KOBiZE i opłata środowiskowa · Pytania i odpowiedzi
Jaki jest aktualny wykaz substancji objętych obowiązkiem raportowania emisji do KOBiZE
Aktualny wykaz substancji, których emisje obejmuje raport do KOBiZE, to Załącznik nr 1 do ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Liczy 77 pozycji głównych: 7 gazów cieplarnianych i 70 innych substancji. Nie jest nim „zbiorcze zestawienie” składane marszałkowi województwa – to odrębny obowiązek.
Stan prawny na: 2026-10-02
Odpowiedź w skrócie
- Gdzie jest wykaz: w Załączniku nr 1 do ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. To urzędowa lista substancji objętych systemem, w którym składa się raport do Krajowej bazy.
- Ile pozycji: 77 pozycji głównych – 7 gazów cieplarnianych (z podpozycjami dla fluorowęglowodorów i perfluorowęglowodorów) oraz 70 innych substancji.
- Uwaga na stare listy: zestawienie liczące 65 pozycji odpowiada archiwalnemu tekstowi ustawy z 2011 r., a nie aktualnemu Załącznikowi nr 1.
Czym jest Krajowa baza i jak działa sam raport, wyjaśniamy w przewodniku KOBiZE – raport do Krajowej bazy oraz w tekście czym jest KOBiZE i jaki raport prowadzi.
Gdzie jest urzędowy wykaz substancji?
Wykaz gazów cieplarnianych i innych substancji objętych systemem zarządzania emisjami określa Załącznik nr 1 do ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Obecne brzmienie załącznika obowiązuje od 24 sierpnia 2019 r. Sprawdzając swoje obowiązki, korzystaj z aktualnego tekstu jednolitego ustawy, a nie z nieaktualnych przedruków.
Gazy cieplarniane (pozycje 1–7)
| Lp. | Gaz cieplarniany | Co obejmuje pozycja |
|---|---|---|
| 1 | Dwutlenek węgla (CO2) | jedna substancja |
| 2 | Metan (CH4) | jedna substancja |
| 3 | Podtlenek azotu (N2O) | jedna substancja |
| 4 | Heksafluorek siarki (SF6) | jedna substancja |
| 5 | Trifluorek azotu (NF3) | jedna substancja |
| 6 | Fluorowęglowodory (HFC) | 20 podpozycji: HFC-23, HFC-32, HFC-41, HFC-125, HFC-134, HFC-134a, HFC-143, HFC-143a, HFC-152, HFC-152a, HFC-161, HFC-227ea, HFC-236cb, HFC-236ea, HFC-236fa, HFC-245fa, HFC-245ca, HFC-365mfc, HFC-43-10mee oraz „pozostałe fluorowęglowodory” |
| 7 | Perfluorowęglowodory (PFC) | 10 podpozycji: perfluorometan (PFC-14), perfluoroetan (PFC-116), perfluoropropan (PFC-218), perfluorocyklobutan (PFC-318), perfluorocyklopropan, perfluorobutan (PFC-3-1-10), perfluoropentan (PFC-4-1-12), perfluoroheksan (PFC-5-1-14), perfluorodekalina (PFC-9-1-18) oraz „pozostałe perfluorowęglowodory” |
Tabela: gazy cieplarniane w Załączniku nr 1 do ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (stan na 2026-10-02).
Inne substancje (pozycje 8–77)
Pozostałe substancje Załącznik nr 1 do ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji wymienia alfabetycznie. Poniższa tabela podaje wszystkie 70 pozycji w kolejności i z numeracją załącznika.
