Agregat prądotwórczy w firmie: czy trzeba za niego płacić opłatę środowiskową?

Co do zasady tak. Agregat spalinowy wprowadza gazy do powietrza, a to opłatowy rodzaj korzystania ze środowiska (art. 273 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska). Opłaty nie wnosi się jednak, gdy jej roczna wysokość nie przekracza 800 zł (art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ). Raport w KOBiZE (art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r. o systemie zarządzania emisjami) nie zastępuje tej opłaty, bo opłata i wykaz to odrębny obowiązek z Prawa ochrony środowiska (art. 286 POŚ).

Za co firma płaci przy agregacie prądotwórczym?

Wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest jedną z ustawowych kategorii opłat za korzystanie ze środowiska (art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, dalej POŚ). Agregat spalający paliwo takie gazy emituje. Opłatę firma ustala sama i wpłaca na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1 POŚ), bez decyzji i wezwania organu.

Według art. 285 ust. 3 POŚ opłatę za gazy i pyły ustala się na podstawie rocznej rzeczywistej emisji, określonej w raporcie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Dla silników spalinowych wzór wykazu z rozporządzenia przewiduje jednak rozliczenie bez osobnego kroku obliczania wielkości emisji (opis w kolejnej sekcji).

Jak ustalić kategorię agregatu w Tabeli D?

Wzór wykazu emisji do powietrza to załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443). Ma on pięć odrębnych tabel. Silniki spalinowe w pojazdach, maszynach, agregatach, taborze szynowym i jednostkach pływających obejmuje Tabela D, podzielona na 32 kategorie według typu źródła, normy emisji i rodzaju paliwa.

W tabeli nie ma osobnej linii z nazwą „agregat”. Agregat mieści się w szerszej kategorii silników w pojazdach wolnobieżnych, maszynach i urządzeniach, według normy (Etap I, II lub IIIA) i rodzaju paliwa. To wniosek z zakresu tabel, a nie dosłowny przepis.

Jak obliczyć opłatę za agregat?

W Tabeli D załącznika nr 1 do rozporządzenia (Dz.U. 2019 poz. 2443) nie liczy się osobno wielkości emisji. Opłata to zużycie paliwa w Mg pomnożone przez jednostkową stawkę [zł/Mg] właściwą dla wybranej kategorii. Stawkę znajdziesz w kolumnie „Jednostkowa stawka opłaty” Tabeli D, a naliczasz ją według stawek obowiązujących w okresie korzystania ze środowiska (art. 285 ust. 1 POŚ).

Gdy masz zużycie w litrach lub m³, Objaśnienie 11 do załącznika nr 1 do rozporządzenia z 11 grudnia 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443) podaje gęstości przeliczeniowe:

Wykaz wypełnia się oddzielnie dla każdego źródła emisji (Objaśnienia 4–5 do załącznika nr 1, Dz.U. 2019 poz. 2443). Firma z kilkoma agregatami wpisuje więc kilka bloków w jednym formularzu, a nie automatycznie kilka formularzy. Czy podmiot działający w kilku województwach składa jeden wykaz zbiorczy, czy po jednym dla każdego marszałka, to osobna kwestia, której te przepisy nie rozstrzygają.

Od jakiej kwoty opłata jest wnoszona?

Nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska wymienionych w art. 273 ust. 1 POŚ, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł (art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ). Opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona. Próg dotyczy opłaty z tytułu danego rodzaju korzystania.

Ponieważ próg odnosi się do rodzaju korzystania, do porównania z 800 zł warto zliczyć całą opłatę za gazy i pyły do powietrza (art. 273 ust. 1 pkt 1 POŚ), a nie tylko jeden agregat. Próg 800 zł nie zwalnia automatycznie z odrębnego, niższego progu obowiązku sprawozdawczego (100 zł, art. 289 ust. 1 zdanie drugie POŚ), dlatego warto sprawdzić w tym przepisie, czy przy niskiej opłacie trzeba mimo to złożyć wykaz.

Art. 289 ust. 2 POŚ stanowi: „Sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%.” Przepis ten odczytuje się jako dotyczący progu 800 zł; to interpretacja, nie dosłowne brzmienie. Nie badano, czy dane województwo podjęło taką uchwałę, więc warto sprawdzić w uchwałach sejmiku swojego województwa, czy obowiązuje.

