Prawo UE: PPWR, CBAM, baterie · Pytania i odpowiedzi
ESPR art. 80 — wejście w życie (numer artykułu potwierdzony) i co z tego wynika dla firmy
- Art. 80 rozporządzenia (UE) 2024/1781 stanowi, że rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
- Nie.
- Na dzień 5 września 2026 r.
Warto wiedzieć, że ESPR art. 80 określa wejście w życie rozporządzenia (UE) 2024/1781: 20. dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE. Publikacja nastąpiła 28 czerwca 2024 r., więc rozporządzenie weszło w życie 18 lipca 2024 r. Sama ta data nie tworzy obowiązków wobec konkretnych produktów.
Jak liczy się termin wejścia w życie ESPR?
Art. 80 rozporządzenia (UE) 2024/1781 stanowi, że rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Akt podpisano 13 czerwca 2024 r., a opublikowano 28 czerwca 2024 r. Dwadzieścia dni po publikacji daje 18 lipca 2024 r. Pełny tekst jest dostępny w rozporządzeniu (UE) 2024/1781 na EUR-Lex. Więcej o samej dacie znajdziesz w artykule Data wejścia w życie rozporządzenia ESPR.
Art. 80 dotyczy wyłącznie wejścia w życie rozporządzenia ramowego jako całości. ESPR nie zawiera osobnego przepisu o „dacie stosowania” dla całego aktu. Daty stosowania poszczególnych obowiązków ustalają inne przepisy ESPR oraz akty delegowane.
Czy wejście w życie oznacza, że firma musi już stosować wszystkie wymogi?
Nie. ESPR jest rozporządzeniem ramowym. Cyfrowy paszport produktu (DPP) nie wynika z samego rozporządzenia dla żadnego konkretnego produktu. Art. 9 ESPR przewiduje, że obowiązek posiadania DPP dla danej grupy produktów powstaje na podstawie aktu delegowanego przyjętego dla tej grupy (albo odrębnego aktu prawa UE). W praktyce oznacza to, że data 18 lipca 2024 r. otwiera ramy prawne, a nie uruchamia obowiązków produktowych.
Jakie obowiązki mają już własne daty?
Na dzień 5 września 2026 r. Komisja Europejska nie przyjęła żadnego aktu delegowanego ustanawiającego obowiązek DPP dla grup z planu prac (tekstylia, stal, aluminium, meble, opony, materace). W praktyce oznacza to, że dla tych grup paszport nie jest jeszcze prawnie wymagany, bo obowiązek DPP powstaje dopiero na podstawie aktu delegowanego dla danej grupy produktów (art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1781). Konkretne obowiązki mają być określane stopniowo w latach 2026–2030, więc warto śledzić nowe akty.
Odrębną sprawą jest zakaz niszczenia niesprzedanych produktów konsumpcyjnych. Wynika on bezpośrednio z art. 25 ust. 1 ESPR w związku z załącznikiem VII, a nie z aktu delegowanego. To nie jest obowiązek DPP.
| Obowiązek | Podstawa | Od kiedy |
|---|---|---|
| Wejście w życie ESPR | art. 80 rozporządzenia (UE) 2024/1781 | 18.07.2024 |
| Zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży, dodatków odzieżowych i obuwia – duże przedsiębiorstwa | art. 25 ust. 1 ESPR w zw. z zał. VII | 19.07.2026 |
| Ten sam zakaz – średnie przedsiębiorstwa | art. 25 ESPR | 19.07.2030 |
| Ten sam zakaz – mikro- i małe przedsiębiorstwa | art. 25 ESPR | wyłączone |
| DPP dla grup produktów z planu prac | art. 9 ESPR i akt delegowany | brak przyjętego aktu (stan na 5.09.2026) |
Odstępstwa od zakazu niszczenia (np. produkty niebezpieczne lub uszkodzone) określa rozporządzenie delegowane Komisji z lutego 2026 r. Przedsiębiorstwa pozbywające się niesprzedanych produktów konsumpcyjnych ujawniają co roku na swojej stronie internetowej m.in. ich liczbę i wagę oraz powody pozbycia się (art. 24 ESPR). Szczegóły i format ujawniania określa rozporządzenie wykonawcze Komisji. Więcej o obowiązkach środowiskowych w tym obszarze znajdziesz w dziale Zielony Ład oraz w materiałach o odpadach i opakowaniach.
Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?
Art. 9 ust. 4 ESPR przewiduje możliwość zwolnienia grupy produktów z obowiązku DPP. Obowiązek paszportowy może też wynikać z odrębnego aktu prawa UE, a nie z aktu delegowanego ESPR (art. 9 ESPR), dlatego dla swojego produktu warto sprawdzić również przepisy sektorowe.
Co zrobić teraz?
To wnioski praktyczne, a nie przepisy:
1. Ustal, czy Twoje produkty to odzież, dodatki odzieżowe lub obuwie. Jeśli tak i firma jest duża, zakaz niszczenia obowiązuje od 19 lipca 2026 r.
2. Dla innych grup sprawdź w Dzienniku Urzędowym UE lub na stronie Komisji Europejskiej, czy przyjęto akt delegowany obejmujący Twój produkt. Dopiero on wyznacza datę stosowania.
3. Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić aktualne brzmienie przepisów. Przepis może ulec zmianie, a pełny tekst jest w rozporządzeniu (UE) 2024/1781.
Stan prawny na: 2026-11-02
Podstawa prawna i źródła
Najczęściej zadawane pytania
Czy data 18 lipca 2024 r. oznacza, że moja firma musi już mieć cyfrowy paszport produktu?
Nie. ESPR samo nie nakłada obowiązku DPP na żaden konkretny produkt, a obowiązek powstaje dopiero na podstawie aktu delegowanego dla danej grupy produktów (art. 9 ESPR). Wg stanu na 5.09.2026 nie przyjęto takiego aktu dla żadnej grupy z planu prac. Zobacz też: data wejścia w życie ESPR.
Czy istnieją wyjątki od obowiązku DPP i od zakazu niszczenia produktów?
Art. 9 ust. 4 ESPR przewiduje możliwość zwolnienia grupy produktów z DPP. Zakaz niszczenia nie obejmuje mikro- i małych przedsiębiorstw (art. 25 ESPR), a średnie podlegają mu od 19.07.2030. Powiązane tematy: odpady i opakowania.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.
