KOBiZE i opłata środowiskowa · Pytania i odpowiedzi
Który sprzęt jest wyłączony z zakresu przepisów o ZSEE (KOBiZE)?
Z zakresu przepisów o ZSEE wyłączony jest sprzęt z zamkniętej listy 11 punktów w art. 2 ust. 2 ustawy z 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 573). Należą do niej m.in. żarówki żarnikowe, wielkogabarytowe stacjonarne narzędzia przemysłowe i środki transportu osób lub towarów, z wyjątkiem nieposiadających homologacji elektrycznych pojazdów dwukołowych, które pozostają w zakresie ustawy (art. 2 ust. 2 pkt 7). Sprzęt spoza listy podlega ustawie (art. 2 ust. 1).
Stan prawny na: 2026-10-21
Zasada jest prosta: ustawę stosuje się do sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz do zużytego sprzętu (art. 2 ust. 1 ustawy o ZSEE). Wyjątek to zamknięta lista z art. 2 ust. 2 pkt 1-11, która zaczyna się od słów „Przepisów ustawy nie stosuje się do następującego sprzętu”. Wyłączenia są przedmiotowe. Dotyczą rodzaju sprzętu, a nie wielkości firmy ani ilości wprowadzanych urządzeń (art. 2 ust. 2). Pełny tekst aktu: ustawa o ZSEE, t.j. Dz.U. 2024 poz. 573.
Jakie rodzaje sprzętu wyłącza art. 2 ust. 2 ustawy o ZSEE?
Poniższa tabela grupuje punkty listy z art. 2 ust. 2 według charakteru sprzętu.
| Grupa | Sprzęt wyłączony (art. 2 ust. 2) |
|---|---|
| Bezpieczeństwo, wojsko, kosmos | pkt 1: sprzęt niezbędny dla ochrony podstawowych interesów bezpieczeństwa państw członkowskich, w tym broń, amunicja i materiały wojskowe przeznaczone wyłącznie do celów wojskowych; pkt 4: sprzęt przeznaczony do wystrzeliwania w przestrzeń kosmiczną |
| Części i instalacje przemysłowe | pkt 2: sprzęt specjalnie zaprojektowany i zainstalowany jako część urządzenia wyłączonego z ustawy, który może spełniać swoją funkcję tylko jako część tego urządzenia; pkt 5: wielkogabarytowe stacjonarne narzędzia przemysłowe; pkt 6: wielkogabarytowe stałe instalacje, z wyłączeniem urządzeń, które nie są specjalnie zaprojektowane i zainstalowane jako ich część |
| Transport i maszyny mobilne | pkt 7: środki transportu osób lub towarów, z wyłączeniem nieposiadających homologacji elektrycznych pojazdów dwukołowych; pkt 8: maszyny ruchome nieporuszające się po drogach, udostępniane wyłącznie do użytku profesjonalnego |
| Badania i rozwój | pkt 9: sprzęt przeznaczony wyłącznie do celów badań i rozwoju, udostępniany wyłącznie w ramach transakcji B2B |
| Medyczne i nośniki danych | pkt 10: wyroby medyczne i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro (wraz z wyposażeniem), gdy mogą być źródłem zakażeń przed zakończeniem okresu ich eksploatacji; pkt 11: informatyczne nośniki danych wykorzystywane do przetwarzania danych osobowych w rozumieniu ustawy z 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości |
| Oświetlenie | pkt 3: żarówki żarnikowe |
Jakie pułapki kryją się w tych wyłączeniach?
W kilku punktach łatwo o błędną kwalifikację. Wynikają one wprost z brzmienia art. 2 ust. 2:
- Pojazdy dwukołowe (pkt 7). Wyłączenie środków transportu nie obejmuje nieposiadających homologacji elektrycznych pojazdów dwukołowych (art. 2 ust. 2 pkt 7). Takie pojazdy pozostają w zakresie ustawy.
- Stałe instalacje (pkt 6). Wyłączenie nie obejmuje urządzeń, które nie są specjalnie zaprojektowane i zainstalowane jako część instalacji (art. 2 ust. 2 pkt 6).
- Wyroby medyczne (pkt 10). Wyłączone są tylko te, które mogą być źródłem zakażeń przed zakończeniem okresu eksploatacji (art. 2 ust. 2 pkt 10). Pozostałe wyroby medyczne podlegają ustawie.
- Części (pkt 2). Liczy się łącznie, że element jest specjalnie zaprojektowany i zainstalowany jako część urządzenia wyłączonego oraz że działa tylko jako jego część (art. 2 ust. 2 pkt 2).
- Badania i rozwój (pkt 9). Potrzebne są oba warunki: przeznaczenie wyłącznie do B+R i udostępnianie wyłącznie w ramach transakcji B2B (art. 2 ust. 2 pkt 9).
Czy zwolnienie małego wprowadzającego to to samo co wyłączenie sprzętu?
Nie. Art. 2 ust. 3 ustawy to osobny, podmiotowy mechanizm. Wprowadzający małogabarytowy sprzęt (żaden wymiar zewnętrzny nie przekracza 50 cm) o łącznej średniorocznej masie nieprzekraczającej 100 kg albo wielkogabarytowy (którykolwiek wymiar przekracza 50 cm) o masie nieprzekraczającej 1000 kg jest zwolniony z opłaty produktowej (art. 76 ust. 1). Warunkiem jest złożenie marszałkowi województwa do 15 marca każdego roku zaświadczeń lub oświadczenia o pomocy de minimis oraz spełnienie unijnych warunków dopuszczalności tej pomocy (art. 76 ust. 2), więc zwolnienie nie jest automatyczne. Wprowadzający, który skorzystał ze zwolnienia, nie podlega art. 18, 19, 20 ust. 1, 21 i 23 (art. 2 ust. 3).
To zwolnienie nie obejmuje rejestracji w BDO (art. 84), art. 12-14, art. 22 ani rocznego sprawozdania (art. 85). Ustawa nie mówi wprost, jak liczyć progi, gdy ten sam podmiot wprowadza sprzęt zarówno mało-, jak i wielkogabarytowy. Więcej o rejestrze: BDO.
Co zrobić teraz?
1. Porównaj swój produkt punkt po punkcie z listą art. 2 ust. 2 pkt 1-11, zwracając uwagę na warunki i wyjątki z pułapek powyżej.
2. Jeśli żaden punkt nie pasuje, przyjmij, że sprzęt jest objęty ustawą (art. 2 ust. 1). Następnie sprawdź, czy jesteś wprowadzającym sprzęt (art. 4 pkt 20): kto jest wprowadzającym sprzęt.
3. W razie wątpliwości co do kwalifikacji sprawdź dokładne brzmienie punktu w tekście jednolitym ustawy.
Podstawa prawna i źródła
Najczęściej zadawane pytania
Czy firma leasingowa lub finansująca musi stosować przepisy o ZSEE?
Podmiot realizujący wyłącznie finansowanie w ramach umowy finansowej (art. 4 pkt 11 ustawy o ZSEE) nie jest wprowadzającym sprzęt, chyba że jednocześnie działa jako wprowadzający (art. 4 pkt 20). Szczegóły dla najmu i leasingu: leasing lub najem urządzeń a zużyty sprzęt.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.