Czy rejestracja lub raport w KOBiZE załatwia sprawę?

Nie. Według oficjalnego Poradnika Krajowej bazy (KOBiZE, grudzień 2024) agregat prądotwórczy jest w formularzu raportu nazwanym rodzajem obiektu i rodzajem źródła („agregat prądotwórczy/silnik energetyczny”). Przedsiębiorcę obowiązuje raportowanie na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526). Ta klasyfikacja nie zmienia obowiązku raportowania, wpływa tylko na to, którą część formularza się wypełnia i czy raport kwalifikuje się do wersji uproszczonej.

Opłata i wykaz to odrębny obowiązek z POŚ (art. 286). Wykaz składa się marszałkowi województwa, a nie do KOBiZE. Rozporządzenie z 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 2443), wydane na podstawie art. 286 ust. 6 POŚ, w ogóle nie wspomina Krajowej bazy.

Jaki jest termin i co złożyć marszałkowi?

Opłatę za dany rok kalendarzowy wnosi się do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 POŚ). Do tego samego terminu składa się wykaz marszałkowi województwa (art. 286 ust. 1 POŚ, który odsyła do terminu z art. 285 ust. 2). Wykaz składa się papierowo lub elektronicznie (§ 3 rozporządzenia, Dz.U. 2019 poz. 2443).

Przy składaniu wykazu z załączników nr 1–3 wypełnia się też „zbiorcze zestawienie” (załącznik nr 4 do rozporządzenia, § 2 pkt 4, Dz.U. 2019 poz. 2443), które sumuje opłaty z poszczególnych wykazów. To dokument systemu opłat z POŚ (rozporządzenie wydano na podstawie art. 286 ust. 6 POŚ), nie KOBiZE.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• EU ETS. Podmiot, który rozliczył emisje w unijnym systemie handlu uprawnieniami, nie płaci opłaty w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami (art. 273 ust. 4 POŚ). Wyłączenie dotyczy wyłącznie zakresu emisji faktycznie rozliczonego w EU ETS, a nie całej działalności podmiotu.
• Praca awaryjna. Żadne oficjalne źródło, w tym Poradnik KOBiZE do art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r., nie potwierdza zwolnienia dla agregatów używanych wyłącznie awaryjnie lub sporadycznie. Takie twierdzenie spotyka się na stronach doradczych i pozostaje niepotwierdzone.
• Raport uproszczony. Dla instalacji typu kotły, agregaty i piece raport w wersji uproszczonej (Poradnik KOBiZE, art. 7 ust. 1 ustawy z 2009 r.) wymaga łącznie: braku urządzeń ograniczających emisję, emisji wyliczalnej ze wskaźników KOBiZE oraz łącznej nominalnej mocy cieplnej do 0,5 MW i najwyżej 10 takich instalacji. To uproszczona wersja raportu, a nie zwolnienie z raportu.

Co zrobić teraz?

1. Zbierz roczne zużycie paliwa każdego agregatu, bo według art. 285 ust. 1 POŚ opłatę ustala się według stawek z okresu korzystania ze środowiska.

2. Przypisz każdy agregat do kategorii Tabeli D (norma emisji i paliwo) według załącznika nr 1 do rozporządzenia (Dz.U. 2019 poz. 2443).

3. Przelicz zużycie na Mg według Objaśnienia 11 do tego załącznika i pomnóż przez jednostkową stawkę właściwą dla kategorii.

4. Zsumuj opłatę za gazy i pyły i porównaj z progiem 800 zł, ponieważ według art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ nie wnosi się opłaty, której roczna wysokość nie przekracza tej kwoty.

5. Gdy próg jest przekroczony, wpłać opłatę na rachunek urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1 POŚ) do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2 POŚ) i w tym samym terminie złóż wykaz marszałkowi województwa (art. 286 ust. 1 POŚ). Przy opłacie poniżej progu sprawdź jeszcze próg 100 zł dla wykazu (art. 289 ust. 1 zdanie drugie POŚ).

Poszukaj też zasad w artykułach do kiedy płaci się opłatę za korzystanie ze środowiska oraz kiedy nie trzeba jej płacić. Zagadnienia raportowania opisujemy w dziale KOBiZE.

Stan prawny na: 2026-10-29

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647)
• Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443)
• Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526)