Co to jest aluminium i czym różni się od stali w puszce? Poziomy recyklingu opakowań

Aluminium i stal w puszce to w przepisach o opakowaniach dwa odrębne materiały: rozporządzenie (Dz.U. 2021 poz. 2375), wydane na podstawie art. 20 ust. 6 ustawy o gospodarce opakowaniami, podaje dla nich osobne roczne poziomy recyklingu. W 2026 r. wynoszą one 53% dla aluminium i 72% dla metali żelaznych.

Czym jest aluminium i czym różni się od stali w puszce?

Aluminium to metal stosowany m.in. do wyrobu naczyń, części samochodowych i samolotowych (Słownik języka polskiego PWN). W przepisach o opakowaniach aluminium jest osobnym materiałem opakowaniowym. Stal puszki mieści się w kategorii metali żelaznych. To wniosek z załącznika do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 19 grudnia 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 2375), który wymienia osobno odpady z aluminium i z metali żelaznych. Dla każdej z tych kategorii ustala inny roczny poziom recyklingu.

Ta różnica ma znaczenie praktyczne, bo od materiału puszki zależy, który poziom jest odniesieniem dla wprowadzającego produkty w opakowaniach. Przepisy nie wskazują, jak fizycznie odróżnić te metale. Materiał puszki warto sprawdzić w specyfikacji lub karcie technicznej opakowania od dostawcy.

Czym jest puszka według ustawy o opakowaniach?

Ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi w art. 3 ust. 1 stanowi, że opakowaniem jest wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów, od surowców do towarów przetworzonych. Tekst jednolity ustawy znajdziesz w Dz.U. 2026 poz. 619.

W praktyce oznacza to, że puszka aluminiowa i puszka stalowa mieszczą się w tej samej definicji opakowania, o ile pełnią wskazane funkcje. Sama definicja nie rozstrzyga, z jakiego metalu jest dana puszka.

Co się dzieje z puszką, gdy staje się odpadem?

Art. 8 pkt 8 tej ustawy określa, że odpadami opakowaniowymi są opakowania lub materiały opakowaniowe stanowiące odpady w rozumieniu ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, z wyjątkiem pozostałości powstających w procesie produkcji. Zużyta puszka po napoju lub konserwie jest więc odpadem opakowaniowym, a nie odpadem produkcyjnym.

W praktyce oznacza to, że od tego momentu liczy się rodzaj materiału: aluminium albo metal żelazny.

Jakie poziomy recyklingu obowiązują dla aluminium i metali żelaznych?

Rozporządzenie (Dz.U. 2021 poz. 2375), wydane na podstawie art. 20 ust. 6 ustawy, określa roczne poziomy recyklingu, które osiąga wprowadzający produkty w opakowaniach.

Poziomy rosną do 2029 r. Od 2030 r. obowiązują poziomy z załącznika nr 1 do ustawy, a nie z tego rozporządzenia.

Wniosek praktyczny: puszka aluminiowa jest rozliczana w kategorii aluminium, a puszka stalowa w kategorii metali żelaznych.

Kogo dotyczą te poziomy recyklingu?

Poziomy z rozporządzenia (Dz.U. 2021 poz. 2375, § 1 i załącznik) dotyczą podmiotu będącego wprowadzającym produkty w opakowaniach. Według art. 20 ust. 2-3 ustawy poziom liczy się jako masa poddana recyklingowi w roku do masy wprowadzonej w roku poprzednim. Warunkiem jest też roczna masa wprowadzonych opakowań przekraczająca 1 Mg.

Pracownik zakupów lub jakości powinien więc znać materiał opakowania już przy wyborze dostawcy. Dział ochrony środowiska potrzebuje tej informacji do rozliczeń. Więcej o systemie przeczytasz w artykule o BDO oraz w przeglądzie odpadów i opakowań.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

Z załącznika do rozporządzenia (Dz.U. 2021 poz. 2375) wynikają cztery zastrzeżenia:

• opakowania wielomateriałowe mają poziomy z przepisów wydanych na podstawie art. 25 ust. 4 ustawy, a nie z tabeli dla aluminium czy metali żelaznych;
• środki niebezpieczne w opakowaniach podlegają odrębnemu obowiązkowi z art. 18 ustawy;
• opakowania bezpośrednie produktów leczniczych są wyłączone (objaśnienie 1 do załącznika);
• od 2030 r. stosuje się poziomy z załącznika nr 1 do ustawy.

Osobnym reżimem jest CBAM. Rozporządzenie (UE) 2023/956 (art. 2 w związku z załącznikiem I) obejmuje import spoza UE m.in. żelaza i stali oraz aluminium, a także wybranych produktów przetworzonych z tych materiałów. Czy konkretny wyrób, np. importowana puszka, jest objęty CBAM, zależy od jego kodu CN. Warto sprawdzić ten kod w załączniku I do rozporządzenia, dostępnym na EUR-Lex, i porównać go z kodem na dokumentach celnych.

Co zrobić teraz?

1. Ustal materiał puszki (aluminium czy metal żelazny) na podstawie specyfikacji dostawcy. Jeśli opakowanie łączy kilka materiałów, sprawdź, czy nie jest wielomateriałowe.

2. Przypisz opakowanie do właściwej kategorii w rozporządzeniu Dz.U. 2021 poz. 2375 i odczytaj poziom na dany rok.

3. Prowadź dane o opakowaniach i odpadach według materiałów. Jak to wygląda w odpadach, opisuje tekst o ewidencji odpadów.

Stan prawny na: 2026-10-31

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619)
• Rozporządzenie (UE) 2023/956

Najczęściej zadawane pytania

Czy puszka aluminiowa i stalowa są w ustawie traktowane jako opakowanie?

Tak, o ile pełnią funkcję opakowania. Art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi dopuszcza wyrób z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów. Więcej o rodzajach odpadów w artykule odpady i opakowania.

Czy poziom recyklingu zależy od tego, czy puszka jest z aluminium, czy ze stali?

Tak. Załącznik do rozporządzenia (Dz.U. 2021 poz. 2375) wyznacza osobne poziomy dla aluminium i metali żelaznych, np. w 2026 r. odpowiednio 53% i 72%. Opakowania wielomateriałowe mają poziomy z przepisów wydanych na podstawie art. 25 ust. 4 ustawy. Szczegóły obowiązków w systemie opisuje artykuł o BDO.

Gdzie sprawdzić, czy importowana puszka podlega CBAM?

Zakres towarowy wskazuje załącznik I do rozporządzenia (UE) 2023/956 (art. 2): objęte są m.in. żelazo i stal oraz aluminium, a także wybrane produkty z nich przetworzone. Ustal kod CN wyrobu na dokumentach celnych i porównaj go z załącznikiem w EUR-Lex. Dla odpadu liczy się odrębnie ewidencja odpadów.