Co to jest podmiot korzystający ze środowiska?

Podmiot korzystający ze środowiska to według art. 3 pkt 20 Prawa ochrony środowiska przedsiębiorca (także zagraniczny), jednostka organizacyjna niebędąca przedsiębiorcą oraz osoba fizyczna, ale ta tylko w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia. Zgodnie z art. 275 tej ustawy, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, ponosi on opłaty i administracyjne kary pieniężne.

Kogo obejmuje definicja?

Art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska (POŚ) wymienia trzy grupy podmiotów korzystających ze środowiska. Źródłem jest tekst jednolity POŚ, Dz.U. 2025 poz. 647.

Grupa (art. 3 pkt 20 POŚ)	Kto należy
lit. a	przedsiębiorca w rozumieniu Prawa przedsiębiorców, przedsiębiorca zagraniczny oraz osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie: uprawy rolne, chów lub hodowla zwierząt, ogrodnictwo, warzywnictwo, leśnictwo, rybactwo śródlądowe
lit. b	jednostka organizacyjna niebędąca przedsiębiorcą
lit. c	osoba fizyczna spoza lit. a, ale wyłącznie w zakresie, w jakim jej korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia

W praktyce oznacza to, że pojęcie jest szersze niż potoczne „firma”. Obejmuje także rolników prowadzących działalność wytwórczą i jednostki niebędące przedsiębiorcami. Z kolei osoba fizyczna, której korzystanie ze środowiska nie wymaga pozwolenia, nie jest podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu POŚ (art. 3 pkt 20 lit. c).

Co wynika ze statusu podmiotu korzystającego ze środowiska?

Art. 275 POŚ stanowi, że do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska. Według art. 284 ust. 1 POŚ taki podmiot ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. W praktyce oznacza to samoobliczenie: opłatę liczy sam podmiot, bez wezwania organu. Więcej o samodzielnym obliczaniu opłaty w artykule Czy opłatę za korzystanie ze środowiska trzeba samodzielnie obliczyć?.

Kto odpowiada, gdy firma składuje lub magazynuje odpady?

Art. 279 ust. 2 POŚ stanowi, że w razie składowania lub magazynowania odpadów podmiotem korzystającym ze środowiska, obowiązanym do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych, jest, z zastrzeżeniem ust. 3, posiadacz odpadów w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach.

Jakie progi, terminy i dokumenty obowiązują?

Podstawowe liczby wynikają z POŚ, Dz.U. 2025 poz. 647:

Zagadnienie	Reguła	Przepis
Próg zwalniający z zapłaty	nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska z art. 273 ust. 1, których roczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego nie przekracza 800 zł (opłata równa 800 zł też nie jest wnoszona)	art. 289 ust. 1 zd. 1
Próg zwalniający z wykazu	gdy roczna opłata z tytułu każdego z rodzajów korzystania nie przekracza 100 zł, nie przedkłada się wykazów z art. 286 ust. 1; próg liczy się osobno dla każdego rodzaju	art. 289 ust. 1 zd. 2
Termin opłaty	za dany rok kalendarzowy do 31 marca następnego roku, według stawek obowiązujących w okresie korzystania	art. 285 ust. 1–2
Termin wykazu	ten sam: 31 marca następnego roku	art. 286 ust. 1 w zw. z art. 285 ust. 2

Wykaz składa się marszałkowi województwa. Ma dwie części: wykaz informacji i danych o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, a także wykaz ze zbiorczym zestawieniem tych informacji (art. 286 ust. 1 POŚ). Niezapłacona opłata wynikająca ze złożonego wykazu stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 286 ust. 4). Sposób, formę i wzory wykazów określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw klimatu wydane na podstawie art. 286 ust. 6. Szczegóły zawartości wykazu opisuje artykuł Co zawiera wykaz składany marszałkowi województwa. Z progów wynika układ (art. 289 ust. 1, liczony osobno dla każdego rodzaju korzystania): opłata do 100 zł oznacza brak wykazu i brak zapłaty, opłata powyżej 100 zł do 800 zł – wykaz bez zapłaty, a opłata powyżej 800 zł – zarówno wykaz, jak i zapłatę.

Jak sprawdzić, czy to dotyczy mojej firmy?

Kolejne kroki, oparte na art. 3 pkt 20, art. 275 i art. 279 ust. 2 POŚ:

1. Ustal, czy należysz do grupy z art. 3 pkt 20 POŚ, czyli czy jesteś przedsiębiorcą, rolnikiem prowadzącym działalność wytwórczą, jednostką niebędącą przedsiębiorcą albo osobą fizyczną z pozwoleniem.

2. Zidentyfikuj rodzaje korzystania ze środowiska, za które POŚ przewiduje opłaty (art. 273 ust. 1). Jeśli składujesz lub magazynujesz odpady, sprawdź, czy jesteś ich posiadaczem (art. 279 ust. 2).

3. Wylicz opłatę samodzielnie (art. 284 ust. 1) osobno dla każdego rodzaju i porównaj ją z progami 800 zł i 100 zł (art. 289 ust. 1).

4. Zaplanuj zapłatę i wykaz do 31 marca następnego roku (art. 285 ust. 2, art. 286 ust. 1).

Stawki opłat na dany rok nie wynikają z artykułów cytowanych powyżej. Przed obliczeniem opłaty sprawdź aktualne stawki, a w razie wątpliwości co do progów lub wykazu warto potwierdzić je w urzędzie marszałkowskim.

Stan prawny na: 2026-10-18

Podstawa prawna i źródła

Najczęściej zadawane pytania

Czy status podmiotu korzystającego ze środowiska ma związek z emisjami i raportowaniem w KOBiZE?

Tak, pojęcie „podmiot korzystający ze środowiska” występuje w ustawie o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. 2026 poz. 526). Według art. 8 ust. 3 tej ustawy podmiot korzystający ze środowiska w terminie 14 dni od dnia otrzymania wystąpienia, o którym mowa w ust. 2, udziela wyjaśnień lub dokonuje korekty raportu. Szerzej o tym obszarze piszemy w dziale KOBiZE.

Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.