Odpady i opakowania · Pytania i odpowiedzi
Które opakowania napojów objęte są systemem kaucyjnym?
- Załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wymienia trzy kategorie opakowań objętych systemem kaucyjnym.
- Do 31 grudnia 2028 r. przystąpienie do scentralizowanego systemu kaucyjnego jest dobrowolne w zakresie produktów w opakowaniach szklanych wielokrotnego użytku do 1,5 l (art. 40h ust. 2a ustawy, w brz…
- Art. 44 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (t.j.
Opakowania napojów objęte systemem kaucyjnym to trzy rodzaje: jednorazowe butelki plastikowe do 3 l z zakrętkami, puszki metalowe do 1 l oraz szklane butelki zwrotne do 1,5 l (Załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Kaucja wynosi odpowiednio 0,50 zł, 0,50 zł i 1,00 zł (rozporządzenie, Dz.U. 2024 poz. 1046, § 1).
Jakie opakowania i jaka kaucja obowiązuje?
Załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wymienia trzy kategorie opakowań objętych systemem kaucyjnym. Wysokość kaucji ustala § 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1046), wydanego na podstawie art. 40m ust. 2 tej ustawy. Rozporządzenie weszło w życie 31 lipca 2024 r.
| Opakowanie (poz. Załącznika nr 1a) | Limit pojemności | Kaucja |
|---|---|---|
| Jednorazowa butelka plastikowa na napoje, z zakrętką | do 3 l | 0,50 zł |
| Puszka metalowa | do 1 l | 0,50 zł |
| Butelka szklana wielokrotnego użytku (zwrotna) | do 1,5 l | 1,00 zł |
Załącznik nr 1a określa też cele zbiórki: 77% w latach 2025–2028 i 90% od 2029 r.
Czy udział w systemie jest obowiązkowy dla szkła wielokrotnego użytku?
Do 31 grudnia 2028 r. przystąpienie do scentralizowanego systemu kaucyjnego jest dobrowolne w zakresie produktów w opakowaniach szklanych wielokrotnego użytku do 1,5 l (art. 40h ust. 2a ustawy, w brzmieniu z ustawy z dnia 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174, w mocy od 18 lutego 2026 r.). Rezygnacja nie zwalnia jednak z obowiązku. Podmioty, które nie przystąpią do systemu, kieruje się do alternatywnej ścieżki własnej zbiórki (art. 40h ust. 2b w związku z art. 34 ust. 2d ustawy).
Wyjątek dotyczy wyłącznie szkła wielokrotnego użytku (poz. 3 Załącznika nr 1a). Dla butelek plastikowych i puszek metalowych udział w systemie pozostaje obowiązkowy. Stan prawny po 31 grudnia 2028 r. nie został zbadany, więc przed planowaniem działań na ten okres sprawdź aktualne brzmienie art. 40h ustawy.
Jakie obowiązki ma sklep w zależności od powierzchni?
Art. 44 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (t.j. Dz.U. 2026 poz. 619) różnicuje obowiązki sklepu oferującego napoje w opakowaniach objętych systemem według powierzchni sprzedaży:
| Sklep | Obowiązek wg art. 44 |
|---|---|
| Do 200 m² włącznie (ust. 1) | co najmniej pobiera kaucję; zwrot kaucji i zbieranie pustych opakowań jest dobrowolne, z wyjątkiem szklanych butelek wielokrotnego użytku (poz. 3), które sklep musi też zbierać i za które musi zwracać kaucję |
| Powyżej 200 m² (ust. 2) | pobiera i zwraca kaucję oraz zbiera puste opakowania i odpady opakowaniowe |
| Powyżej 2000 m² (ust. 3) | dodatkowo prowadzi na własny koszt selektywne zbieranie odpadów opakowaniowych po produktach ze swojej oferty, z wyłączeniem opakowań objętych systemem kaucyjnym |
Prog to „powyżej 200 m²”, więc sklep o powierzchni dokładnie 200 m² należy do grupy mniejszych sklepów, która nie jest całkowicie zwolniona z systemu (art. 44 ust. 1). Zgodnie z art. 44 ust. 2a (od 18 lutego 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174) w systemie zbierania butelek wielokrotnego użytku każdy sklep oferujący te napoje przyjmuje puste opakowania po napojach oferowanych w danej jednostce i zwraca kwotę bez dowodu zakupu. Więcej o progu przeczytasz w artykule Od jakiej powierzchni sklepu powstaje obowiązek odbioru opakowań. O sytuacjach, w których sklep może odmówić przyjęcia opakowań, piszemy w artykule Kiedy sklep nie musi przyjmować zwrotu opakowań kaucyjnych.
Co zrobić w praktyce?
Przed zwrotem warto sprawdzić trzy rzeczy: materiał opakowania, jego pojemność i to, czy jest to butelka jednorazowa czy zwrotna. Opakowanie mieszczące się w jednej z trzech kategorii z Załącznika nr 1a można zwrócić z kaucją 0,50 zł, 0,50 zł lub 1,00 zł (Dz.U. 2024 poz. 1046, § 1). Butelkę szklaną zwrotną przyjmie sklep oferujący takie napoje, po napojach ze swojej oferty (art. 44 ust. 2a). W przypadku plastiku i puszek w sklepie do 200 m² zwrot jest dla sklepu dobrowolny (art. 44 ust. 1), więc lepiej zapytać o to przed wizytą.
Przedsiębiorca wprowadzający napoje do obrotu powinien ustalić, do której kategorii należą jego opakowania, a w przypadku szkła wielokrotnego użytku zdecydować, czy przystępuje do systemu, czy organizuje własną zbiórkę (art. 40h ust. 2a–2b i art. 34 ust. 2d). Ogólne informacje o obowiązkach w obszarze opakowań znajdziesz w dziale Odpady i opakowania.
Stan prawny na: 2026-10-24
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) – art. 40h, 44 oraz Załącznik nr 1a
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji (Dz.U. 2024 poz. 1046), § 1
Najczęściej zadawane pytania
Czy wysokość kaucji ostatnio się zmieniła?
Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1046, § 1), wydane na podstawie art. 40m ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, obowiązuje nadal. Weryfikacja źródła pierwotnego nie wykazała aktu, który by je zmieniał lub zastępował, więc stawki 0,50 zł, 0,50 zł i 1,00 zł pozostają aktualne.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.
