KOBiZE i opłata środowiskowa · Pytania i odpowiedzi
Czy przy niskiej opłacie za korzystanie ze środowiska trzeba mimo to złożyć wykaz
- Próg liczony jest osobno dla każdej kategorii opłaty wymienionej w art. 273 ust. 1 (np. gazy/pyły do powietrza, uprawnienia EU ETS nierozliczone, składowanie odpadów), nie sumarycznie dla wszystkich…
- Podmiot korzystający ze środowiska sam ustala wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1 POŚ).
- Art. 289 ust. 2 POŚ brzmi: „Sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%.” Przepis mówi o jednej „kwocie…
Jeżeli roczna wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu konkretnego rodzaju korzystania (np. emisje do powietrza) nie przekracza 100 zł, podmiot w ogóle nie musi składać wykazu za ten rodzaj korzystania. To próg niższy i odrębny od progu 800 zł, który zwalnia jedynie z samej zapłaty (art. 289 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska).
Dwa różne progi, dwie różne czynności
- do 100 zł — Czynność, z której zwalnia: zwolnienie ze złożenia wykazu w ogóle — art. 289 ust. 1 zdanie drugie POŚ
- do 800 zł — Czynność, z której zwalnia: zwolnienie z zapłaty opłaty (wykaz nadal wymagany) — art. 289 ust. 1 POŚ
Oba progi są w tym samym ustępie ustawy (art. 289 ust. 1) — próg 100 zł jako zdanie drugie, próg 800 zł jako zdanie pierwsze.
Jak to działa w praktyce?
Próg liczony jest osobno dla każdej kategorii opłaty wymienionej w art. 273 ust. 1 (np. gazy/pyły do powietrza, uprawnienia EU ETS nierozliczone, składowanie odpadów), nie sumarycznie dla wszystkich razem:
- opłata nieprzekraczająca 100 zł → ani wykaz, ani zapłata (art. 289 ust. 1 POŚ),
- opłata powyżej 100 zł, ale nieprzekraczająca 800 zł → wykaz wymagany, zapłata nie (art. 289 ust. 1 POŚ),
- opłata powyżej 800 zł → wykaz i zapłata wymagane (art. 289 ust. 1 POŚ).
Podmiot może być zatem zwolniony z wykazu dla jednej kategorii (np. powietrze, opłata nieprzekraczająca 100 zł), a jednocześnie zobowiązany do wykazu dla innej (np. odpady, opłata powyżej 100 zł) — niezależnie od siebie (art. 289 ust. 1 POŚ).
Jak progi z art. 289 ust. 1 POŚ przekładają się na wykaz i zapłatę?
| Roczna opłata z tytułu danego rodzaju korzystania | Wykaz | Zapłata | Podstawa |
|---|---|---|---|
| nie przekracza 100 zł (także dokładnie 100 zł) | nie składa się | nie wnosi się | art. 289 ust. 1 zdanie drugie i zdanie pierwsze POŚ |
| przekracza 100 zł, ale nie przekracza 800 zł (także dokładnie 800 zł) | składa się | nie wnosi się | art. 289 ust. 1 zdanie pierwsze POŚ |
| przekracza 800 zł | składa się | wnosi się | art. 289 ust. 1 POŚ |
Granice są domknięte: przepis posługuje się zwrotem „nie przekracza”, więc opłata równa dokładnie 100 zł nie wymaga wykazu, a opłata równa dokładnie 800 zł nie jest wnoszona (art. 289 ust. 1 POŚ). Szczegółowe zasady liczenia niższego progu opisuje artykuł o progu zwalniającym ze złożenia wykazu i sposobie jego liczenia, a wyższy próg — tekst o tym, kiedy nie trzeba płacić opłaty za korzystanie ze środowiska.
Czym jest wykaz, którego dotyczy zwolnienie?
Podmiot korzystający ze środowiska sam ustala wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1 POŚ). Od wyniku tego własnego obliczenia zależy, czy dany rodzaj korzystania mieści się w którymś z progów.
Wykaz składany marszałkowi województwa ma dwie części: szczegółowe dane o zakresie korzystania ze środowiska i wysokości opłat oraz zbiorcze zestawienie tych danych (art. 286 ust. 1 POŚ). Obowiązek ten nie dotyczy rodzaju korzystania objętego progiem z art. 289 ust. 1 zdanie drugie. Budowę dokumentu przedstawia artykuł o zawartości wykazu składanego marszałkowi województwa.
Wykaz za dany rok kalendarzowy składa się do 31 marca roku następnego (art. 286 ust. 1 POŚ); ten sam termin obowiązuje dla wniesienia opłaty (art. 285 ust. 2 POŚ). Terminy omawia tekst o terminie zapłaty opłaty i złożenia wykazu.
Czy sejmik województwa może zmienić próg z art. 289 ust. 1 POŚ?
Art. 289 ust. 2 POŚ brzmi: „Sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty, o której mowa w ust. 1, jednak nie więcej niż do 50%.” Przepis mówi o jednej „kwocie”. Według interpretacji — a nie dosłownego brzmienia przepisu — chodzi o próg zwalniający z zapłaty ze zdania pierwszego art. 289 ust. 1, a nie o próg zwalniający ze złożenia wykazu ze zdania drugiego.
Z art. 289 ust. 2 POŚ nie wynika więc, że sejmik może podwyższyć próg, od którego zależy obowiązek złożenia wykazu. Przepis nie przesądza też, czy w danym województwie taką uchwałę podjęto.
Jak ocenić dwa rodzaje korzystania ze środowiska naraz?
Przykład: spółka ustaliła, że jej roczna opłata za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza nie przekracza progu ze zdania drugiego art. 289 ust. 1 POŚ, a roczna opłata za składowanie odpadów przekracza ten próg, lecz mieści się w progu ze zdania pierwszego. Za powietrze spółka nie składa wykazu i nie wnosi opłaty. Za składowanie odpadów składa wykaz, ale opłaty nie wnosi. Obu opłat nie sumuje się, bo każdy rodzaj korzystania z art. 273 ust. 1 POŚ ocenia się osobno.
Co zrobić teraz
Sprawdź osobno dla każdej kategorii korzystania ze środowiska, czy naliczona opłata przekracza 100 zł — jeśli nie, nie musisz składać wykazu dla tej kategorii, nawet jeśli dla innej kategorii wykaz jest wymagany (art. 289 ust. 1 POŚ). Pozostałe zagadnienia opłat i raportowania zebrano na stronie KOBiZE i opłata środowiskowa.
Najczęściej zadawane pytania
Czy próg 100 zł i próg 800 zł z art. 289 ust. 1 POŚ to to samo?
Nie — próg 100 zł zwalnia z obowiązku złożenia wykazu, próg 800 zł zwalnia tylko z zapłaty (wykaz nadal trzeba złożyć) — art. 289 ust. 1 POŚ.
Czy próg liczy się łącznie dla wszystkich rodzajów korzystania ze środowiska?
Nie — liczy się osobno dla każdej kategorii wymienionej w art. 273 ust. 1, nie sumarycznie.
Czy zwolnienie z wykazu dla jednej kategorii zwalnia też z wykazu dla innej?
Nie — zwolnienie dotyczy wyłącznie tej kategorii, w której opłata nie przekracza 100 zł; dla pozostałych kategorii obowiązek ocenia się osobno (art. 289 ust. 1 POŚ).
Stan prawny na: 2026-10-02
Podstawa prawna i źródła
Art. 289 ust. 1, zdanie drugie, ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony środowiska.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.
