Odpady i opakowania · Pytania i odpowiedzi
Co to są elektrośmieci, czyli zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny?
- Według art. 4 pkt 13 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (ZSEE) sprzęt to urządzenie, którego prawidłowe działanie zależy od dopływu prądu elektrycznego…
- Art. 2 ust. 2 pkt 1-11 ustawy o ZSEE (t.j.
- Obowiązki zależą od tego, kim jesteś wobec sprzętu.
Elektrośmieci, czyli zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, to sprzęt stanowiący odpady wraz z częściami, podzespołami i materiałami eksploatacyjnymi w momencie pozbywania się go (art. 4 pkt 24 ustawy o ZSEE). Sprzęt to urządzenie zależne od dopływu prądu lub od pól elektromagnetycznych oraz urządzenie do wytwarzania, przesyłu lub pomiaru prądu lub pól, zaprojektowane do użytku przy napięciu nieprzekraczającym 1000 V dla prądu przemiennego i 1500 V dla prądu stałego (art. 4 pkt 13 ustawy o ZSEE).
Czy moje urządzenie to elektrośmieci?
Według art. 4 pkt 13 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (ZSEE) sprzęt to urządzenie, którego prawidłowe działanie zależy od dopływu prądu elektrycznego lub od pól elektromagnetycznych. Sprzętem jest też urządzenie do wytwarzania, przesyłu lub pomiaru prądu lub pól. Definicja obejmuje urządzenia zaprojektowane do użytku przy napięciu nieprzekraczającym 1000 V dla prądu przemiennego i 1500 V dla prądu stałego (art. 4 pkt 13 ustawy o ZSEE).
Sprzęt staje się elektrośmieciami, gdy stanowi odpad w rozumieniu ustawy o odpadach. Art. 4 pkt 24 ustawy o ZSEE obejmuje wtedy również wszystkie jego części składowe, podzespoły i materiały eksploatacyjne stanowiące część sprzętu w momencie pozbywania się go.
Jakiego sprzętu ustawa nie obejmuje?
Art. 2 ust. 2 pkt 1-11 ustawy o ZSEE (t.j. Dz.U. 2024 poz. 573) wyłącza z jej stosowania następujący sprzęt:
| Pkt | Sprzęt wyłączony z ustawy |
|---|---|
| 1 | niezbędny dla ochrony podstawowych interesów bezpieczeństwa państw członkowskich, w tym broń, amunicja i materiały wojskowe przeznaczone wyłącznie do celów wojskowych |
| 2 | specjalnie zaprojektowany i zainstalowany jako część urządzenia wyłączonego z ustawy, który może spełniać funkcję tylko jako część tego urządzenia |
| 3 | żarówki żarnikowe |
| 4 | przeznaczony do wystrzeliwania w przestrzeń kosmiczną |
| 5 | wielkogabarytowe stacjonarne narzędzia przemysłowe |
| 6 | wielkogabarytowe stałe instalacje (z wyłączeniem urządzeń, które nie są specjalnie zaprojektowane i zainstalowane jako ich część) |
| 7 | środki transportu osób lub towarów (z wyłączeniem nieposiadających homologacji elektrycznych pojazdów dwukołowych) |
| 8 | maszyny ruchome nieporuszające się po drogach, udostępniane wyłącznie do użytku profesjonalnego |
| 9 | sprzęt przeznaczony wyłącznie do celów badań i rozwoju, udostępniany wyłącznie w ramach transakcji B2B |
| 10 | wyroby medyczne i wyroby medyczne do diagnostyki in vitro (wraz z wyposażeniem), gdy mogą być źródłem zakażeń przed zakończeniem okresu ich eksploatacji |
| 11 | informatyczne nośniki danych wykorzystywane do przetwarzania danych osobowych w rozumieniu ustawy z 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości |
Wyłączenia z art. 2 ust. 2 ustawy o ZSEE są przedmiotowe, czyli dotyczą rodzaju sprzętu. Nie zależą od wielkości firmy ani od ilości wprowadzanego sprzętu. Wyroby medyczne, które nie mogą być źródłem zakażeń, podlegają więc ustawie. Elektryczny pojazd dwukołowy bez homologacji pozostaje w zakresie ustawy, bo pkt 7 wyłącza z wyłączenia właśnie takie pojazdy. Przed uznaniem urządzenia za wyłączone warto sprawdzić w art. 2 ust. 2 ustawy o ZSEE, czy mieści się dokładnie w jednym z tych punktów, np. czy instalacja z pkt 6 jest rzeczywiście stała i wielkogabarytowa.
