Zakres opakowań objętych systemem kaucyjnym – które opakowania podlegają kaucji

Zakres opakowań objętych systemem kaucyjnym to trzy kategorie z załącznika nr 1a: jednorazowe butelki plastikowe na napoje z zakrętkami do 3 l, puszki metalowe do 1 l i szklane butelki zwrotne do 1,5 l. Podstawą jest załącznik nr 1a do ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, w brzmieniu po nowelizacji ustawą z 9 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 174); udział w scentralizowanym systemie dla szkła wielokrotnego użytku jest dobrowolny do 31 grudnia 2028 r. (art. 40h ust. 2a).

Stan prawny na: 2026-10-13

Które opakowania wymienia załącznik nr 1a?

Załącznik nr 1a do ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, w brzmieniu po nowelizacji ustawą z 9 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 174), wskazuje trzy pozycje:

Załącznik określa też poziomy zbiórki: 77% w latach 2025–2028 i 90% od 2029 r.

Czy udział w systemie jest obowiązkowy dla każdej kategorii?

Nie dla każdej. Zgodnie z art. 40h ust. 2a ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą z 9 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 174, w mocy od 18 lutego 2026 r.), przystąpienie do systemu kaucyjnego utworzonego przez podmiot reprezentujący jest dobrowolne w zakresie produktów w opakowaniach szklanych wielokrotnego użytku, do dnia 31 grudnia 2028 r.

Wyjątek dotyczy wyłącznie pozycji 3 załącznika. Butelki plastikowe (poz. 1) i puszki metalowe (poz. 2) go nie obejmują, więc udział w systemie pozostaje dla nich obowiązkowy.

Co się dzieje z podmiotami, które nie przystąpią do systemu dla szkła?

Dobrowolność nie oznacza zwolnienia z obowiązku. Podmioty, które nie przystąpią do scentralizowanego systemu, są kierowane do alternatywnej ścieżki własnej zbiórki (art. 40h ust. 2b w zw. z art. 34 ust. 2d ustawy).

Dobrowolność obowiązuje do 31 grudnia 2028 r.; zasady po tej dacie nie są tu opisane – przed planowaniem na kolejne lata sprawdź aktualne brzmienie art. 40h ustawy.

Jak zakres systemu kaucyjnego wiąże się z etykietą PPWR?

Rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR) wprowadza zharmonizowaną etykietę z informacją o składzie materiałowym i piktogramami. Zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia obowiązek ten nie dotyczy opakowań objętych systemem kaucyjnym ani opakowań transportowych (z wyjątkiem opakowań dla handlu elektronicznego).

Termin to 12 sierpnia 2028 r. albo 24 miesiące od wejścia w życie aktu wykonawczego z art. 12 ust. 6 lub 7, zależnie od tego, która data jest późniejsza. Do czasu przyjęcia aktu 12 sierpnia 2028 r. jest więc tylko najwcześniejszą możliwą datą.

Jakie są przypadki brzegowe?

Opakowania na mleko, jogurt i inne pitne produkty mleczne: w komentarzach pojawia się informacja o ich wyłączeniu z systemu, ale nie wynika ona wprost z wykazu w załączniku nr 1a. Producenci tych napojów powinni więc sprawdzić, czy ich opakowanie mieści się w którejś z trzech pozycji załącznika nr 1a.

Co konkretnie zrobić teraz?

1. Zestaw swój asortyment z tabelą powyżej: rodzaj materiału, jednorazowość lub zwrotność oraz pojemność.

2. Jeśli masz szklane butelki zwrotne do 1,5 l, zdecyduj, czy przystępujesz do systemu centralnego, czy wybierasz ścieżkę własnej zbiórki z art. 34 ust. 2d.

3. Dalsze informacje znajdziesz w hubie BDO oraz w dziale odpady i opakowania.

4. Jeśli prowadzisz sklep, sprawdź od jakiej powierzchni sklepu powstaje obowiązek odbioru opakowań.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, załącznik nr 1a, art. 40h, art. 34, art. 44 (zmiany: ustawa z 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174)
• Rozporządzenie (UE) 2025/40

Najczęściej zadawane pytania

Czy sklep może odmówić przyjęcia opakowania kaucjonowanego?

To zależy od powierzchni sprzedaży sklepu (art. 44 ustawy). Sklep o powierzchni nie większej niż 200 m2 musi co najmniej pobierać kaucję; zwracanie kaucji i zbieranie pustych opakowań jest dla niego dobrowolne, z wyjątkiem szklanych butelek wielokrotnego użytku (poz. 3 zał. nr 1a), dla których musi także zwracać kaucję i zbierać puste butelki (art. 44 ust. 1–2). Sklep o powierzchni powyżej 200 m2 musi pobierać i zwracać kaucję oraz zbierać puste opakowania. Szczegółowe przypadki opisuje artykuł kiedy sklep nie musi przyjmować zwrotu opakowań kaucyjnych.