Co to jest kontrola BDO w firmie?

Kontrola BDO to kontrola przestrzegania ustawy o odpadach, w tym ewidencji odpadów, prowadzona przez Inspekcję Ochrony Środowiska. Podstawą jest art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, a posiadacz odpadów musi na żądanie organów kontrolnych udostępnić dokumenty ewidencji i dane leżące u ich podstaw (art. 72 ust. 2 ustawy o odpadach).

Kontrola BDO w skrócie

Zagadnienie	Co wynika z przepisów	Podstawa prawna
Kto kontroluje	Główny Inspektor Ochrony Środowiska i wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska	art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska
Co trzeba udostępnić	dokumenty ewidencji odpadów i dane leżące u ich podstaw, na żądanie organu kontroli	art. 72 ust. 2 ustawy o odpadach
Jak długo przechowywać	5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym sporządzono dokumenty (z zastrzeżeniem art. 116)	art. 72 ust. 1 ustawy o odpadach
Zapowiedź kontroli planowej	wszczęcie nie wcześniej niż po 7 dniach i nie później niż przed upływem 30 dni od doręczenia zawiadomienia	art. 48 ust. 1-2 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska
Po kontroli	wojewódzki inspektor może wydać zarządzenie pokontrolne	art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska

Kto przeprowadza kontrolę BDO?

Ogólną kompetencję kontrolną mają organy Inspekcji Ochrony Środowiska: Główny Inspektor Ochrony Środowiska oraz wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska (WIOŚ). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. 2024 poz. 425) kontrolują oni podmioty korzystające ze środowiska w zakresie przestrzegania ustawy o odpadach. Ta kompetencja obejmuje całą ustawę, a nie tylko sam system BDO.

Organy Inspekcji są też użytkownikami BDO. Art. 83 ust. 1 pkt 16 i ust. 2a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach daje im możliwość weryfikacji zgodności prowadzonej przez posiadaczy odpadów ewidencji ze stanem rzeczywistym. W praktyce oznacza to, że inspektor może porównać wpisy w ewidencji z tym, co faktycznie dzieje się z odpadami w firmie. Więcej o samym systemie znajdziesz na stronie o BDO.

Odrębną rolę ma marszałek województwa. Prowadzi on rejestr BDO i decyduje o wpisie, zmianie oraz wykreśleniu. To funkcja rejestrowa, a nie inspekcyjna: kompetencja kontrolna wynika z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska w zw. z art. 83 ust. 2a ustawy o odpadach i należy do Inspekcji. Szerzej opisujemy to w artykule o organie kontrolującym przestrzeganie obowiązku BDO.

Co firma musi udostępnić podczas kontroli?

Art. 72 ust. 2 ustawy o odpadach stanowi, że posiadacz odpadów jest obowiązany udostępniać dokumenty i wszelkie dane, o których mowa w ust. 1, na żądanie organów uprawnionych do przeprowadzania kontroli. Chodzi więc nie tylko o same dokumenty ewidencji odpadów, ale też o dane, na podstawie których je sporządzono.

Te dokumenty i dane posiadacz odpadów przechowuje przez 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym sporządzono dokumenty ewidencji (art. 72 ust. 1 ustawy o odpadach, z zastrzeżeniem art. 116). Przykład: dokument sporządzony w 2026 r. trzeba mieć do dyspozycji przez 5 lat od końca 2026 r. Warto sprawdzić w art. 116 ustawy o odpadach, czy w Twoim przypadku nie dotyczy Cię zastrzeżenie dotyczące okresu przechowywania.

Kiedy marszałek może zażądać dokumentów?

Art. 72 ust. 3 ustawy o odpadach pozwala właściwemu marszałkowi województwa zobowiązać posiadacza odpadów w drodze decyzji do przedłożenia tych dokumentów i danych. Może to zrobić w dwóch przypadkach:

dokumenty ewidencji budzą wątpliwości co do prawidłowości ich sporządzenia,
przedłożenie jest niezbędne do prowadzenia innych postępowań z zakresu ochrony środowiska należących do właściwości marszałka.

Jest to administracyjny sposób wyegzekwowania dokumentów (art. 72 ust. 3 ustawy o odpadach), a nie kara.

Czy kontrola jest zapowiadana?

Zależy od jej rodzaju. O zamiarze wszczęcia kontroli planowej wojewódzki inspektor zawiadamia przedsiębiorcę. Kontrolę wszczyna nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od doręczenia zawiadomienia (art. 48 ust. 1-2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, w zw. z art. 9a ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska). Na wniosek przedsiębiorcy kontrola planowa może się rozpocząć przed upływem 7 dni (art. 48 ust. 4 Prawa przedsiębiorców).

Do kontroli pozaplanowych przedsiębiorców, czyli na wniosek organów i interwencyjnych (np. po skardze), art. 48 Prawa przedsiębiorców się nie stosuje (art. 9a ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 1b-1c ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska). Mogą więc odbyć się bez zawiadomienia. Więcej o tym trybie: co to jest kontrola planowa.

Co może wydać inspektor po kontroli?

Na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej (art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska).

Jeśli kontrola wykaże brak wymaganego wpisu do rejestru, administracyjną karę pieniężną z art. 194 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach wymierza w drodze decyzji WIOŚ (art. 196 tej ustawy), a nie marszałek.

Przy kontroli transportu odpadów pojazd może zatrzymać także organ Inspekcji Ochrony Środowiska, obok Policji, Krajowej Administracji Skarbowej, Straży Granicznej i Inspekcji Transportu Drogowego, jeśli stwierdzono naruszenia (art. 24a ust. 1 ustawy o odpadach).

Jak przygotować firmę do kontroli?

1. Sprawdź, czy ewidencja odpadów jest kompletna i zgodna ze stanem faktycznym, bo inspektor może to zweryfikować (art. 83 ust. 2a ustawy o odpadach).

2. Zadbaj, by dokumenty źródłowe, na podstawie których sporządzono ewidencję, były przechowywane przez 5 lat od końca roku ich sporządzenia i łatwe do znalezienia (art. 72 ust. 1 ustawy o odpadach).

3. Warto sprawdzić w rejestrze BDO, czy firma ma wymagany wpis, bo jego brak jest podstawą kary z art. 194 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach.

4. Wyznacz osobę, która na żądanie udostępni dokumenty organowi kontroli (art. 72 ust. 2 ustawy o odpadach).

Ogólne obowiązki firm opisujemy w dziale odpady i opakowania.

Stan prawny na: 2026-10-24

Podstawa prawna i źródła

Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.