Które opakowania obejmuje system kaucyjny?

System kaucyjny obejmuje trzy rodzaje opakowań na napoje wskazane w załączniku nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (zmienionej ustawą z 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174): jednorazowe butelki plastikowe z zakrętkami do 3 l, puszki metalowe do 1 l oraz butelki szklane zwrotne do 1,5 l. Kaucję definiuje art. 8 pkt 6a tej ustawy.

Jakie opakowania wymienia załącznik nr 1a?

Załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (ustawa z 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174; tekst jednolity ustawy: Dz.U. 2026 poz. 619) wskazuje trzy kategorie opakowań. Tabela zestawia je z kwotami kaucji, które określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 8 lipca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1046, § 1, w życiu od 31 lipca 2024 r.).

Rozporządzenie wydano na podstawie delegacji z art. 40m ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

Co w przepisach oznacza kaucja?

Art. 8 pkt 6a ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) stanowi, że kaucja to określona kwota pieniężna pobierana w momencie sprzedaży produktu w opakowaniu na napoje, jednorazowym albo wielokrotnego użytku, o którym mowa w załączniku nr 1a, będącego napojem. Kwotę zwraca się w momencie zwrotu opakowania objętego systemem albo odpadu opakowaniowego powstałego z takiego opakowania.

O objęciu kaucją decyduje więc opakowanie z załącznika nr 1a, a nie sam fakt sprzedaży napoju. Ta definicja obowiązuje w obecnym brzmieniu od 1 stycznia 2025 r. (art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 23 grudnia 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1911).

Od kiedy działa system i jakie obowiązują cele zbiórki?

Zgodnie z art. 40g ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi w brzmieniu z ustawy z 23 grudnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1911) system kaucyjny nie mógł zostać uruchomiony wcześniej niż 1 października 2025 r. I faktycznie działa od tego dnia, a nie od pierwotnie planowanego 1 stycznia 2025 r. Poziomy zbiórki z tabeli załącznika nr 1a do tej ustawy (w brzmieniu z Dz.U. 2026 poz. 174) wynoszą 77% w latach 2025–2028 oraz 90% od 2029 r.

Czy udział szkła zwrotnego jest obowiązkowy?

Dla szkła zwrotnego obowiązuje wyjątek. Art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (w brzmieniu z ustawy z 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174, od 18 lutego 2026 r.) stanowi, że przystąpienie do systemu kaucyjnego utworzonego przez podmiot reprezentujący jest dobrowolne w zakresie produktów w szklanych opakowaniach wielokrotnego użytku (poz. 3 załącznika) do 31 grudnia 2028 r.

Podmioty, które nie przystąpią, nie są zwolnione z obowiązku. Według art. 40h ust. 2b w związku z art. 34 ust. 2d kieruje się je do alternatywnej ścieżki własnej zbiórki. Dobrowolność nie dotyczy butelek plastikowych ani puszek – tam udział pozostaje obowiązkowy. Stan prawny po 31 grudnia 2028 r. nie został zbadany, dlatego przy planowaniu dłuższym niż do tej daty warto sprawdzić aktualne brzmienie art. 40h w tekście jednolitym ustawy na eli.gov.pl.

Jak sprawdzić, czy moje opakowanie podlega kaucji?

Porównaj każdy produkt z trzema pozycjami załącznika nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi: rodzaj materiału (plastik z zakrętką, metal, szkło zwrotne), pojemność (3 l, 1 l, 1,5 l) i to, czy opakowanie jest jednorazowe, czy wielokrotnego użytku. Opakowanie spoza tych pozycji nie jest opakowaniem objętym systemem kaucyjnym w rozumieniu art. 8 pkt 6a tej ustawy, choć nadal może podlegać pozostałym przepisom o gospodarce opakowaniami. Warto sprawdzić aktualne brzmienie załącznika nr 1a w tekście jednolitym na eli.gov.pl.

Obowiązki sklepów w systemie kaucyjnym (art. 44 ust. 1–3 tej ustawy, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619) opisują artykuły Od jakiej powierzchni sklep musi przyjmować opakowania w systemie kaucyjnym oraz Kiedy sklep nie musi przyjmować zwrotu opakowań kaucyjnych.

Jeśli wprowadzasz produkty w opakowaniach do obrotu, zobacz, czym jest wprowadzenie do obrotu, oraz przegląd tematu odpady i opakowania.

Stan prawny na: 2026-10-26

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619)