Kiedy nie trzeba płacić opłaty za korzystanie ze środowiska

Opłaty za korzystanie ze środowiska nie wnosi się wtedy, gdy jej roczna wysokość z tytułu danego rodzaju korzystania, wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego, nie przekracza 800 zł — tak stanowi art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo ochrony środowiska. Opłata równa dokładnie 800 zł również nie jest wnoszona.

Jak działa próg 800 zł z art. 289 ust. 1?

Zgodnie z art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska próg 800 zł odnosi się do opłaty z tytułu danego rodzaju korzystania ze środowiska spośród wymienionych w art. 273 ust. 1 tej ustawy. Liczy się roczna wysokość opłaty wnoszonej na rachunek urzędu marszałkowskiego. Granicę wyznacza zwrot „nie przekracza”, dlatego zwolnienie obejmuje także opłatę wynoszącą dokładnie 800 zł.

O tym, czy próg został przekroczony, decyduje wynik własnego obliczenia. Podmiot korzystający ze środowiska sam ustala wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska) — bez decyzji administracyjnej i bez wezwania organu.

Kogo dotyczy zwolnienie?

Zwolnienie dotyczy podmiotu korzystającego ze środowiska w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska. Definicja ta obejmuje:

przedsiębiorcę oraz przedsiębiorcę zagranicznego, a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie,
jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą,
osobę fizyczną spoza pierwszej grupy — wyłącznie w zakresie, w jakim jej korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Szersze omówienie tej definicji zawiera artykuł o tym, kto jest podmiotem korzystającym ze środowiska zobowiązanym do opłat.

Nie myl z progiem dla samego sprawozdania

Próg 800 zł z art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo ochrony środowiska dotyczy wyłącznie obowiązku zapłaty. Odrębny, niższy próg — dotyczący samego obowiązku złożenia wykazu — jest uregulowany w tym samym ustępie, ale w zdaniu drugim, i ma inny skutek prawny. Zwolnienie z zapłaty nie oznacza automatycznie zwolnienia z obowiązku sprawozdawczego.

Próg	Skutek	Podstawa prawna
Roczna opłata z tytułu danego rodzaju korzystania nie przekracza 800 zł (art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze)	Opłaty nie wnosi się	art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo ochrony środowiska
Roczna opłata z tytułu danego rodzaju korzystania nie przekracza 100 zł (art. 289 ust. 1 zdanie drugie)	Nie składa się wykazu za ten rodzaj korzystania	art. 289 ust. 1 zdanie drugie ustawy Prawo ochrony środowiska

Próg 100 zł z art. 289 ust. 1 zdanie drugie ustawy Prawo ochrony środowiska liczy się osobno dla każdego rodzaju korzystania, a nie łącznie. Jeżeli opłata z innego tytułu przekracza 100 zł, wykaz za ten rodzaj korzystania trzeba złożyć, nawet gdy suma opłat jest niewielka. Zasady te opisują teksty o tym, czy przy niskiej opłacie trzeba mimo to złożyć wykaz, oraz jak liczyć próg zwolnienia ze złożenia wykazu.

Przykład: przedsiębiorca oblicza, że jego roczna opłata za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza wynosi dokładnie 800 zł. Na podstawie art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo ochrony środowiska opłaty nie wnosi, bo kwota nie przekracza progu. Opłata przekracza jednak 100 zł, więc zwolnienie ze zdania drugiego tego przepisu nie ma zastosowania i wykaz za ten rodzaj korzystania składa się marszałkowi województwa.

Czy sejmik województwa może podwyższyć kwotę z art. 289 ust. 1?

Art. 289 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska stanowi: „Sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%”. Przepis mówi o jednej kwocie; według wykładni odnosi się to do progu zwolnienia z zapłaty ze zdania pierwszego ust. 1, a nie do progu dotyczącego wykazu. To, czy dany sejmik podjął taką uchwałę, wymaga sprawdzenia we właściwym województwie.

Kiedy opłaty nie wnosi się z powodu rozliczenia w EU ETS?

Wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza jest jednym z rodzajów korzystania ze środowiska objętych opłatą (art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). Podmiot, który rozliczył emisje gazów cieplarnianych w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji, nie płaci tej opłaty w zakresie emisji pokrytych uprawnieniami (art. 273 ust. 4 tej ustawy). Wyłączenie dotyczy tylko emisji faktycznie rozliczonej w tym systemie, a nie całej działalności podmiotu.

Co dalej

Jeśli obliczona opłata z tytułu danego rodzaju korzystania ze środowiska za dany rok nie przekracza 800 zł, nie trzeba jej wnosić (art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska) — trzeba natomiast odrębnie sprawdzić, czy nie ciąży obowiązek złożenia wykazu. Kolejne kroki:

ustalić we własnym zakresie wysokość opłaty dla każdego rodzaju korzystania ze środowiska (art. 284 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska),
porównać wynik dla każdego rodzaju korzystania z progami z art. 289 ust. 1 tej ustawy,
jeśli opłata jest należna — wnieść ją za dany rok kalendarzowy do 31 marca roku następnego (art. 285 ust. 2 tej ustawy); ten sam termin obowiązuje dla wykazu (art. 286 ust. 1).

Terminy omawia artykuł o tym, do kiedy trzeba zapłacić opłatę za korzystanie ze środowiska i złożyć wykaz, a pozostałe zagadnienia zebrano na stronie KOBiZE i opłata środowiskowa.

Najczęściej zadawane pytania

Czy próg 800 zł z art. 289 ust. 1 zwalnia też z obowiązku złożenia wykazu?

Nie — to dwa odrębne progi w tym samym przepisie (art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska), z różnym skutkiem prawnym. Próg 800 zł dotyczy wyłącznie zwolnienia z zapłaty.

Kto ustala, czy opłata przekracza próg 800 zł z art. 289 ust. 1?

Sam podmiot korzystający ze środowiska — opłata za korzystanie ze środowiska podlega samoobliczeniu (art. 284 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska), więc to podmiot samodzielnie ustala, czy mieści się w progu zwolnienia z art. 289 ust. 1 tej ustawy.

Stan prawny na: 2026-10-02

Podstawa prawna i źródła

Ustawa – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647)

Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.