Co oznacza art. 5 PPWR?

Art. 5 rozporządzenia (UE) 2025/40 (PPWR) ogranicza substancje w opakowaniach. Od 12 sierpnia 2026 r. nie wolno wprowadzać do obrotu opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością, które zawierają PFAS w stężeniu równym limitowi lub wyższym: 25 ppb dla każdego PFAS mierzonego ukierunkowaną analizą PFAS, 250 ppb dla sumy PFAS z tej analizy albo 50 ppm dla PFAS łącznie z polimerowymi (art. 5 ust. 5). Niezależnie od tego suma ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniu lub jego częściach składowych nie może przekraczać 100 mg/kg (art. 5 ust. 4).

Jakie limity wprowadza ten przepis?

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z 19 grudnia 2024 r. (Dz.Urz. UE z 22.01.2025 r., tekst w EUR-Lex) stosuje się co do zasady od 12 sierpnia 2026 r. (art. 71). Limity PFAS i metali ciężkich ustanawiają art. 5 ust. 4 i 5 rozporządzenia (UE) 2025/40. Zestawia je tabela.

Wartość równa limitowi PFAS jest już zakazana, bo przepis mówi o stężeniu „równym” dopuszczalnej wartości „lub je przekraczającym” (art. 5 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2025/40).

Których opakowań dotyczą te limity?

Zakaz PFAS z art. 5 ust. 5 PPWR dotyczy wyłącznie opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Nie obejmuje wszystkich opakowań ani całej kategorii produktów wrażliwych. Limit 100 mg/kg dla metali ciężkich z art. 5 ust. 4 dotyczy natomiast wszystkich opakowań i ich części składowych.

PPWR stosuje się do wszystkich opakowań, niezależnie od materiału i sektora (art. 2 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2025/40). Więcej o samym rozporządzeniu przeczytasz w artykule Co to jest PPWR?.

Kto odpowiada za zgodność z limitami?

Wytwórca może od 12 sierpnia 2026 r. wprowadzać do obrotu wyłącznie opakowania zgodne z wymogami art. 5–12 rozporządzenia (UE) 2025/40 (art. 15 ust. 1). Wymogi z art. 5–12 mają jednak własne daty stosowania, więc art. 15 nie przesądza, który z nich obowiązuje już dziś. Dla limitów PFAS z art. 5 ust. 5 data to 12 sierpnia 2026 r.

Wytwórcą jest m.in. podmiot, który zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania pod własną nazwą lub znakiem towarowym (art. 3 pkt 13 lit. a rozporządzenia (UE) 2025/40). Importer lub dystrybutor, który wprowadza opakowania do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym albo je modyfikuje, jest uważany za wytwórcę (art. 21 rozporządzenia (UE) 2025/40). Gdy taki podmiot jest mikroprzedsiębiorstwem, a jego dostawca opakowań działa w Unii, za wytwórcę do celów art. 15 uznaje się dostawcę (art. 21 akapit drugi). Podobnie art. 3 pkt 13 lit. b wskazuje dostawcę jako wytwórcę, gdy zleceniodawca pod własną marką jest mikroprzedsiębiorstwem, a dostawca działa w tym samym państwie członkowskim.

Jak wykazać zgodność z limitami?

Zgodność z limitami z art. 5 ust. 4 i 5 wykazuje się w dokumentacji technicznej sporządzonej zgodnie z załącznikiem VII (art. 5 ust. 6 rozporządzenia (UE) 2025/40). Wytwórca przed wprowadzeniem do obrotu przeprowadza procedurę oceny zgodności z art. 38, sporządza tę dokumentację, a przy wyniku pozytywnym deklarację zgodności UE z art. 39 (art. 15 ust. 2). Dokumentację i deklarację przechowuje się 5 lat dla opakowań jednorazowych i 10 lat dla opakowań wielokrotnego użytku (art. 15 ust. 3).

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

Zakaz PFAS działa tylko w zakresie, w jakim dane stężenie nie jest już zakazane innym aktem prawa Unii (art. 5 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2025/40). Surowsze zakazy z innych aktów mają więc pierwszeństwo. Limit metali ciężkich stosuje się bez uszczerbku dla ograniczeń z załącznika XVII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH) oraz dla ograniczeń i szczególnych środków z rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 dotyczących materiałów i wyrobów do kontaktu z żywnością (art. 5 ust. 4).

Gdy całkowita zawartość fluoru przekracza 50 mg/kg, wytwórca, importer lub dalszy użytkownik w rozumieniu REACH dostarcza wytwórcy lub importerowi opakowań, na ich wniosek, dowód dotyczący ilości fluoru mierzonej jako zawartość PFAS albo substancji niebędących PFAS (art. 5 ust. 5 lit. c).

Limity mogą się zmienić. Do 12 sierpnia 2030 r. Komisja oceni potrzebę zmiany lub uchylenia ust. 5 (art. 5 ust. 5 in fine). Limit 100 mg/kg może zostać obniżony aktami delegowanymi (art. 5 ust. 7), a dla materiałów w zamkniętym i kontrolowanym łańcuchu mogą zostać określone warunki niestosowania limitu (art. 5 ust. 8).

Co konkretnie zrobić teraz?

Obowiązki z art. 15 rozporządzenia (UE) 2025/40 ciążą na wytwórcy oraz na importerze lub dystrybutorze, który działa pod własną nazwą lub znakiem towarowym albo modyfikuje opakowanie (art. 15 i art. 21). Kroki:

1. Ustal, które opakowania są przeznaczone do kontaktu z żywnością, bo tylko do nich stosuje się limity PFAS (art. 5 ust. 5).

2. Poproś dostawców o wyniki analiz PFAS (ukierunkowanych oraz dla PFAS łącznie z polimerowymi) i o sumę ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego.

3. Porównaj wyniki z limitami z tabeli. Wartość równa limitowi PFAS także jest niedozwolona (art. 5 ust. 5), a dla metali ciężkich limit 100 mg/kg nie może zostać przekroczony (art. 5 ust. 4).

4. Włącz wyniki do dokumentacji technicznej z załącznika VII i przechowuj ją przez 5 lat (opakowania jednorazowe) lub 10 lat (wielokrotnego użytku) (art. 5 ust. 6 i art. 15 ust. 3).

5. Warto sprawdzić w tekście art. 5 ust. 5 w EUR-Lex, czy dane stężenie PFAS nie jest już zakazane innym aktem prawa Unii, bo wtedy ten surowszy zakaz ma pierwszeństwo.

Pozostałe obowiązki opakowaniowe opisuje dział odpady i opakowania. Szerszy kontekst regulacyjny znajdziesz w dziale Zielony Ład. Pełny tekst aktu jest dostępny w EUR-Lex.

Stan prawny na: 2026-11-01

Podstawa prawna i źródła

• Rozporządzenie (UE) 2025/40