Kto ma obowiązki: użytkownik, sprzedawca czy wprowadzający?
Obowiązki zależą od tego, kim jesteś wobec sprzętu.
| Rola | Obowiązek | Podstawa |
|---|---|---|
| Posiadacz sprzętu z gospodarstwa domowego | przekazanie zużytego sprzętu zbierającemu albo podmiotowi uprawnionemu do zbierania (art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach) | art. 36 ustawy o ZSEE |
| Każdy posiadacz zużytego sprzętu | zakaz umieszczania zużytego sprzętu łącznie z innymi odpadami | art. 34 ustawy o ZSEE |
| Dystrybutor | udostępnianie na rynku wyłącznie sprzętu wprowadzonego do obrotu przez wpisanego do rejestru wprowadzającego (lub pochodzącego od producenta z wpisanym autoryzowanym przedstawicielem) i oznakowanego zgodnie z art. 14 ust. 1; informacja o punktach zbierania w widocznym miejscu w punkcie sprzedaży; dołączanie informacji z art. 13 ust. 1 do sprzętu przeznaczonego dla gospodarstw domowych | art. 39 ustawy o ZSEE |
| Wprowadzający sprzęt | obowiązki z ustawy, w tym wpis do rejestru BDO | art. 11 ust. 1 i art. 84 ustawy o ZSEE |
Art. 34 ustawy o ZSEE stanowi: „Zakazuje się umieszczania zużytego sprzętu łącznie z innymi odpadami”. Art. 36 nakłada na posiadacza zużytego sprzętu z gospodarstwa domowego obowiązek przekazania go zbierającemu lub podmiotowi uprawnionemu. W praktyce zużyty sprzęt z mieszkania nie trafia do kosza na odpady zmieszane, tylko do zbierającego.
Wpis do rejestru BDO nie dotyczy zwykłego użytkownika. Art. 50 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o odpadach przewiduje, że marszałek województwa dokonuje wpisu na wniosek wprowadzających sprzęt lub autoryzowanych przedstawicieli. Z tego wniosek: osoba, która tylko używa sprzętu i się go pozbywa, nie występuje o taki wpis. Więcej o rejestrze znajdziesz w artykule Rejestr BDO.
Kim jest wprowadzający sprzęt?
Według art. 4 pkt 20 ustawy o ZSEE wprowadzającym jest podmiot z siedzibą w Polsce, który:
- pod własną marką produkuje lub wprowadza do obrotu sprzęt,
- odsprzedaje pod własną marką sprzęt wytworzony przez inny podmiot, chyba że widnieje na nim marka pierwotnego wprowadzającego,
- wprowadza do obrotu na terytorium kraju sprzęt pochodzący z innego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego.
Podmiot, który tylko finansuje sprzęt w ramach umowy finansowej (art. 4 pkt 11 ustawy o ZSEE), nie jest wprowadzającym, chyba że jednocześnie działa jako wprowadzający. Szczegóły omawia artykuł Co to jest wprowadzający sprzęt elektryczny, a sytuację leasingu i najmu leasing lub najem urządzeń.
Zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o ZSEE dystrybutor to osoba fizyczna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba prawna w łańcuchu dostaw, która udostępnia na rynku sprzęt. Dystrybutor może być jednocześnie wprowadzającym sprzęt.
Jakich obowiązków wprowadzający nie przekaże organizacji odzysku?
