Przyjęcie pierwszego Working Planu ESPR (16.04.2025) – co warto wiedzieć

Komisja Europejska przyjęła pierwszy Working Plan ESPR 16 kwietnia 2025 r. na podstawie art. 4 rozporządzenia (UE) 2024/1781. Wskazała w nim sześć grup produktów: tekstylia, meble, materace, opony, żelazo/stal i aluminium. Na dzień 5 września 2026 r. nie przyjęto żadnego aktu delegowanego z obowiązkiem DPP dla tych grup.

Stan prawny na: 2026-10-31

Czym jest pierwszy Working Plan ESPR i co dokładnie przyjęto 16.04.2025?

Art. 4 rozporządzenia (UE) 2024/1781 (ESPR) jest podstawą Working Planu. Komisja Europejska przyjęła pierwszy taki plan, razem z Energy Labelling Working Plan, 16 kwietnia 2025 r. Wskazała w nim sześć priorytetowych grup produktów, dla których mają powstać akty delegowane w latach 2025–2030: tekstylia, meble, materace, opony, żelazo/stal i aluminium (tekst rozporządzenia w EUR-Lex).

Data 16.04.2025 dotyczy samego dokumentu planistycznego. Nie jest to data przyjęcia aktów delegowanych dla poszczególnych grup. Lista sześciu grup pochodzi ze zbieżnych źródeł wtórnych. Przed oparciem decyzji firmy na tej liście warto potwierdzić ją w tekście Working Planu opublikowanym przez Komisję Europejską.

Czy Working Plan nakłada już obowiązki na firmy?

Nie. Art. 9 ESPR ma charakter ramowy. Obowiązek posiadania cyfrowego paszportu produktu (DPP) dla danej grupy powstaje dopiero na podstawie aktu delegowanego przyjętego dla tej grupy albo odrębnego aktu prawa UE. Sam art. 9 takiego obowiązku nie nakłada. Akty delegowane określają m.in., jakie dane obejmie paszport i jaki będzie nośnik danych. Możliwe jest też zwolnienie grupy produktowej z obowiązku DPP na podstawie art. 9 ust. 4.

Według oficjalnej strony Komisji o ESPR na dzień 5 września 2026 r. nie przyjęto żadnego aktu delegowanego ustanawiającego obowiązek DPP dla grup z Working Planu. Dotyczy to tekstyliów, stali, aluminium, mebli, opon i materacy. W praktyce oznacza to, że dla produktów z tych grup DPP nie jest dziś prawnie wymagany.

Dlaczego w podsumowaniach pojawiają się różne listy grup?

Motyw ESPR zawiera szeroką listę kandydatów do pierwszego Working Planu. Motyw nie tworzy sam z siebie obowiązku i ma wyłącznie wartość interpretacyjną. Przyjęty plan zawęził tę listę. To dwa etapy tego samego procesu, a nie sprzeczność.

ICT i inna elektronika były więc wymienione jako kandydaci w samym rozporządzeniu. Nie ma ich jednak jako osobnej grupy na liście sześciu grup pierwszej fali. To samo dotyczy detergentów, farb, smarów i chemikaliów.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży i obuwia to inny obowiązek niż DPP. Art. 25 ust. 1 ESPR w zw. z zał. VII zakazuje dużym przedsiębiorstwom niszczenia niesprzedanej odzieży, dodatków odzieżowych i obuwia od 19 lipca 2026 r. Średnie przedsiębiorstwa obejmuje on od 19 lipca 2030 r. Mikro- i małe przedsiębiorstwa są wyłączone. Odstępstwa, np. dla produktów niebezpiecznych lub uszkodzonych, określa akt delegowany Komisji z lutego 2026 r. Art. 24 ESPR wymaga ponadto, by przedsiębiorstwa pozbywające się niesprzedanych produktów konsumpcyjnych co roku ujawniały na swojej stronie internetowej m.in. ich liczbę i wagę oraz powody pozbycia się. Szczegóły i format ujawniania określa rozporządzenie wykonawcze Komisji. Nie jest to akt delegowany DPP dla grupy „tekstylia”.
• Paszport baterii wynika z innego rozporządzenia. Battery Passport (od 18.02.2027) opiera się na odrębnym rozporządzeniu (UE) 2023/1542, a nie na akcie delegowanym ESPR.
• Motyw ESPR nie jest przepisem operacyjnym. Lista kandydatów z motywu nie oznacza obowiązków dla ICT, detergentów czy chemikaliów.

