Papierowe i celulozowe sztućce jednorazowe: status SUP, kod odpadu i pojemnik

Papierowe i celulozowe sztućce jednorazowe są produktem SUP tylko wtedy, gdy w całości lub części zawierają tworzywo sztuczne (art. 2 pkt 9e i 11aa ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej). Jeśli tak jest, art. 3i tej ustawy zakazuje wprowadzania ich do obrotu, bo sztućce są wymienione w załączniku nr 7. Kod odpadu wynika z katalogu z art. 4 ust. 3 ustawy o odpadach, a pojemnik warto sprawdzić u odbiorcy odpadów lub w gminie.

Czym jest wyrób i kiedy jest produktem SUP?

O statusie decyduje skład, a nie słowo „papierowe” czy „ekologiczne” na opakowaniu. Art. 2 pkt 9e ustawy z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 433) definiuje produkt jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych jako produkt wykonany w całości lub w części z tworzyw sztucznych, który nie został przeznaczony, zaprojektowany ani wprowadzony do obrotu do wielokrotnego użycia przez zwrot w celu ponownego napełnienia lub ponownego użycia do tego samego celu.

Art. 2 pkt 11aa tej ustawy mówi, że tworzywo sztuczne to materiał składający się z polimeru w rozumieniu art. 3 pkt 5 rozporządzenia REACH (WE) nr 1907/2006. Mogły do niego zostać dodane dodatki lub inne substancje, a materiał może funkcjonować jako główny składnik strukturalny produktów końcowych. Wyjątek dotyczy polimerów naturalnych, które nie zostały chemicznie zmodyfikowane. Nie obejmuje on polimerów syntetyzowanych, takich jak PLA, dlatego napis „biodegradowalne” czy „kompostowalne” nie wyłącza wyrobu z definicji tworzywa sztucznego.

Z tych definicji wynika, że sztućce z papieru lub celulozy bez dodatku polimeru, w których celuloza jest polimerem naturalnym niezmodyfikowanym chemicznie, nie są tworzywem sztucznym w rozumieniu art. 2 pkt 11aa, więc nie są produktem SUP w rozumieniu art. 2 pkt 9e. Powłoka lub laminat z polimeru, który nie jest niezmodyfikowanym polimerem naturalnym, oznacza wyrób wykonany przynajmniej częściowo z tworzywa sztucznego. Osobnego przepisu o sztućcach papierowych nie ma, ocena wynika z tych definicji, dlatego warto zweryfikować skład w specyfikacji lub deklaracji producenta.

Skład sztućców	Wniosek z art. 2 pkt 9e i 11aa	Skutek
Papier lub celuloza, polimer naturalny niezmodyfikowany chemicznie, bez dodatku innego polimeru	Nie jest tworzywem sztucznym, więc nie jest produktem SUP	Zakaz z art. 3i go nie obejmuje
Papier lub celuloza z powłoką albo laminatem z polimeru, który nie jest niezmodyfikowanym polimerem naturalnym	Wyrób częściowo z tworzywa sztucznego, czyli produkt SUP	Zakaz z art. 3i
Skład nieustalony	Status nie jest znany	Najpierw dokument od producenta

Czego nie wolno robić ze sztućcami z powłoką polimerową?

Art. 3i ustawy zakazuje wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wymienionych w załączniku nr 7 do ustawy oraz wyrobów wykonanych z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych. Załącznik nr 7 obejmuje m.in. sztućce, talerze, słomki, mieszadełka, patyczki do balonów i pojemniki z polistyrenu ekspandowanego. Zakaz z art. 3i obowiązuje od 2023-05-24.

Sztućce z powłoką polimerową, które są produktem SUP, objęte są więc zakazem z art. 3i. Przed zakupem do oferty warto zweryfikować w deklaracji producenta, czy wyrób zawiera tworzywo sztuczne.

Sztućce podlegają zakazowi z art. 3i (załącznik nr 7), a nie opłacie pobieranej w punkcie sprzedaży na podstawie art. 3b i 3c, bo załącznik nr 6 obejmuje wyłącznie kubki i pojemniki na żywność. Więcej o granicy między pojemnikiem a produktem SUP znajdziesz w artykule pojemnik na żywność z pokrywką: kiedy jest produktem jednorazowego użytku z tworzywa.

Jak ustalić kod odpadu zużytych sztućców?

Ustawa o odpadach nie przypisuje jednego kodu do sztućców papierowych czy celulozowych. Art. 4 ust. 1 tej ustawy nakazuje klasyfikować odpady przez zaliczenie ich do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów. Uwzględnia się przy tym: źródło ich powstawania, właściwości powodujące, że odpady są niebezpieczne (określone w rozporządzeniach UE 1357/2014 i 2017/997), oraz składniki, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady są niebezpieczne (załącznik nr 4 do ustawy, art. 4 ust. 2).

Katalog odpadów z podziałem na grupy, podgrupy i rodzaje, ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych, określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw klimatu wydane na podstawie art. 4 ust. 3.

Zużyte sztućce, także te z powłoką polimerową, są odpadem klasyfikowanym według tych samych kryteriów z art. 4 ust. 1, w tym według źródła ich powstawania (art. 4 ust. 1 pkt 1). Pozycję warto wybrać w aktualnym tekście rozporządzenia, a nie przejmować kod z internetu. Jeśli podmiot jest objęty obowiązkiem ewidencji odpadów (art. 66), kod i rodzaj odpadów wpisuje do dokumentów ewidencji (art. 67 ust. 3 pkt 9 ustawy o odpadach). Zasady prowadzenia ewidencji opisujemy w dziale BDO, a ogólny kontekst w odpadach i opakowaniach.

Który pojemnik wybrać?

Pojemnik zależy od ustalonego kodu i od tego, kto odbiera odpady. Przed pierwszą zbiórką warto zapytać odbiorcę odpadów albo gminę, do której frakcji zaliczają zużyte sztućce papierowe, a do której te z powłoką polimerową. Dla firm jest to zwykle zapis w umowie z odbiorcą.

Co zrobić teraz?

1. Poproś producenta o pisemną informację o składzie: czy jest powłoka, laminat lub dodatek polimeru.

2. Przy powłoce polimerowej, która sprawia, że wyrób jest produktem SUP, nie wprowadzaj sztućców do obrotu (art. 3i ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej).

3. Dla zużytych sztućców ustal kod w katalogu odpadów wydanym na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o odpadach, uwzględniając źródło powstania odpadu (art. 4 ust. 1 pkt 1).

4. Ustal pojemnik z odbiorcą odpadów lub gminą.

Więcej o produktach jednorazowych w ramach systemu: emisje i SUP.

Stan prawny na: 2026-10-29

Podstawa prawna i źródła

Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.