Prawo UE: PPWR, CBAM, baterie · Pytania i odpowiedzi
Co to jest publiczne kampanie edukacyjne w ramach Zielonego Ładu?
- Kampanie nie ograniczają się do jednej formy.
- Zakres obowiązku zależy od tego, na podstawie której ustawy działa dany podmiot.
- Art. 19 ust. 5 ustawy o gospodarce opakowaniami stanowi, że rozliczenie wykonania obowiązku następuje na koniec roku kalendarzowego.
Publiczne kampanie edukacyjne to działania podnoszące świadomość ekologiczną społeczeństwa w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami. Ustawową definicję zawiera art. 11b ust. 2 ustawy z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej: dotyczy ona odpadów z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (pkt 5–9 załącznika nr 10) oraz z narzędzi połowowych zawierających tworzywa sztuczne, a kampanie te finansuje przedsiębiorca wprowadzający takie produkty do obrotu (art. 11b ust. 1 tej ustawy). Odrębny obowiązek prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych ma wprowadzający produkty w opakowaniach – wykonuje go samodzielnie (art. 19 ust. 4) albo przez organizację odzysku opakowań (art. 31 ust. 1) ustawy z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.
Co obejmują kampanie i o czym powinny informować?
Kampanie nie ograniczają się do jednej formy. Art. 11b ust. 2 ustawy z 11 maja 2001 r. wymienia informowanie przy użyciu środków masowego przekazu, ulotek, broszur informacyjnych i plakatów oraz organizowanie konkursów, konferencji i akcji o charakterze informacyjno-edukacyjnym. Ich celem jest wspomaganie wysokiego poziomu selektywnego zbierania tych odpadów.
Według art. 11b ust. 3 tej samej ustawy kampanie powinny uwzględniać informowanie o dostępności alternatywnych produktów wielokrotnego użytku i metod gospodarowania takimi odpadami oraz o dobrych praktykach w zakresie należytego gospodarowania odpadami. Art. 11b ust. 2 i 3 obowiązują od 24 maja 2023 r.
Kto finansuje kampanie i w jakiej wysokości?
Zakres obowiązku zależy od tego, na podstawie której ustawy działa dany podmiot. Zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wprowadzający produkty w opakowaniach, który wykonuje obowiązek samodzielnie, przeznacza w danym roku kalendarzowym na publiczne kampanie edukacyjne albo przekazuje na odrębny rachunek bankowy marszałka województwa łącznie co najmniej 2 % wartości netto opakowań wprowadzonych do obrotu w poprzednim roku kalendarzowym. Według art. 31 ust. 1 tej ustawy organizacja odzysku opakowań ma przeznaczać na te kampanie co najmniej 5 % przychodów uzyskanych w poprzednim roku z przejęcia obowiązków z art. 17 ust. 1 i dokumentować to przeznaczenie.
Odrębny reżim dotyczy ustawy z 11 maja 2001 r.: przedsiębiorca wprowadzający do obrotu produkty jednorazowe z tworzyw sztucznych z pkt 5–9 załącznika nr 10 lub narzędzia połowowe zawierające tworzywa sztuczne jest obowiązany finansować kampanie (art. 11b ust. 1 tej ustawy).
| Podmiot | Podstawa | Wysokość i forma | Sprawozdanie |
|---|---|---|---|
| Wprowadzający opakowania, działający samodzielnie | art. 19 ust. 4 ustawy o gospodarce opakowaniami | min. 2 % wartości netto opakowań z poprzedniego roku: wydatek na kampanie albo wpłata na rachunek marszałka województwa | art. 19 ust. 6: w rocznym sprawozdaniu z art. 73 ust. 1 ustawy o odpadach |
| Organizacja odzysku opakowań | art. 31 ust. 1 tej ustawy | min. 5 % przychodów z poprzedniego roku z przejęcia obowiązków z art. 17 ust. 1, z dokumentowaniem | art. 31 ust. 2: w rocznym sprawozdaniu z art. 73 ust. 1 ustawy o odpadach |
| Przedsiębiorca wprowadzający produkty jednorazowe z tworzyw sztucznych (pkt 5–9 załącznika nr 10) lub narzędzia połowowe z tworzywami | art. 11b ust. 1 i 4 ustawy z 11 maja 2001 r. | opłata obliczona według ust. 6: przeznaczenie na kampanie do 1 marca albo wniesienie na rachunek urzędu marszałkowskiego do 15 marca roku następnego | – (zwolnienie, gdy opłata obliczona według ust. 6 nie przekracza 10 zł w roku: art. 11b ust. 14) |
Kiedy i jak rozlicza się kampanie?
Art. 19 ust. 5 ustawy o gospodarce opakowaniami stanowi, że rozliczenie wykonania obowiązku następuje na koniec roku kalendarzowego. Wprowadzający działający samodzielnie składa sprawozdanie o wysokości środków przeznaczonych na kampanie w ramach rocznego sprawozdania z art. 73 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (art. 19 ust. 6). Taki sam sposób raportowania wskazuje dla organizacji odzysku art. 31 ust. 2.
Obowiązek jest odrębny od opłaty produktowej: jak wynika z art. 19 i art. 31 ust. 1 ustawy o opakowaniach, osiągnięcie poziomów recyklingu nie zwalnia z kampanii i odwrotnie. Marszałek województwa przekazuje wpłacone środki kwartalnie do NFOŚiGW (art. 19 ust. 4–4c).
Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?
Według art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce opakowaniami wprowadzający produkty w opakowaniach o łącznej masie do 1 Mg w danym roku jest zwolniony z kampanii i ze sprawozdania o środkach na nie. Zwolnienie działa pod warunkiem z art. 7 ust. 1, czyli zasad pomocy de minimis.
W ustawie z 11 maja 2001 r. art. 11b ust. 14 stanowi, że przedsiębiorca z ust. 1 nie finansuje kampanii, jeżeli opłata obliczona zgodnie z ust. 6 nie przekracza 10 zł w danym roku kalendarzowym. Art. 11b ust. 5 tej ustawy każe wprowadzającym wyroby tytoniowe z filtrami wykonywać obowiązek wyłącznie przez wniesienie opłaty, więc możliwość przeznaczenia środków na własne kampanie do 1 marca ich nie dotyczy.
Co zrobić w praktyce?
Ustal najpierw, czy wprowadzasz produkty w opakowaniach i czy mieścisz się w zwolnieniu do 1 Mg (art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o gospodarce opakowaniami). Jeśli nie, policz 2 % wartości netto opakowań z poprzedniego roku (art. 19 ust. 4) i zdecyduj, czy przeznaczysz je na kampanie, czy przekażesz na rachunek marszałka województwa. Obowiązek można też wykonywać przez organizację odzysku opakowań, która odpowiada wtedy za 5 % swoich przychodów (art. 31 ust. 1). Przed wpłatą warto sprawdzić w urzędzie marszałkowskim właściwym dla siedziby firmy numer odrębnego rachunku do wpłat na kampanie.
Konsekwencje niewykonania obowiązku opisujemy w tekście jaka kara grozi za niedofinansowanie kampanii edukacyjnej SUP. Szerszy kontekst znajdziesz w dziale BDO, w dziale odpady i opakowania oraz w tekście o ewidencji odpadów.
Stan prawny na: 2026-10-24
Podstawa prawna i źródła
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.