Czy trzeba teraz zmieniać coś w BDO lub w statusie odpadów?

Żaden z faktów ustalonych dla tego tematu nie wiąże Working Planu z nowym wpisem lub działem w rejestrze BDO ani z sankcjami. Skoro obowiązki DPP powstają dopiero z aktów delegowanych (art. 9 ESPR), w praktyce oznacza to, że sam Working Plan nie jest powodem do pochopnych zmian w BDO. Obowiązki odpadowe nadal wynikają z krajowych przepisów. Przyszłe wymagania ekoprojektu mogą dotknąć recyklatu i surowców wtórnych. Wtedy punktem odniesienia pozostaje art. 14 ust. 1–3 ustawy o odpadach (tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 1328).

Określone rodzaje odpadów przestają być odpadami po recyklingu lub innym odzysku tylko wtedy, gdy spełniają łącznie cztery warunki z art. 14 ust. 1 pkt 1:

1. mają zostać wykorzystane do konkretnych celów,

2. istnieje rynek lub popyt na nie,

3. spełniają wymagania techniczne oraz wymagania z przepisów i norm,

4. ich użycie nie prowadzi do negatywnych skutków dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska.

Muszą też spełniać szczegółowe warunki z przepisów UE albo z rozporządzenia krajowego wydanego na podstawie ust. 1a. Jeżeli takich warunków nie ma, określa je zezwolenie na przetwarzanie odpadów (art. 14 ust. 1 pkt 2). Utrata statusu odpadu nie następuje więc bez takiej podstawy. Przedmiot lub substancja, które przestały spełniać te warunki, są ponownie odpadami (art. 14 ust. 2). Do pierwszego użycia lub wprowadzenia do obrotu muszą je spełniać (art. 14 ust. 3). Treść rozporządzeń krajowych z ust. 1a i unijnych kryteriów dla konkretnych strumieni warto sprawdzić w aktualnych przepisach dla danego strumienia odpadów.

Co zrobić teraz?

1. Sprawdź, czy Twój produkt należy do jednej z sześciu grup: tekstylia, meble, materace, opony, żelazo/stal, aluminium.

2. Jeśli tak, dodaj ESPR do monitoringu regulacyjnego firmy i śledź akty delegowane dla swojej grupy. To one wskażą konkretne obowiązki (art. 9 ESPR).

3. Jeśli sprzedajesz odzież lub obuwie, sprawdź odrębnie zakaz niszczenia niesprzedanych produktów z art. 25 ust. 1 ESPR. Jest on niezależny od DPP.

4. Nie planuj dziś zmian w BDO wyłącznie z powodu Working Planu.

Więcej kontekstu znajdziesz w materiałach o Zielonym Ładzie, rejestrze BDO i odpadach oraz opakowaniach.

Podstawa prawna i źródła

• Rozporządzenie (UE) 2024/1781
• Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328)

Najczęściej zadawane pytania

Czy Working Plan ESPR nakłada obowiązki na firmy?

Nie. Working Plan z art. 4 rozporządzenia (UE) 2024/1781 wskazuje priorytetowe grupy. Obowiązek DPP dla grupy powstaje dopiero z aktu delegowanego, bo art. 9 ESPR ma charakter ramowy. Na 5 września 2026 r. takiego aktu dla żadnej z sześciu grup nie przyjęto. Więcej o tym w artykule brak przyjętego aktu delegowanego DPP per grupa produktowa.

Dlaczego ICT, chemikalia i detergenty nie są osobnymi grupami pierwszego Working Planu?

Motyw ESPR z 2024 r. wymieniał je wśród kandydatów, ale nie tworzy on obowiązków. Przyjęty 16.04.2025 plan zawęził listę do tekstyliów, mebli, materacy, opon, żelaza/stali i aluminium. ICT i pozostałe kategorie nie są tam osobnymi grupami. Więcej o kontekście rozporządzenia w artykule data wejścia w życie rozporządzenia ESPR.

Kiedy surowiec z recyklingu przestaje być odpadem?

Według art. 14 ust. 1 ustawy o odpadach, gdy po recyklingu lub odzysku spełnia łącznie warunki z pkt 1 lit. a–d oraz szczegółowe warunki z przepisów UE albo rozporządzenia krajowego. Gdy ich brak, warunki określa zezwolenie na przetwarzanie odpadów. Jeśli warunki przestały być spełnione, mamy znów odpad (ust. 2). Szczegóły wymagań ekoprojektu dla DPP opisuje artykuł ESPR art. 10 – wymogi dla Digital Product Passport.