| Lp. | Substancja |
|---|---|
| 8 | Akrylonitryl |
| 9 | Aldryna |
| 10 | Amoniak (NH3) |
| 11 | Antracen |
| 12 | Arsen i jego związki (jako As) |
| 13 | Azbest |
| 14 | Benzen |
| 15 | Benzo(a)piren |
| 16 | Bizmut i jego związki (jako Bi) |
| 17 | Cer i jego związki (jako Ce) |
| 18 | Chlor i jego związki nieorganiczne (jako HCl) |
| 19 | Chlordan |
| 20 | Chlordekon |
| 21 | Chlorek winylu |
| 22 | Chlorofluorowęglowodory (CFC) |
| 23 | Chrom i jego związki (jako Cr) |
| 24 | Cyjanowodór (HCN) |
| 25 | Cyna i jej związki (jako Sn) |
| 26 | Cynk i jego związki (jako Zn) |
| 27 | Dichlorodifenylotrichloroetan (DDT) |
| 28 | Dichlorometan (DCM) |
| 29 | Dieldryna |
| 30 | Disiarczek węgla |
| 31 | Di-(2-etyloheksylo)ftalan (DEHP) |
| 32 | Endryna |
| 33 | Fluor i jego związki nieorganiczne (jako HF) |
| 34 | Halony |
| 35 | Heksabromobifenyl |
| 36 | Heksachlorobenzen (HCB) |
| 37 | Heksachlorocykloheksan (HCH) |
| 38 | Heptachlor |
| 39 | Kadm i jego związki (jako Cd) |
| 40 | Kobalt i jego związki (jako Co) |
| 41 | Lindan |
| 42 | Mangan i jego związki (jako Mn) |
| 43 | Miedź i jej związki (jako Cu) |
| 44 | Mirex |
| 45 | Molibden i jego związki (jako Mo) |
| 46 | Naftalen |
| 47 | Niemetanowe lotne związki organiczne (NMLZO) |
| 48 | Nikiel i jego związki (jako Ni) |
| 49 | Ołów i jego związki (jako Pb) |
| 50 | Pentachlorobenzen |
| 51 | Pentachlorofenol (PCP) |
| 52 | Pierwiastki metaliczne i ich związki z wyjątkiem wymienionych w innych pozycjach |
| 53 | Pierwiastki niemetaliczne z wyjątkiem wymienionych w innych pozycjach |
| 54 | Polichlorodibenzodioksyny i polichlorodibenzofurany (PCDD + PCDF, dioksyny + furany) |
| 55 | Polichlorowane bifenyle (PCB) |
| 56 | Pył całkowity |
| 57 | Pył PM10 |
| 58 | Pył PM2,5 |
| 59 | Rtęć i jej związki (jako Hg) |
| 60 | Substancje organiczne |
| 61 | Tetrachloroetylen (PER) |
| 62 | Tetrachlorometan (TCM) |
| 63 | Tlenek etylenu |
| 64 | Tlenek węgla (CO) |
| 65 | Tlenki azotu (NOx/NO2) |
| 66 | Tlenki siarki (SOx/SO2) |
| 67 | Toksafen |
| 68 | Trichlorobenzeny – wszystkie izomery (TCB) |
| 69 | Trichloroetylen |
| 70 | Trichlorometan |
| 71 | Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) zgłaszane jako suma benzo(b)fluorantenu, benzo(k)fluorantenu i indeno(1,2,3-cd)pirenu |
| 72 | Wodorochlorofluorowęglowodory (HCFC) |
| 73 | Związki nieorganiczne z wyjątkiem wymienionych w innych pozycjach |
| 74 | Związki organiczne z wyjątkiem wymienionych w innych pozycjach |
| 75 | 1,1,1-trichloroetan |
| 76 | 1,1,2,2-tetrachloroetan |
| 77 | 1,2-dichloroetan (EDC) |
Tabela: inne substancje (pozycje 8–77) w Załączniku nr 1 do ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (stan na 2026-10-02).
Część pozycji ma charakter zbiorczy – na przykład „pierwiastki metaliczne i ich związki z wyjątkiem wymienionych w innych pozycjach” albo „związki organiczne z wyjątkiem wymienionych w innych pozycjach”. Wykaz nie ogranicza się więc do substancji nazwanych z osobna. Szerszy kontekst obowiązków emisyjnych opisujemy w dziale emisje i opłaty środowiskowe.
Co, jeśli Twoja lista ma 65 pozycji?
Jeśli korzystasz z zestawienia liczącego 65 pozycji, odpowiada ono archiwalnemu tekstowi ustawy z 2011 r., a nie obecnemu Załącznikowi nr 1, który liczy 77 pozycji głównych. W archiwalnym wykazie nie było między innymi trifluorku azotu (NF3). Jeśli Twój dział środowiskowy albo program do raportowania korzysta z własnej, „zamrożonej” listy substancji, porównaj ją z aktualnym tekstem ustawy.
Kalendarium: akty, które wyznaczają wykaz i raport
| Data | Czego dotyczy data | Akt | Znaczenie dla Ciebie |
|---|---|---|---|
| 17 lipca 2009 r. | data ustawy | ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji | tworzy Krajową bazę i zawiera wykaz substancji (Załącznik nr 1) |
| 24 sierpnia 2019 r. | początek obowiązywania obecnego brzmienia | obecne brzmienie Załącznika nr 1 do tej ustawy | od tej daty załącznik nosi oznaczenie „Załącznik nr 1” i ma obecne brzmienie: doszły podpozycje „pozostałe fluorowęglowodory” i „pozostałe perfluorowęglowodory”, bez nowych pozycji głównych |
| 31 października 2022 r. | wejście w życie rozporządzenia | rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217) | szczegółowy zakres informacji w raporcie do Krajowej bazy |
Tabela: kluczowe daty aktów wyznaczających wykaz substancji i zakres raportu (stan na 2026-10-02).
Kto składa raport do Krajowej bazy?
