Emisje do powietrza: metoda wskaźnikowa czy pomiarowa – wzór obliczenia wielkości emisji? (KOBiZE: emisje)

Wielkość emisji [kg] w Tabeli A wykazu opłat ustala się pomiarem bezpośrednim albo metodą wskaźnikową według wzoru: wskaźnik emisji × dane aktywności. Obie metody są równoważne i wymienne, a prawo wymaga tylko opisania sposobu wyznaczenia wskaźnika (ewentualnie jego źródła) albo warunków pomiaru (Załącznik nr 1, Objaśnienia 7 i 9 do rozporządzenia Ministra Klimatu z 11 grudnia 2019 r., Dz.U. 2019 poz. 2443).

Czy muszę mierzyć emisje, czy mogę liczyć ze wskaźnika?

Nie musisz mierzyć. Formularz Tabeli A ma jedną kolumnę „Wskaźnik emisji/wyniki pomiarów”, która prowadzi do tej samej komórki „Wielkość emisji [kg]”. Pomiar i wskaźnik są więc równoprawnymi ścieżkami do tego samego wyniku (Załącznik nr 1, Objaśnienia 7 i 9 do rozporządzenia z 11 grudnia 2019 r., Dz.U. 2019 poz. 2443, tekst aktu).

Od wybranej metody zależy tylko to, co trzeba opisać w wykazie:

Co to są dane aktywności i jak wygląda wzór?

Według Objaśnienia 9 wielkość emisji oblicza się, mnożąc wartość wskaźnika emisji przez wartość z kolumny „Zużycie surowców, materiałów, ilość produktów lub inna wielkość”. Dla źródeł spalania paliw dane aktywności to w praktyce zużycie paliwa pomnożone przez jego wartość opałową. Wartość opałowa jest częścią sub-tabeli „Charakterystyka paliw” w Tabeli A.

Wzór dla spalania paliw ma więc trzy czynniki: zużyte paliwo × wartość opałowa paliwa × wskaźnik emisji = wielkość emisji.

Przykład z wartościami ilustracyjnymi (wskaźnik emisji nie wynika z rozporządzenia):

1. zużycie gazu: 46 000 m³,

2. wartość opałowa: 0,03654 GJ/m³, co daje 1 680,84 GJ,

3. wskaźnik emisji: 0,5 g/GJ,

4. wynik: 840,42 g, czyli 0,84042 kg.

Rozporządzenie nie podaje wartości wskaźników emisji dla poszczególnych substancji i paliw. Są to dane techniczne, np. z publikacji KOBiZE. W wykazie opisujesz sposób wyznaczenia wskaźnika lub jego źródło.

Jak przeliczyć litry paliwa na kilogramy?

Gdy zużycie paliwa masz w litrach lub metrach sześciennych, przeliczasz je na masę według gęstości z Objaśnienia 11 do Załącznika nr 1 (Dz.U. 2019 poz. 2443). Rozporządzenie stosuje te gęstości przy silnikach spalinowych i kotłach (Tabele C i D):

Przykład rachunkowy: 1000 l oleju napędowego × 0,84 kg/l = 840 kg, czyli 0,84 Mg. Tabela D podaje zużycie paliwa w Mg, więc kilogramy dzielisz przez 1000.

Które źródła rozlicza się bez obliczania wielkości emisji?

Tabela A to metoda ogólna. Trzy inne tabele Załącznika nr 1 działają inaczej (Dz.U. 2019 poz. 2443):

• Tabela C – małe kotły do 5 MW, dla których pozwolenie nie jest wymagane. Podajesz liczbę kotłów i zużycie paliwa [Mg lub m³], a opłatę ustalasz ze stawki jednostkowej.
• Tabela D – silniki spalinowe w pojazdach, maszynach i urządzeniach (w kategorii silników w pojazdach wolnobieżnych, maszynach i urządzeniach mieszczą się agregaty prądotwórcze), taborze szynowym i jednostkach pływających. Tabela ma 32 kategorie według typu źródła, normy emisji i rodzaju paliwa.
• Tabela B – przeładunek benzyn silnikowych. Zamiast wskaźnika emisji formularz zawiera skuteczność redukcji emisji [%].

W tych tabelach opłata wynika wprost z danych aktywności (zużycia paliwa lub ilości przeładowanej benzyny) i stawki jednostkowej właściwej dla kategorii. Stawka uwzględnia już charakterystykę emisyjną kategorii. Nie liczysz więc osobno kilogramów emisji. W Tabelach C i D zużycie paliwa podajesz w jednostkach tych tabel, więc w razie potrzeby przeliczasz je według Objaśnienia 11.

Jak wielkość emisji ma się do raportu KOBiZE?

Wykaz opłatowy za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza sporządza się na podstawie rocznego raportu do Krajowej bazy KOBiZE (art. 286 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, Dz.U. 2025 poz. 647, tekst ustawy, w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o systemie zarządzania emisjami, Dz.U. 2026 poz. 526, tekst ustawy). Obowiązek raportowy dotyczy podmiotu korzystającego ze środowiska, którego działalność powoduje emisje. Raport za dany rok składa się do końca lutego roku następnego.

To dwa odrębne obowiązki, z różnymi terminami i organami, więc raport nie zastępuje wykazu. Więcej o raporcie przeczytasz w artykułach o KOBiZE, o ustalaniu źródeł w tekście jak zidentyfikować wszystkie źródła emisji, a o formularzu w opisie struktury wykazu – Załącznik nr 1.

Jakie są terminy i do kogo składać wykaz?

Wykaz przedkładasz marszałkowi województwa (art. 286 ust. 1 Prawa ochrony środowiska). Opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystałeś ze środowiska (art. 285 ust. 1 Prawa ochrony środowiska).

Co zrobić teraz?

1. Ustal, do której tabeli Załącznika nr 1 należy każde źródło (A, B, C czy D).

2. Dla Tabeli A wybierz pomiar albo wskaźnik i zapisz sposób wyznaczenia wskaźnika, jego źródło lub warunki pomiaru.

3. Dla Tabeli A oblicz wielkość emisji [kg] według wzoru.

4. Dla Tabel B, C i D przemnóż dane aktywności przez stawkę właściwą dla kategorii; w Tabelach C i D litry lub m³ przelicz na masę według Objaśnienia 11.

5. Oprzyj wykaz na danych z raportu KOBiZE i złóż go u marszałka województwa do 31 marca.

Zakres emisji i substancji uporządkowano też na stronie emisje i SUP.

Stan prawny na: 2026-10-23

Podstawa prawna i źródła

• Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz.U. 2019 poz. 2443)
• Ustawa – Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 647)
• Ustawa o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 526)

Najczęściej zadawane pytania

Czy kocioł, który wymaga pozwolenia, rozliczam w Tabeli C?

Nie. Tabela C dotyczy wyłącznie kotłów, dla których pozwolenie nie jest wymagane. Kotły wymagające pozwolenia prawdopodobnie rozlicza się w Tabeli A, ale nie wynika to wprost z przepisu (Załącznik nr 1, Dz.U. 2019 poz. 2443).