Co to jest organy celne w BDO i DPP?

Organy celne to organy, które przy przywozie produktów objętych obowiązkiem paszportu DPP sprawdzają niepowtarzalny identyfikator rejestracyjny, aby zweryfikować, że paszport został zarejestrowany i że podano kod towarowy (art. 15 rozporządzenia (UE) 2024/1781). Kontrolę przestrzegania przepisów o odpadach i BDO prowadzi natomiast Inspekcja Ochrony Środowiska.

Stan prawny na: 2026-10-18

Pojęcie „organy celne” pojawia się w przepisach o paszporcie produktu (DPP) i w przepisach o odpadach, ale w każdym z tych obszarów chodzi o inną rolę. Poniżej wyjaśniamy, kto czym się zajmuje i czy dotyczy to Twojej firmy.

Co organy celne robią przy przywozie produktów z DPP?

Zgodnie z art. 13–15 rozporządzenia (UE) 2024/1781 (ESPR) rejestr DPP prowadzi Komisja Europejska. Miała go utworzyć do 19 lipca 2026 r., a działa od lipca 2026 r. Rejestr przechowuje niepowtarzalne identyfikatory produktów. Według art. 15 tego rozporządzenia organy celne sprawdzają przy przywozie niepowtarzalny identyfikator rejestracyjny. Weryfikują w ten sposób, że paszport został zarejestrowany i że podano kod towarowy. Docelowo mają to robić w formie zautomatyzowanych kontroli.

Według art. 13 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2024/1781 osoba, która chce objąć produkt procedurą dopuszczenia do obrotu, musi dostarczyć organom celnym ten identyfikator. Obowiązek zaczyna działać od chwili, gdy rejestr jest operacyjny. W praktyce oznacza to, że rejestracja DPP może mieć znaczenie dla odprawy celnej i dopuszczenia do obrotu.

Kogo dotyczy art. 15 rozporządzenia 2024/1781?

Przepis dotyczy produktów objętych obowiązkiem DPP, które są przywożone do Unii i obejmowane procedurą dopuszczenia do obrotu. Obowiązek dostarczenia identyfikatora spoczywa na osobie, która chce objąć taki produkt tą procedurą (art. 13 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2024/1781). Organy celne mogą zwolnić produkt do obrotu dopiero po sprawdzeniu, że identyfikator i kod towarowy odpowiadają danym w rejestrze (art. 15 tego rozporządzenia).

Art. 15 stanowi też wprost, że zwolnienie do obrotu nie jest dowodem zgodności z rozporządzeniem ani z innym prawem Unii. Odpowiedzialność za zgodność produktu pozostaje więc osobna od samej procedury celnej.

Trzeba też pamiętać, że według stanu na 2026-09-05 Komisja Europejska nie przyjęła aktu delegowanego ustanawiającego obowiązek DPP dla żadnej grupy produktowej Planu Prac (tekstylia, stal, aluminium, meble, opony, materace). Dopóki taki akt nie obejmuje Twojego produktu, obowiązek z art. 13 ust. 5 nie ma do niego zastosowania.

Jaką rolę mają kody towarowe w rejestrze DPP?

Według art. 1 ust. 1 lit. e, art. 7 i art. 8 ust. 7 lit. d rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2026/1778 centralny rejestr DPP przechowuje kody towarowe produktów przeznaczonych do procedury dopuszczenia do obrotu. Komisja Europejska weryfikuje ważność tych kodów (art. 8 ust. 7 lit. d). Krajowe organy celne mają dostęp do rejestru przez mechanizm wyznaczenia (art. 7).

Kto kontroluje BDO i przepisy o odpadach?

To odrębna funkcja, której nie należy mylić z kontrolą celną przy przywozie. Ogólną kompetencję kontrolną nad ustawą o odpadach, czyli macierzystym aktem BDO, mają organy Inspekcji Ochrony Środowiska. Są to Główny Inspektor Ochrony Środowiska (GIOŚ) i wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska (WIOŚ). Podstawą jest art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska, a organy te wskazuje art. 3 tej ustawy. Kontrola obejmuje całą ustawę o odpadach, a nie tylko sam system BDO.

