Odpady i opakowania · Pytania i odpowiedzi
Ścinki i resztki, które sprzedaję dalej: odpad czy produkt uboczny?
- Nie.
- Zgodnie z art. 10 ustawy o odpadach przedmiot lub substancję powstające w procesie produkcyjnym, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, uznaje się za produkt uboczny niebędący odpadem, jeż…
- Według art. 11 ust. 1 ustawy o odpadach wytwórca przedmiotu lub substancji, o których mowa w art. 10, jest obowiązany przedłożyć zgłoszenie uznania za produkt uboczny marszałkowi województwa właściwe…
Ścinki i resztki, które sprzedajesz dalej, są produktem ubocznym, a nie odpadem, tylko gdy łącznie spełniają warunki z art. 10 ustawy o odpadach, m.in. pewność dalszego wykorzystania. Sama sprzedaż o tym nie przesądza: odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć albo do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach).
Czy sama sprzedaż ścinek i resztek robi z nich produkt uboczny?
Nie. Według art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć albo do których pozbycia się jest obowiązany. Wystarczy więc jedna z tych trzech przesłanek, także sam zamiar pozbycia się.
Definicja z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach nie zawiera kryterium wartości rynkowej, więc zapłata od kupującego nie jest jej przesłanką. To, czy posiadacz „zamierza się pozbyć” ścinków, zależy od stanu faktycznego w konkretnej firmie. Przedmiot lub substancja spełniające warunki produktu ubocznego z art. 10 ustawy o odpadach nie są odpadem.
Jakie warunki musi spełnić produkt uboczny?
Zgodnie z art. 10 ustawy o odpadach przedmiot lub substancję powstające w procesie produkcyjnym, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, uznaje się za produkt uboczny niebędący odpadem, jeżeli łącznie są spełnione wszystkie warunki z poniższej tabeli. Brak choćby jednego oznacza, że ścinki nie mają statusu produktu ubocznego.
| Warunek (art. 10 pkt 1-5 ustawy o odpadach) | Co oznacza dla ścinków i resztek |
|---|---|
| 1. Dalsze wykorzystywanie jest pewne (art. 10 pkt 1) | Musisz mieć pewność, że materiał zostanie wykorzystany, a nie tylko nadzieję na nabywcę |
| 2. Wykorzystanie bezpośrednie (art. 10 pkt 2) | Materiał nadaje się do użycia bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa |
| 3. Integralna część procesu (art. 10 pkt 3) | Ścinki są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego |
| 4. Wymagania prawne i ochrona (art. 10 pkt 4) | Materiał spełnia wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, dotyczące produktu, środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, a jego wykorzystanie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań |
| 5. Warunki szczegółowe (art. 10 pkt 5) | Materiał spełnia szczegółowe warunki uznania za produkt uboczny, jeżeli określono je w prawie Unii Europejskiej albo w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 6 |
Kto i komu zgłasza uznanie za produkt uboczny?
Według art. 11 ust. 1 ustawy o odpadach wytwórca przedmiotu lub substancji, o których mowa w art. 10, jest obowiązany przedłożyć zgłoszenie uznania za produkt uboczny marszałkowi województwa właściwemu ze względu na miejsce ich wytwarzania. Marszałek, po zasięgnięciu opinii wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, wydaje decyzję. Potwierdza w niej spełnienie warunków albo stwierdza ich niespełnienie (art. 11 ust. 4).
Decyzję potwierdzającą wydaje się na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat (art. 11 ust. 4a). Przy zmianie procesu produkcyjnego lub procesu wykorzystania potrzebne jest nowe zgłoszenie (art. 11 ust. 4f).
Art. 11 ust. 5 wyłącza stosowanie ust. 1-4 (zgłoszenie i decyzja) dla dwóch grup materiałów spełniających warunki uznania za produkt uboczny. Są to mechanicznie przetworzony naturalny surowiec drzewny (np. kora, trociny, wióry, zrębki, brykiety, pelety) oraz substraty do produkcji biogazu wskazane w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o biogazowniach rolniczych. Brzmienie art. 11 ust. 5 zmieniono w 2023 r., więc warto sprawdzić je w aktualnym tekście jednolitym ustawy o odpadach (link poniżej) oraz zapytać w urzędzie marszałkowskim właściwym dla miejsca produkcji, jakich dokumentów oczekuje do zgłoszenia.
Co jeśli ścinki nie spełniają warunków produktu ubocznego?
Jeśli któryś z warunków art. 10 ustawy o odpadach nie jest spełniony, a Ty pozbywasz się materiału, zamierzasz się go pozbyć albo jesteś do tego obowiązany, mieści się on w definicji odpadu z art. 3 ust. 1 pkt 6 tej ustawy. Ogólny przegląd zagadnień znajdziesz w artykułach o odpadach i opakowaniach, ewidencji odpadów i BDO.
Odpady poddane recyklingowi lub innemu odzyskowi mogą utracić status odpadów na warunkach art. 14 ustawy o odpadach. To odrębna droga niż uznanie za produkt uboczny.
Co zrobić krok po kroku?
1. Opisz, jak powstają ścinki i czy proces produkcyjny ma inny podstawowy cel niż ich wytworzenie (art. 10 ustawy o odpadach).
2. Przejdź przez pięć warunków z tabeli i dla każdego zbierz dowód, np. umowę z odbiorcą potwierdzającą pewność dalszego wykorzystania.
3. Sprawdź, czy nie zachodzi wyjątek z art. 11 ust. 5 ustawy o odpadach, czyli czy materiał nie jest surowcem drzewnym ani substratem do biogazowni.
4. Jeśli warunki są spełnione, złóż zgłoszenie do marszałka województwa właściwego dla miejsca wytwarzania i poczekaj na decyzję (art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o odpadach).
5. Jeśli warunków nie spełniasz, traktuj ścinki jako odpad. Więcej o statusie znajdziesz w artykule Co to jest produkt uboczny.
Treść przepisów art. 3, 10 i 11 sprawdzisz w tekście jednolitym ustawy o odpadach (Dz.U. 2026 poz. 1328).
Stan prawny na: 2026-10-23
Podstawa prawna i źródła
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.
