Do kiedy szkło wielokrotnego użytku jest w systemie kaucyjnym dobrowolne?

Szkło wielokrotnego użytku (butelki do 1,5 l) jest w systemie kaucyjnym dobrowolne do 31 grudnia 2028 r. Wynika to z art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (zmiana: Dz.U. 2026 poz. 174, w mocy od 18 lutego 2026 r.). Kto nie przystąpi, nie jest zwolniony z obowiązku – art. 34 ust. 2d kieruje go do własnej zbiórki.

Co dokładnie jest dobrowolne i do kiedy?

Art. 40h ust. 2a ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, w brzmieniu nadanym ustawą z 9 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 174), stanowi, że przystąpienie do systemu kaucyjnego utworzonego przez podmiot reprezentujący jest dobrowolne w zakresie produktów w opakowaniach szklanych wielokrotnego użytku do dnia 31 grudnia 2028 r. Dotyczy to butelek szklanych zwrotnych do 1,5 l, czyli poz. 3 Załącznika nr 1a do ustawy. Przepis obowiązuje od 18 lutego 2026 r.

Sam system kaucyjny działa od 1 października 2025 r. – wcześniej nie mógł wystartować na mocy art. 40g ust. 1 ustawy w brzmieniu z Dz.U. 2024 poz. 1911. Podstawa prawna systemu to ustawa z 13 lipca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1852), która dodała do ustawy o opakowaniach Rozdział 6b. Szerzej opisujemy ją w artykule Jaka jest podstawa prawna systemu kaucyjnego w Polsce?.

Co się dzieje z podmiotem, który nie przystąpi do systemu?

Dobrowolność nie oznacza zwolnienia z obowiązku. Według art. 40h ust. 2b w zw. z art. 34 ust. 2d ustawy o opakowaniach podmioty, które nie przystąpią do scentralizowanego systemu, są kierowane do alternatywnej ścieżki własnej zbiórki. W praktyce oznacza to, że firma ma wybór między dwoma sposobami realizacji obowiązku, a nie możliwość jego pominięcia.

Jakich opakowań dotyczy ten wyjątek?

Wyjątek obejmuje wyłącznie szkło wielokrotnego użytku (poz. 3 Załącznika nr 1a). Plastikowe butelki jednorazowe i puszki metalowe go nie mają – dla nich udział w systemie pozostaje obowiązkowy.

Kwoty kaucji ustaliło rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 8 lipca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1046), wydane na podstawie art. 40m ust. 2 ustawy o opakowaniach. Załącznik nr 1a wyznacza też cele zbiórki: 77% w latach 2025–2028 i 90% od 2029 r.

Jakie obowiązki mają sklepy przy szkle zwrotnym?

Obowiązki sklepów reguluje art. 44 ust. 1, 2, 2a i 3 ustawy o opakowaniach (t.j. Dz.U. 2026 poz. 619). Sklep o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m² musi co najmniej pobierać kaucję (ust. 1), a zwracanie kaucji i zbieranie pustych opakowań jest dla niego dobrowolne. Wyjątkiem są szklane butelki wielokrotnego użytku – tu sklep musi także zwracać kaucję i zbierać puste butelki. Sklep o powierzchni powyżej 200 m² musi pobierać i zwracać kaucję oraz zbierać puste opakowania. Dodatkowo art. 44 ust. 2a (od 18 lutego 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174) stanowi, że w systemie zbierania butelek wielokrotnego użytku każdy sklep oferujący te napoje przyjmuje puste opakowania po napojach oferowanych w danej jednostce i zwraca kwotę bez dowodu zakupu. Próg to „powyżej 200 m²”, więc sklep o powierzchni dokładnie 200 m² należy do grupy mniejszych.

Co zrobić teraz?

1. Sprawdź, czy wprowadzasz szkło zwrotne do 1,5 l (poz. 3 Załącznika nr 1a). Tylko ono objęte jest dobrowolnością z art. 40h ust. 2a.

2. Porównaj dwie ścieżki: przystąpienie do systemu albo własną zbiórkę z art. 34 ust. 2d. W praktyce oznacza to ocenę kosztów logistyki i zbiórki, bo żadna z nich nie zwalnia z obowiązku (art. 40h ust. 2b).

3. Jeśli prowadzisz sklep oferujący napoje w szklanych butelkach wielokrotnego użytku, przygotuj zwrot kaucji i odbiór pustych butelek – obowiązuje to także sklepy o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m², a zwrot następuje bez dowodu zakupu (art. 44 ust. 1 i 2a ustawy o opakowaniach). Daty przypominamy w kalendarzu terminów.

4. Przed końcem 2028 r. sprawdź aktualne brzmienie art. 40h ustawy o opakowaniach, bo przepis wskazuje dobrowolność tylko do 31 grudnia 2028 r. Ogólny przegląd obowiązków znajdziesz w dziale odpady i opakowania.

Stan prawny na: 2026-10-19

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity)
• Ustawa o odpadach (tekst jednolity)

Najczęściej zadawane pytania

Czy dobrowolność dotyczy też butelek plastikowych i puszek?

Nie. Art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 174) dotyczy wyłącznie opakowań szklanych wielokrotnego użytku, czyli poz. 3 Załącznika nr 1a. Jednorazowe butelki plastikowe do 3 l i puszki metalowe do 1 l (kaucja 0,50 zł według Dz.U. 2024 poz. 1046, § 1) pozostają w obowiązkowym systemie. Więcej o fundamentach systemu w artykule Jaka jest podstawa prawna systemu kaucyjnego w Polsce?.

Czy mały sklep może w ogóle nie brać udziału w systemie?

Nie. Sklep o powierzchni sprzedaży nie większej niż 200 m² musi co najmniej pobierać kaucję (art. 44 ust. 1 ustawy o opakowaniach, t.j. Dz.U. 2026 poz. 619). Dla szklanych butelek wielokrotnego użytku musi też zwracać kaucję i zbierać puste butelki, a według art. 44 ust. 2a robi to bez dowodu zakupu. Przegląd obowiązków opakowaniowych znajdziesz w dziale odpady i opakowania.