Budowa domu: kto odpowiada za odpady na budowie — inwestor czy wykonawca?

Za odpady z budowy domu odpowiada ich wytwórca, który jest obowiązany gospodarować wytworzonymi przez siebie odpadami (art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach). Według art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach wytwórcą odpadów powstających przy budowie, rozbiórce lub remoncie obiektów jest podmiot świadczący usługę, czyli wykonawca, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej. Odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami przechodzi na odbiorcę z chwilą przekazania odpadów posiadaczowi z odpowiednią decyzją lub wpisem do rejestru (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach). Dla odpadów niebezpiecznych obowiązuje reguła szczególna z art. 27 ust. 3b ustawy o odpadach (z wyłączeniami z ust. 3b i 3c).

Kto jest wytwórcą odpadów na budowie domu?

Ustawa o odpadach definiuje wytwórcę szeroko: jest nim każdy, czyja działalność powoduje powstawanie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach). Wytwórcą odpadów powstających w wyniku usług w zakresie budowy, rozbiórki i remontu obiektów jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach).

W praktyce oznacza to, że przy zwykłej umowie o roboty budowlane, która nie reguluje tej kwestii, wytwórcą odpadów z budowy jest wykonawca, a nie inwestor. Wytwórca jest zaś obowiązany gospodarować wytworzonymi przez siebie odpadami (art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach). Więcej o roli strony realizującej prace znajdziesz w artykule Co to jest wykonawca.

Czy umowa może wskazać inwestora jako wytwórcę?

Tak. Art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach zastrzega, że reguła o usługodawcy obowiązuje, o ile umowa o świadczenie usługi nie stanowi inaczej. Umowa może więc wskazać innego wytwórcę, na przykład zleceniodawcę, czyli inwestora. W takim razie to inwestor jako wytwórca jest obowiązany gospodarować odpadami (art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach).

W praktyce oznacza to, że klauzula o odpadach powinna być sformułowana wprost, bo od niej zależy, kto jest wytwórcą. Jeśli usługa nie mieści się w katalogu z art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach (budowa, rozbiórka, remont obiektów, czyszczenie zbiorników lub urządzeń, sprzątanie, konserwacja, naprawy), wytwórcę ustala się według ogólnej definicji: czyja działalność powoduje powstanie odpadów.

Komu wolno przekazać odpady z budowy?

Wytwórca lub inny posiadacz może zlecić gospodarowanie odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają (art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach):

• zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów (pkt 1),
• albo koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (pkt 2),
• albo wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 (pkt 3).

Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy taka działalność nie wymaga uzyskania decyzji ani wpisu do rejestru (art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach).

Przed przekazaniem odpadów warto sprawdzić w rejestrze BDO oraz w dokumentach odbiorcy (zezwolenie, decyzja), czy ma on uprawnienia wymienione w art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach. Szerzej o rejestrze piszemy w artykule BDO.

Kiedy odpowiedzialność przechodzi na odbiorcę?

Art. 27 ust. 3, 3a, 3b, 4 i 7 ustawy o odpadach rozstrzygają tę kwestię w poszczególnych sytuacjach:

Reguła dla odpadów niebezpiecznych nie obejmuje wytwórcy pojazdów wycofanych z eksploatacji i zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (art. 27 ust. 3b ustawy o odpadach). Nie stosuje się jej także do wytwórcy odpadów komunalnych ani do wytwórcy odpadów z art. 71 pkt 1 lit. a, który przekazuje je posiadaczowi z decyzją z art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 albo wpisem z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a (art. 27 ust. 3c ustawy o odpadach). Dla nich obowiązuje ogólna reguła z ust. 3.

Jak zabezpieczyć się w umowie i dokumentach?

Poniższe kroki są wnioskami z art. 3 ust. 1 pkt 32 oraz art. 27 ustawy o odpadach:

1. Wpisz do umowy, kto jest wytwórcą odpadów. Bez takiej klauzuli wytwórcą odpadów z usługi budowlanej jest wykonawca (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach).

2. Ustal, kto wybiera odbiorcę odpadów i kto sprawdza jego uprawnienia z art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach.

3. Wskaż, kto gromadzi dokumenty potwierdzające przekazanie odpadów odbiorcy, bo z chwilą przekazania odpadów uprawnionemu posiadaczowi przechodzi na niego odpowiedzialność (art. 27 ust. 3 ustawy o odpadach).

4. Nie poprzestawaj na przekazaniu odpadów samemu przewoźnikowi, bo zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy o odpadach nie zwalnia to posiadacza z odpowiedzialności.

Zasady prowadzenia ewidencji opisuje artykuł Co to jest ewidencja odpadów, a ogólne wprowadzenie do tematu znajdziesz w dziale Odpady i opakowania. To, czy usługodawca musi mieć wpis do BDO, rozstrzygają art. 49-51 ustawy o odpadach, a nie art. 3 ust. 1 pkt 32.

Stan prawny na: 2026-10-29

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328) — art. 3 ust. 1 pkt 32 i art. 27 ustawy o odpadach