Organy Inspekcji są użytkownikami BDO z nieodpłatnym dostępem. Mogą też weryfikować zgodność ewidencji odpadów ze stanem rzeczywistym (art. 83 ust. 1 pkt 16 i ust. 2a ustawy o odpadach). Ta wprost przyznana kompetencja weryfikacyjna obowiązuje od 1 stycznia 2020 r., a obecne brzmienie ust. 2a od 1 stycznia 2025 r. Przy kontroli transportu odpadów pojazd może zatrzymać Krajowa Administracja Skarbowa, Straż Graniczna, Policja, Inspekcja Transportu Drogowego oraz organy Inspekcji Ochrony Środowiska, jeśli stwierdzono naruszenia (art. 24a ustawy o odpadach).

Marszałek Województwa pełni natomiast funkcję rejestrową: prowadzi rejestr BDO oraz dokonuje wpisu, zmiany i wykreślenia. Administracyjną karę pieniężną z art. 194 ustawy o odpadach, także za brak wymaganego wpisu, wymierza w drodze decyzji WIOŚ (art. 196 tej ustawy), a nie marszałek.

Organ	Zakres	Podstawa
Organy celne	Sprawdzenie identyfikatora DPP i kodu towarowego przy przywozie	art. 15 rozporządzenia (UE) 2024/1781
Komisja Europejska	Prowadzenie rejestru DPP i weryfikacja ważności kodów towarowych	art. 8 ust. 7 lit. d rozporządzenia (UE) 2026/1778
GIOŚ i WIOŚ	Kontrola przestrzegania ustawy o odpadach, weryfikacja ewidencji w BDO; kary z art. 194 wymierza WIOŚ	art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o IOŚ; art. 83 ust. 2a i art. 196 ustawy o odpadach
Marszałek Województwa	Prowadzenie rejestru BDO, wpis, zmiana, wykreślenie	ustawa o odpadach

Co zrobić teraz?

To wnioski praktyczne, a nie przepisy.

1. Jeśli przywozisz produkt objęty obowiązkiem DPP, przed zgłoszeniem do odprawy upewnij się, że paszport jest zarejestrowany i że kod towarowy zgadza się z danymi w rejestrze. Organy celne sprawdzają te dane, zanim zwolnią produkt do obrotu (art. 15 rozporządzenia (UE) 2024/1781).

2. Pamiętaj, że zwolnienie do obrotu nie potwierdza zgodności produktu z prawem Unii (art. 15 tego rozporządzenia).

3. Jeśli prowadzisz ewidencję odpadów w BDO, dbaj o jej zgodność ze stanem rzeczywistym, bo może ją zweryfikować Inspekcja Ochrony Środowiska (art. 83 ust. 2a ustawy o odpadach). Sprawy wpisu do rejestru załatwiasz u marszałka województwa.

Więcej o systemie znajdziesz w artykule BDO – rejestr, ewidencja i obowiązki. O ewidencji piszemy w tekście Co to jest ewidencja odpadów?, a o szerszym kontekście w zestawieniu odpady i opakowania.

Źródła

Podstawa prawna i źródła

Najczęściej zadawane pytania

Czy każdy importer musi rejestrować paszport DPP przed odprawą?

Obowiązek dotyczy produktów objętych obowiązkiem DPP. Osoba, która chce objąć taki produkt procedurą dopuszczenia do obrotu, musi dostarczyć organom celnym niepowtarzalny identyfikator rejestracyjny (art. 13 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2024/1781). Obowiązek ten zaczyna działać od chwili, gdy rejestr jest operacyjny. Więcej o obowiązkach w BDO przeczytasz w artykule BDO.

Który organ sprawdza, czy ewidencja odpadów w BDO jest prawidłowa?

Ewidencję odpadów mogą weryfikować organy Inspekcji Ochrony Środowiska, czyli GIOŚ i wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska (art. 83 ust. 1 pkt 16 i ust. 2a ustawy o odpadach w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o IOŚ). Rejestr BDO prowadzi natomiast marszałek województwa. Więcej w artykule Organ kontrolujący przestrzeganie obowiązku BDO.

Czy odprawa celna potwierdza, że produkt spełnia wymogi unijne?

Nie. Art. 15 rozporządzenia (UE) 2024/1781 stanowi, że zwolnienie do obrotu nie jest dowodem zgodności z tym rozporządzeniem ani z innym prawem Unii. Odprawa opiera się na sprawdzeniu identyfikatora i kodu towarowego w rejestrze. Zagadnienia pokrewne opisujemy w artykule Odpady i opakowania.

Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.