Art. 11 ust. 1 ustawy o ZSEE pozwala wykonywać obowiązki samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Wyłączone z tego pośrednictwa są obowiązki z:
- art. 12 – numer rejestrowy na fakturach i dokumentach,
- art. 13 – informowanie użytkowników,
- art. 14 – oznakowanie sprzętu,
- art. 17 – opracowanie informacji dotyczącej ponownego użycia i przetwarzania,
- art. 22 ust. 1 i 3 – dodatkowa ewidencja prowadzona i przechowywana przez 5 lat,
- art. 72 ust. 2 – wniesienie opłaty produktowej przy nieosiągnięciu wymaganych poziomów,
- art. 84 – wpis do rejestru BDO.
W praktyce umowa z organizacją odzysku nie zwalnia więc z rejestracji w BDO ani z oznakowania sprzętu. Pozostałe obowiązki mogą być wykonywane przez organizację odzysku na warunkach art. 11 ust. 2-3 ustawy o ZSEE, które warto sprawdzić w tekście ustawy i w umowie z organizacją.
Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?
Podmiot odsprzedający cudzy sprzęt z widoczną marką pierwotnego wprowadzającego nie staje się wprowadzającym z tytułu samej odsprzedaży, ponieważ odsprzedaż „pod własną marką” jest warunkiem tej części definicji z art. 4 pkt 20 ustawy o ZSEE. Jest jednak wprowadzającym, jeśli sam wprowadza do obrotu na terytorium kraju sprzęt pochodzący z innego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego (art. 4 pkt 20 ustawy o ZSEE).
Art. 25 ust. 1 ustawy o ZSEE zwalnia wprowadzającego sprzęt pochodzący od producenta z obowiązków z ustawy, ale tylko przy łącznym spełnieniu dwóch warunków. Po pierwsze, autoryzowany przedstawiciel tego producenta jest wpisany do rejestru. Po drugie, wprowadzający przekazał mu wszelkie dane niezbędne do wykonywania obowiązków w odniesieniu do sprzętu, który sam wprowadził. Przed skorzystaniem z tego wyjątku warto sprawdzić w rejestrze BDO, czy przedstawiciel producenta faktycznie jest wpisany.
Co zrobić w praktyce?
1. Ustal, czy to sprzęt. Porównaj urządzenie z definicją z art. 4 pkt 13 oraz z listą wyłączeń z art. 2 ust. 2 ustawy o ZSEE.
2. Jako użytkownik z gospodarstwa domowego nie wyrzucaj zużytego sprzętu z innymi odpadami (art. 34 ustawy o ZSEE). Oddaj go zbierającemu zużyty sprzęt (art. 36 ustawy o ZSEE).
3. Jako sprzedawca sprawdź, czy sprzęt pochodzi od wpisanego do rejestru wprowadzającego lub od producenta z wpisanym autoryzowanym przedstawicielem. Sprawdź też, czy jest oznakowany zgodnie z art. 14 ust. 1. Umieść w widocznym miejscu informację o punktach zbierania (art. 39 ustawy o ZSEE).
4. Jako wprowadzający (art. 4 pkt 20 ustawy o ZSEE) złóż wniosek o wpis do rejestru BDO do marszałka województwa właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę (art. 49 ust. 3 i art. 50 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o odpadach). Pamiętaj, że obowiązków z art. 12-14, art. 17, art. 22 ust. 1 i 3, art. 72 ust. 2 i art. 84 nie przekażesz organizacji odzysku (art. 11 ust. 1 ustawy o ZSEE).
Źródła: ustawa o ZSEE (tekst jednolity), ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328). Szerszy kontekst: odpady i opakowania.
Stan prawny na: 2026-10-22
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (tekst jednolity)
- Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1328)
Najczęściej zadawane pytania
Jak sklep internetowy ma informować o punktach zbierania zużytego sprzętu?
Art. 39 pkt 2 ustawy o ZSEE nakłada na dystrybutora, który udostępnia sprzęt za pomocą środków porozumiewania się na odległość, obowiązek przekazania informacji o punktach zbierania zużytego sprzętu w sposób umożliwiający zapoznanie się z nią, w szczególności na stronie internetowej lub w formie komunikatu.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.
