BDO · Pytania i odpowiedzi
Kubek sprzedawany pusty a wydawany z napojem: czy obowiązki są te same? (BDO)
- Ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433) przewiduje trzy odrębne mechaniz…
- Załącznik nr 9 (art. 3k ustawy o opłacie produktowej) obejmuje m.in. kubki, pojemniki na napoje i na żywność oraz lekkie torby na zakupy.
- 1.
W większości tak. Opłata SUP wynosi 0,20 zł za sztukę kubka na napoje (rozporządzenie MKiŚ z 7.12.2023, Dz.U. 2023 poz. 2679, wydane na podstawie art. 3c ust. 2 ustawy o opłacie produktowej). Kubek jednorazowy sprzedany pusty lub wypełniony w punkcie sprzedaży jest opakowaniem (art. 3 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o opakowaniach).
Jakie obowiązki są wspólne dla obu sytuacji?
Ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433) przewiduje trzy odrębne mechanizmy dla produktów jednorazowych z tworzyw sztucznych: zakaz wprowadzania do obrotu (art. 3i, załącznik nr 7), opłatę pobieraną w punkcie sprzedaży od konsumenta (art. 3b i 3c, załącznik nr 6) oraz roczną opłatę producenta lub importera, której nie pobiera się od konsumenta (art. 3k, załącznik nr 9). Załącznik nr 6 obejmuje wyłącznie kubki i pojemniki na żywność, więc kubek jednorazowy mieści się w nim niezależnie od tego, czy wydajesz go z napojem, czy sprzedajesz pusty.
Przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomiczną, w której oferuje produkty z załącznika nr 6 będące opakowaniami, musi pobrać opłatę od użytkownika końcowego (art. 3b ust. 1 tej ustawy). Stawka wynosi 0,20 zł za sztukę kubka na napoje i obowiązuje od 1 stycznia 2024 r. (rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 grudnia 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 2679, wydane na podstawie art. 3c ust. 2 ustawy). Pojemnik na żywność gotową do bezpośredniego spożycia kosztuje 0,25 zł za sztukę (Dz.U. 2023 poz. 2679); ta stawka nie dotyczy pojemników na napoje.
Oba rodzaje kubków są też opakowaniami w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619). Przepis obejmuje wyrób jednorazowego użytku „sprzedany, wypełniony, wytworzony lub przeznaczony do wypełniania w punkcie sprzedaży”, o ile spełnia funkcje opakowania z ust. 1 tego artykułu. W praktyce oznacza to, że sam fakt sprzedaży kubka osobno nie zmienia jego kwalifikacji jako opakowania.
Kubki na napoje wymienia także załącznik nr 8 do ustawy o opłacie produktowej. Przedsiębiorca wprowadzający je do obrotu musi zapewnić oznakowanie na opakowaniach lub na samych produktach, według zasad i wzorów z rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/2151 (art. 3j ustawy; obowiązek od 24 maja 2023 r.). Nadzoruje to wojewódzki inspektor ochrony środowiska. W praktyce oznacza to, że warto sprawdzić na opakowaniu zbiorczym lub w specyfikacji kubków, czy znak z rozporządzenia 2020/2151 jest już naniesiony przez dostawcę.
Co się różni między kubkiem pustym a kubkiem z napojem?
| Kwestia | Kubek sprzedawany pusty | Kubek wydawany z napojem | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Opłata pobierana od klienta | tak, 0,20 zł/szt. (kubek na napoje) | tak, 0,20 zł/szt. | art. 3b ust. 1 i art. 3c ust. 2 ustawy o opłacie produktowej; Dz.U. 2023 poz. 2679 |
| Kwalifikacja jako opakowanie | tak, jeśli spełnia funkcje opakowania | tak, jeśli spełnia funkcje opakowania | art. 3 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o opakowaniach |
| Oznakowanie (załącznik nr 8) | obowiązek wprowadzającego do obrotu | obowiązek wprowadzającego do obrotu | art. 3j ustawy o opłacie produktowej |
| Wpis do BDO | zależy od roli przedsiębiorcy (wprowadzający opakowania lub produkty w opakowaniach), nie od tego, czy kubek jest pusty | zależy od roli przedsiębiorcy, nie od tego, czy kubek jest pusty | art. 10 ust. 1 pkt 4-5 ustawy o opakowaniach |
| Roczna opłata producenta/importera | dotyczy producenta lub importera | dotyczy producenta lub importera | art. 3k, załącznik nr 9 |
O wpisie decyduje rola przedsiębiorcy, a nie to, czy kubek jest pusty. Wprowadzającym produkty w opakowaniach jest m.in. podmiot wprowadzający produkty pod własnym oznaczeniem, pakujący cudzy produkt, importer i dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz detalista o powierzchni sprzedaży powyżej 500 m2 (łącznie 5000 m2) sprzedający produkty pakowane w swoich jednostkach (art. 8 pkt 23-24 ustawy o opakowaniach). Detalista poniżej tych progów, który tylko odsprzedaje produkty zapakowane przez krajowego dostawcę, nie jest z tego tytułu wprowadzającym. Art. 10 ust. 1 wymienia sześć kategorii podmiotów, w tym wprowadzających opakowania oraz wprowadzających produkty w opakowaniach, i wymaga wpisu do rejestru BDO „w zakresie tej działalności”. Jeśli prowadzisz oba rodzaje sprzedaży, warto zweryfikować w swoim wpisie w BDO, czy zakres działalności obejmuje obie kategorie. Pomoże w tym artykuł o rejestrze BDO.
Kogo dotyczy roczna opłata producenta, a kogo opłata w punkcie sprzedaży?
