t.j. Dz.U. 2024 poz. 433). Przedsiębiorca z lokalami w różnych województwach powinien więc rozliczyć się z każdym właściwym marszałkiem osobno.

Art. 3b i 3h, na których opiera się ten artykuł, nie podają stawki opłaty ani wzoru dokumentu sprzedaży (paragon lub faktura). Aktualną stawkę oraz numer rachunku warto potwierdzić w urzędzie marszałkowskim właściwego województwa, a sposób wykazywania pobranej opłaty w dokumentach sprzedaży ustalić z księgowością.

Kto kontroluje przestrzeganie obowiązków?

Nadzór nad przestrzeganiem art. 3b ust. 1–3 sprawuje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4 ustawy). Kontrola może więc dotyczyć zarówno pobierania opłaty, jak i dostępności opakowań alternatywnych. Ewidencję z art. 3h warto prowadzić na bieżąco, bo to ona pokazuje liczbę sztuk wydanych klientom w roku.

Wyjątki i przypadki brzegowe

• Produkt spoza załącznika nr 6. Jeśli oferowany produkt nie jest kubkiem na napoje ani pojemnikiem na żywność z załącznika nr 6, art. 3b ust. 1–2 nie nakłada na sprzedawcę obowiązku pobrania opłaty. Sztućce, talerze i słomki podlegają zakazowi z art. 3i (załącznik nr 7), a nie opłacie punktu sprzedaży.
• Automaty. Sprzedaż przez urządzenie vendingowe podlega temu samemu obowiązkowi, także gdy automat stoi poza jednostką handlu (art. 3b ust. 2).
• Sprzedaż hurtowa. Ustawa mówi o opłacie pobieranej od użytkownika końcowego (art. 3b ust. 1). Odsprzedaż między przedsiębiorcami wymaga indywidualnej oceny.

Od czego zacząć – kroki dla sprzedawcy

1. Sprawdź, czy sprzedajesz kubki na napoje lub pojemniki na żywność z załącznika nr 6 jako opakowania (art. 3b ust. 1–2).

2. Wprowadź pobieranie opłaty od użytkownika końcowego przy każdej takiej sprzedaży (art. 3b ust. 1–2).

3. Zapewnij dostępność opakowań z materiałów innych niż tworzywa sztuczne lub opakowań wielokrotnego użytku (art. 3b ust. 3).

4. Załóż ewidencję liczby sztuk, osobno dla każdej jednostki, i przechowuj ją 5 lat (art. 3h ust. 1, 2 i 4).

5. Wpłać pobraną opłatę do 15 marca roku następnego na rachunek właściwego marszałka województwa (art. 3d), a stawkę i sposób ujęcia w dokumentach sprzedaży potwierdź w urzędzie marszałkowskim i u księgowej.

Ogólny kontekst obowiązków opakowaniowych znajdziesz w dziale odpady i opakowania oraz w materiałach o emisjach i SUP.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433)