Obowiązek rocznego raportu do Krajowej bazy wynika z art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Dotyczy każdego podmiotu korzystającego ze środowiska, którego działalność powoduje emisje – także przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą – bez ograniczenia do posiadaczy instalacji.
Raport obejmuje nie tylko instalacje: rozporządzenie z dnia 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217) przewiduje w nim osobną część dla urządzeń, których eksploatacja powoduje emisje. Pojazdom poświęciliśmy osobne teksty: czy flota samochodów służbowych podlega raportowaniu do KOBiZE oraz czy aktywność objęta raportowaniem obejmuje emisje z transportu.
Wykaz substancji a zbiorcze zestawienie dla marszałka
Raport do Krajowej bazy bywa mylony z wykazami opłatowymi. „Zbiorcze zestawienie” to wzór wykazu z załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443), wydanego na podstawie art. 286 ustawy Prawo ochrony środowiska. Sumuje ono opłaty z wykazów szczegółowych (załączniki nr 1–3 tego rozporządzenia) i trafia do marszałka województwa razem z roczną opłatą za korzystanie ze środowiska. Rozporządzenie to nie wspomina o Krajowej bazie ani o KOBiZE.
| Cecha | Raport do Krajowej bazy (KOBiZE) | Wykazy i zbiorcze zestawienie |
|---|---|---|
| Podstawa | art. 7 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji | art. 286 ustawy Prawo ochrony środowiska i rozporządzenie w sprawie wykazów (Dz.U. 2019 poz. 2443) |
| Adresat | Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami | marszałek województwa |
| Zakres | informacje o emisjach, w systemie obejmującym substancje z Załącznika nr 1 do ustawy | dane o korzystaniu ze środowiska i wysokości należnych opłat |
| Gdzie szukać listy | Załącznik nr 1 do ustawy | wzory wykazów w załącznikach do rozporządzenia |
Tabela: porównanie raportu do Krajowej bazy i wykazów opłatowych składanych marszałkowi województwa (stan na 2026-10-02).
Podobnie odrębny jest obowiązek PRTR – różnice opisujemy w artykule czym różni się obowiązek PRTR od obowiązku raportowania do KOBiZE.
Wyjątki i przypadki brzegowe
- Brak emisji w danym roku: art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji obejmuje podmiot, którego działalność powoduje emisje. Według oficjalnego poradnika KOBiZE podmiot, który w danym roku nie prowadził żadnej działalności powodującej emisję, raportu za ten rok nie składa.
- Nie każda pozycja wykazu dotyczy każdej firmy: Załącznik nr 1 wyznacza zakres systemu, a nie listę do wypełnienia w całości. Wykazujesz emisje, które faktycznie powodują Twoje instalacje i urządzenia; szczegółowy zakres informacji w raporcie określa rozporządzenie z dnia 26 października 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2217).
Przykład z praktyki
Firma usługowa ma kotłownię gazową i kilka samochodów służbowych z silnikami Diesla. Księgowa przejrzała wykaz substancji i uznała, że skoro żadna nazwa nie kojarzy się z działalnością biura, raport firmy nie dotyczy. To błąd: firma jest przedsiębiorcą, a jej działalność powoduje emisje, więc mieści się w zakresie art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji.
Właściwa kolejność działań:
1. Ustalić źródła emisji w danym roku: kotłownię (źródło spalania paliw) oraz samochody (urządzenia).
2. Sprawdzić wykaz substancji w aktualnym Załączniku nr 1 do ustawy.
3. W raporcie do Krajowej bazy podać dane o kotłowni oraz, w części dotyczącej urządzeń, rodzaj urządzenia, rodzaj silnika oraz rodzaj i ilość spalonego paliwa.
Co zrobić teraz?
Spisz wszystkie źródła emisji z ostatniego roku – instalacje, kotłownie i pojazdy. Porównaj listę substancji, z której korzystasz, z aktualnym Załącznikiem nr 1. Na koniec zbierz dane o rodzaju i ilości spalonych paliw – bez nich nie wypełnisz części raportu dotyczącej urządzeń.
Najczęściej zadawane pytania
Czy osoba prywatna, która nie prowadzi firmy, też musi raportować?
Tylko w wąskim zakresie. Zgodnie z art. 7 ust. 1a ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą składa raport wyłącznie wtedy, gdy eksploatuje instalację wymagającą pozwolenia albo źródło spalania paliw, o którym mowa w art. 152 ust. 2b ustawy Prawo ochrony środowiska. Przepis ten nie obejmuje wprost jej prywatnych pojazdów.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526) – art. 7 ust. 1 i 1a oraz Załącznik nr 1.
- Ustawa – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647) – art. 286.
- Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443) – wzory wykazów i zbiorczego zestawienia.
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 października 2022 r. w sprawie szczegółowego zakresu informacji zawartych w raporcie oraz sposobu jego wprowadzania do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. 2022 poz. 2217).
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.