Załącznik nr 9 (art. 3k ustawy o opłacie produktowej) obejmuje m.in. kubki, pojemniki na napoje i na żywność oraz lekkie torby na zakupy. Opłata roczna obciąża producenta lub importera i nie jest pobierana od konsumenta. Opłata w punkcie sprzedaży (załącznik nr 6, art. 3b i 3c) dotyczy natomiast wyłącznie kubków i pojemników na żywność. W praktyce oznacza to, że sprzedawca, który kupuje gotowe kubki od dostawcy krajowego, pobiera od klienta opłatę z załącznika nr 6, a opłata z załącznika nr 9 jest sprawą wytwórcy lub importera. Szczegóły tego drugiego mechanizmu opisuje artykuł o opłacie producenta SUP.
Przestrzeganie art. 3b ust. 1-3 ustawy o opłacie produktowej kontroluje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4). Musisz też zapewnić dostępność opakowań alternatywnych z materiałów innych niż tworzywa sztuczne lub opakowań wielokrotnego użytku (art. 3b ust. 3 tej ustawy).
Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?
- Zakaz zamiast opłaty. Wyroby z załącznika nr 7, w tym pojemniki z polistyrenu ekspandowanego (EPS), są objęte zakazem wprowadzania do obrotu (art. 3i ustawy o opłacie produktowej). Nie obowiązuje tu opłata, tylko zakaz, niezależnie od tego, czy podajesz w nich napój.
- Rodzaj pojemnika. Stawka 0,25 zł dotyczy pojemnika na żywność przeznaczonej do bezpośredniego spożycia na miejscu lub na wynos. Talerze, owijki i pojemniki na napoje są z niej wyłączone (Dz.U. 2023 poz. 2679).
- Własna marka. Importer lub dystrybutor, który wprowadza opakowania do obrotu pod własną nazwą albo je modyfikuje, jest traktowany jak wytwórca (art. 21 rozporządzenia (UE) 2025/40, PPWR). Od 12 sierpnia 2026 r. ciążą na nim obowiązki z art. 15 tego rozporządzenia: procedura oceny zgodności, dokumentacja techniczna i deklaracja zgodności. Wymogi materialne z art. 5-12 mają własne daty stosowania, więc ta zasada nie przesądza, który z nich obowiązuje już dziś. Szersze tło daje artykuł o odpadach i opakowaniach.
Co zrobić teraz?
1. Ustal, czy kubki, które sprzedajesz osobno i wydajesz z napojem, są jednorazowe i spełniają funkcje opakowania (art. 3 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o opakowaniach).
2. Pobieraj 0,20 zł za sztukę przy obu typach sprzedaży (art. 3b ust. 1 i art. 3c ust. 2 ustawy o opłacie produktowej; Dz.U. 2023 poz. 2679) i prowadź ewidencję sprzedanych kubków.
3. Sprawdź w swoim wpisie w BDO, czy zakres działalności obejmuje wprowadzanie opakowań i produktów w opakowaniach. Gdy zakres działalności wymagającej wpisu się zmienił, wniosek o zmianę wpisu składasz marszałkowi województwa w terminie 30 dni od dnia zmiany, przez indywidualne konto w BDO (art. 59 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328). Niezłożenie wniosku w terminie albo złożenie wniosku niezgodnego ze stanem faktycznym jest wykroczeniem zagrożonym karą aresztu albo grzywny (art. 179 tej ustawy, orzeka sąd).
4. Poproś dostawcę o potwierdzenie, że kubki mają oznakowanie z rozporządzenia (UE) 2020/2151 (art. 3j ustawy o opłacie produktowej) i kto jest ich wytwórcą lub importerem.
Źródła przepisów: ustawa o opłacie produktowej, Dz.U. 2024 poz. 433, ustawa o opakowaniach, Dz.U. 2026 poz. 619, ustawa o odpadach, Dz.U. 2026 poz. 1328, rozporządzenie (UE) 2025/40.
Stan prawny na: 2026-10-22
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433)
- Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619)
- Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328)
- Rozporządzenie (UE) 2025/40
Najczęściej zadawane pytania
Czy za kubek sprzedawany osobno klient płaci tyle samo co za kubek z kawą?
Tak, jeśli to kubek na napoje z załącznika nr 6: stawka wynosi 0,20 zł za sztukę (rozporządzenie MKiŚ z 7.12.2023, Dz.U. 2023 poz. 2679, wydane na podstawie art. 3c ust. 2 ustawy o opłacie produktowej). Więcej o drugim mechanizmie, który obciąża wytwórców i importerów, znajdziesz w artykule opłata producenta SUP.
Czy sprzedawca kubków musi być wpisany do BDO?
Art. 10 ust. 1 pkt 4-5 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi nakazuje wpis podmiotom wprowadzającym opakowania oraz wprowadzającym produkty w opakowaniach, w zakresie tej działalności. W praktyce o wpisie decyduje więc to, czy jesteś wprowadzającym w rozumieniu art. 8 pkt 23-24 tej ustawy. Sprzedawca detaliczny poniżej progów powierzchni sprzedaży, który tylko odsprzedaje kubki zapakowane i wprowadzone na rynek przez krajowego dostawcę, nie jest z tego tytułu wprowadzającym. Zasady rejestru omawia artykuł o BDO.
Kto odpowiada za oznakowanie kubków informacją o tworzywie sztucznym?
Obowiązek z art. 3j ustawy o opłacie produktowej spoczywa na przedsiębiorcy wprowadzającym do obrotu kubki na napoje z załącznika nr 8, według rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2020/2151. Kontroluje to wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Pokrewne obowiązki opisuje artykuł o odpadach i opakowaniach.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.
