Odpady i opakowania · Pytania i odpowiedzi
Czym różni się „kompostowalny” od „biodegradowalny” w opisie opakowania i odpadu opakowaniowego?
Ustawa nie traktuje obu słów jak synonimów. Według art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi opakowanie przydatne do odzysku przez kompostowanie musi mieć zdolność biodegradacji, która nie przeszkadza w kompostowaniu. Opakowanie przydatne do odzysku przez biodegradację musi mieć zdolność rozkładu, której efektem jest rozkład kompostu na dwutlenek węgla, biomasę i wodę.
Stan prawny na: 2026-10-18
Co mówi ustawa o kompostowaniu i biodegradacji opakowań?
Rozróżnienie wynika z wymagań, jakie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi stawia opakowaniom przydatnym do odzysku (w brzmieniu obowiązującym od 2022-01-01):
- przez kompostowanie (pkt 2) – opakowanie powinno mieć zdolność do biodegradacji, o której mowa w pkt 3, niestanowiącą przeszkody w selektywnym zbieraniu, w procesie kompostowania ani w innych działaniach, którym jest poddawane;
- przez biodegradację (pkt 3) – opakowanie powinno mieć zdolność rozkładu fizycznego, chemicznego, termicznego i biologicznego, zapewniającą ostateczny rozkład otrzymanego kompostu na dwutlenek węgla, biomasę i wodę.
Ta sama norma (art. 12 ust. 2 pkt 3) stanowi, że oksydegradowalnych opakowań z tworzyw sztucznych nie uważa się za opakowania ulegające biodegradacji.
W praktyce oznacza to, że zdolność do biodegradacji jest warunkiem podstawowym, a przydatność do kompostowania dodaje do niej wymóg, by opakowanie nie utrudniało zbierania ani samego kompostowania. Jest to wniosek z układu pkt 2 i 3, a nie odrębna definicja ustawowa.
Kompostowalny a biodegradowalny – porównanie
| Cecha | Odzysk przez kompostowanie (art. 12 ust. 2 pkt 2) | Odzysk przez biodegradację (art. 12 ust. 2 pkt 3) |
|---|---|---|
| Wymóg główny | zdolność do biodegradacji z pkt 3 | zdolność rozkładu fizycznego, chemicznego, termicznego i biologicznego |
| Warunek dodatkowy | brak przeszkody w selektywnym zbieraniu, kompostowaniu i innych działaniach | ostateczny rozkład kompostu na dwutlenek węgla, biomasę i wodę |
| Oksydegradowalne tworzywa sztuczne | nie spełniają wymogu biodegradacji z pkt 3 | nie uważa się ich za opakowania ulegające biodegradacji |
Jak opisać opakowanie i jego odpad?
Art. 15 ust. 1 tej ustawy stanowi, że przedsiębiorca wprowadzający produkty w opakowaniach, wytwarzający opakowania, importujący je oraz dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia opakowań może umieszczać na nich oznakowania wskazujące na:
1. rodzaj materiałów, z których wykonano opakowanie,
2. możliwość wielokrotnego użycia – w przypadku opakowań wielokrotnego użytku,
3. przydatność do recyklingu – w przypadku opakowań przydatnych do recyklingu.
Według art. 15 ust. 2 oznakowanie umieszcza się na opakowaniu lub na naklejonej etykiecie, a gdy rozmiar opakowania na to nie pozwala – na dołączonej ulotce informacyjnej, w sposób niestanowiący przeszkody dla recyklingu odpadów opakowaniowych.
W praktyce oznacza to, że opis „kompostowalne” lub „biodegradowalne” warto opierać na dokumentach dostawcy, a nie na samym haśle marketingowym. Ten wniosek wynika z wymagań art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3. O tym, jak klasyfikować odpady opakowaniowe, przeczytasz więcej w artykule odpady i opakowania.
Czego nie wolno robić w przypadku tworzyw oksydegradowalnych?
Art. 3i ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (obowiązuje od 2023-05-24) zakazuje wprowadzania do obrotu produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych wymienionych w załączniku nr 7 do tej ustawy oraz wyrobów wykonanych z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych.
W praktyce oznacza to, że opakowania z dodatkiem oksydegradowalnym nie mogą być opisane jako biodegradowalne – wynika to z art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce opakowaniami – a ich wprowadzanie do obrotu jest dodatkowo objęte zakazem z art. 3i.
Co zrobić teraz?
1. Poproś dostawcę o dokumenty, na które powołuje się w opisie opakowania (norma, certyfikat lub badanie), i sprawdź, czy dotyczą zdolności biodegradacji oraz kompostowania.
2. Upewnij się, że opakowanie nie jest wykonane z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych (art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce opakowaniami oraz art. 3i ustawy z 11 maja 2001 r.).
3. Oznakowania umieszczaj zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i nie utrudniaj nimi recyklingu odpadów opakowaniowych.
4. Przy rozliczeniach środowiskowych sprawdź zasady w BDO oraz ustal, czy jesteś wytwórcą odpadów.
Źródła: ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, Dz.U. 2026 poz. 619 oraz ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami, Dz.U. 2024 poz. 433.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619)
- Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433)
Najczęściej zadawane pytania
Czy opakowanie kompostowalne zawsze jest biodegradowalne?
Według art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi opakowanie przydatne do odzysku przez kompostowanie powinno mieć zdolność do biodegradacji z pkt 3, więc ta zdolność jest jego warunkiem. Więcej o zasadach postępowania z takimi odpadami w artykule odpady i opakowania.
Czy opakowanie oksydegradowalne można nazwać biodegradowalnym?
Nie. Art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce opakowaniami stanowi, że oksydegradowalnych opakowań z tworzyw sztucznych nie uważa się za opakowania ulegające biodegradacji. Wyroby z takich tworzyw dotyczy też zakaz wprowadzania do obrotu z art. 3i ustawy z 11 maja 2001 r. Więcej o obowiązkach w systemie w artykule BDO.
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.
