Sklep spożywczy: co z przeterminowaną żywnością? (opakowania i odpady)

Przeterminowana żywność ze sklepu spożywczego jest bioodpadem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach (Dz.U. 2026 poz. 1328). Wpis sklepu do rejestru BDO jako wytwórcy odpadów nie zależy od rodzaju działalności. Zależy od obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1–2 tej ustawy).

Czy przeterminowana żywność w sklepie to bioodpad?

Tak. Art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach (Dz.U. 2026 poz. 1328) definiuje bioodpady jako ulegające biodegradacji odpady z ogrodów i parków, odpady żywności i kuchenne z gospodarstw domowych, gastronomii (w tym restauracji, stołówek oraz zakładów zbiorowego żywienia), biur, hurtowni i jednostek handlu detalicznego. Obejmuje też podobne odpady z zakładów produkujących lub wprowadzających do obrotu żywność.

Żywność, której sklep nie może już sprzedać, jest więc odpadem żywności z jednostki handlu detalicznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach. Ten przepis tylko definiuje pojęcie. Sam z siebie nie nakłada na sklep obowiązku wpisu do rejestru.

Więcej o całym systemie przeczytasz w artykule BDO – rejestr, wpisy i obowiązki.

Kiedy sklep spożywczy musi wpisać się do rejestru BDO jako wytwórca odpadów?

Art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1–2 tej ustawy obejmuje obowiązkiem wpisu wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji odpadów. Obowiązek jest więc zdefiniowany warunkowo. Sam rodzaj działalności, np. prowadzenie sklepu, go nie przesądza.

Art. 66 ust. 4 pkt 4 ustawy o odpadach stanowi, że obowiązek ewidencji nie dotyczy rodzajów lub ilości odpadów określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 5. Ten ustęp upoważnia ministra właściwego do spraw klimatu do wskazania w rozporządzeniu rodzajów lub ilości odpadów zwolnionych z ewidencji. Minister ma się przy tym kierować szkodliwością odpadów i potrzebą ułatwień przy niewielkich ilościach.

Jeśli sklep wytwarza wyłącznie odpady w rodzajach i ilościach objętych zwolnieniem z ewidencji, z tytułu wytwarzania odpadów nie ma obowiązku wpisu. Jeśli wytwarza odpady poza zwolnieniem (inny rodzaj albo większa ilość), obowiązek ewidencji, a z nim wpisu, powstaje (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e ustawy o odpadach).

Przed zgłoszeniem warto sprawdzić w załączniku do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644), czy kod odpadu wytwarzanego w Twoim sklepie ma zwolnienie i jaki jest limit ilościowy.

Co zmieniło rozporządzenie z 5 listopada 2024 r.?

Rozporządzenie (Dz.U. 2024 poz. 1644), wydane na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy o odpadach, weszło w życie 1 stycznia 2025 r. Zawęziło zwolnienie tylko dla odpadów niebezpiecznych. Z listy zwolnień usunięto dokładnie pięć kodów odpadów niebezpiecznych: przepracowane oleje, opakowania po substancjach niebezpiecznych, pojemniki ciśnieniowe, zużyte urządzenia z elementami niebezpiecznymi oraz baterie z rtęcią. Żywności wśród nich nie ma.

Kody odpadów innych niż niebezpieczne w większości nadal mają zwolnienie ilościowe. Twierdzenie, że „zniesiono limity ewidencji”, jest zatem nadmiernym uogólnieniem.

Jak w praktyce postąpić z przeterminowaną żywnością?

Po pierwsze, traktuj niesprzedaną żywność jako bioodpad z jednostki handlu detalicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach). Po drugie, ustal jej kod i roczną ilość, aby ocenić, czy mieści się w zwolnieniu z ewidencji (art. 66 ust. 4 pkt 4 tej ustawy). Po trzecie, jeśli zwolnienie nie obejmuje Twoich odpadów, sklep prowadzi ewidencję i uzyskuje wpis do rejestru BDO (art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. e tej ustawy).

Zwolnienie z ewidencji i wpisu nie zmienia tego, że żywność pozostaje odpadem.

Czy wielkość sklepu ma znaczenie dla wpisu z tytułu opakowań?

To odrębny obowiązek, niezależny od bioodpadów. Art. 8 pkt 23 lit. c ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi uznaje za wprowadzającego produkty w opakowaniach prowadzącego jednostkę handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży powyżej 500 m² albo kilka jednostek o łącznej powierzchni powyżej 5000 m². Warunkiem jest sprzedaż produktów pakowanych w tych jednostkach. Obowiązek wpisu z tego tytułu wynika z art. 50 ust. 1 pkt 6 lit. e–f ustawy o odpadach.

Powierzchnia sprzedaży ma od 13 października 2023 r. definicję ustawową (art. 8 pkt 10a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). To fizyczna powierzchnia sprzedażowa lokalu, a nie powierzchnia magazynu ani wolumen sprzedaży internetowej.

Sprzedawca poniżej tych progów (jedna jednostka do 500 m² albo kilka jednostek łącznie do 5000 m²), który wyłącznie odsprzedaje produkty zapakowane i wprowadzone na rynek przez innego krajowego dostawcę, sam z tego tytułu nie jest wprowadzającym. Obowiązek pozostaje wtedy po stronie dostawcy. Szerzej opisuje to artykuł czy mały sklep, który tylko odsprzedaje zapakowane towary, jest wprowadzającym.

Czy art. 8 pkt 23 lit. c obejmuje duży sklep, który wyłącznie odsprzedaje towary zapakowane przez innego krajowego dostawcę, nie jest rozstrzygnięte. Można wystąpić o własną interpretację indywidualną na podstawie art. 34 Prawa przedsiębiorców. Import i wewnątrzwspólnotowe nabycie produktów w opakowaniach na potrzeby działalności gospodarczej są wprowadzeniem do obrotu (art. 8 pkt 24 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi).

Co zrobić teraz i do kiedy złożyć wniosek?

1. Ustal, jakie odpady sklep faktycznie wytwarza, z uwzględnieniem przeterminowanej żywności. Sprawdź ich kody i roczne ilości.

2. Porównaj je z załącznikiem do rozporządzenia z 5 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1644).

3. Jeśli sklep jest obowiązany do ewidencji odpadów, złóż wniosek o wpis. Art. 50 ust. 2 ustawy o odpadach wymaga wpisu przed rozpoczęciem działalności objętej obowiązkiem. Gdy działalność jest już prowadzona bez wpisu, wniosek trzeba złożyć niezwłocznie.

4. Osobno porównaj powierzchnię sprzedaży z progami 500 m² i 5000 m² z art. 8 pkt 23 lit. c ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.

Terminy i kalendarz obowiązków środowiskowych znajdziesz w artykule terminy i kalendarz.

Stan prawny na: 2026-11-01

Źródło: ustawa o odpadach, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1328.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328)
• Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi