Role wytwórca, zbierający i przetwarzający w sprawozdaniu BDO – na czym polegają

Dla sprawozdania BDO wytwórca to podmiot, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach), zbierający gromadzi odpady przed transportem (pkt 34), a przetwarzający prowadzi odzysk lub unieszkodliwianie (pkt 21). Sprawozdanie sporządzają podmioty wskazane w art. 75 ust. 1 tej ustawy.

Z czego wynikają role w sprawozdaniu BDO?

Roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami sporządzają podmioty wymienione w art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587). Kto jest wytwórcą, zbierającym albo przetwarzającym, rozstrzygają definicje z art. 3 ust. 1 tej ustawy. Ogólny kontekst systemu znajdziesz na stronie o BDO oraz w dziale odpady i opakowania.

Kto jest wytwórcą odpadów?

Według art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach wytwórcą jest każdy, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów. Ustawa wyróżnia dwa rodzaje wytwórcy:

• pierwotny – źródło powstania odpadów,
• wtórny – ten, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu odpadów.

Przy usługach budowy, rozbiórki, remontu, czyszczenia zbiorników lub urządzeń, sprzątania, konserwacji i napraw wytwórcą jest usługodawca, a nie zleceniodawca – chyba że umowa stanowi inaczej (art. 3 ust. 1 pkt 32). Jest to częsty punkt sporny, więc warto sprawdzić, co w tej sprawie mówi umowa o świadczenie usługi.

Wytwórca jest jednym z rodzajów posiadacza odpadów. Art. 3 ust. 1 pkt 19 definiuje posiadacza jako wytwórcę odpadów albo osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będące w posiadaniu odpadów. Posiadacz jest więc kategorią nadrzędną, a nie odwrotnie.

Kim jest zbierający, a kim przetwarzający?

W art. 75 ust. 1 pkt 2 zbieranie i przetwarzanie to dwa zakresy (lit. a i b) działalności polegającej na gospodarowaniu odpadami. Sprawozdanie dotyczy takiego podmiotu, jeżeli jest obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów, a jego zakres nie obejmuje prowadzącego odbieranie odpadów komunalnych.

Kogo dokładnie dotyczy art. 75 ust. 1?

Roczne sprawozdanie sporządza (art. 75 ust. 1 ustawy o odpadach):

1. wytwórca obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów,

2. prowadzący działalność polegającą na gospodarowaniu odpadami, z wyłączeniem prowadzącego odbieranie odpadów komunalnych, w zakresie zbierania albo przetwarzania odpadów – obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów,

3. podmiot wydobywający odpady ze składowiska lub zwałowiska odpadów, na podstawie zgody na wydobywanie odpadów lub decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów w fazie poeksploatacyjnej.

Trzecia grupa jest odrębnym, wąskim tytułem opartym na zgodzie lub decyzji, a nie odmianą wytwórcy, zbierającego czy przetwarzającego.

A co z transportem, sprzedażą i pośrednictwem?

„Gospodarowanie odpadami” w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 jest pojęciem szerszym niż zbieranie i przetwarzanie: obejmuje także transport, a także działania sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. Art. 75 ust. 1 pkt 2 wymienia jednak tylko zbieranie i przetwarzanie, więc sam transport, sama sprzedaż czy samo pośrednictwo nie są wprost wymienione jako samodzielny tytuł do tego sprawozdania.

Transportujący cudze odpady, który wykonuje wyłącznie usługę transportu, ma uproszczoną ewidencję (art. 71 pkt 2 ustawy o odpadach), ale nie jest wprost wymieniony w art. 75 ust. 1 jako samodzielny sprawozdawca z tego tytułu. Sprzedawca odpadów i pośrednik w obrocie odpadami również nie są wprost wymienieni w art. 75 ust. 1 jako odrębna kategoria sprawozdawcza; czy podlegają sprawozdaniu z innego tytułu, wymaga odrębnego sprawdzenia.

Co zrobić teraz, by ustalić swoją rolę?

1. Spisz, co firma robi z odpadami: czy je wytwarza (także jako usługodawca przy remontach czy sprzątaniu), zbiera, czy przetwarza.

2. Porównaj to z definicjami z art. 3 ust. 1 pkt 32, 34 i 21.

3. Sprawdź, czy podmiot należy do grup z art. 75 ust. 1, w tym czy jest obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów.

4. Przy umowach usługowych zajrzyj do zapisów o tym, kto jest wytwórcą odpadów.

5. Przypadki graniczne, których przepisy nie rozstrzygają wprost (np. sprzedaż lub pośrednictwo), skonsultuj z doradcą.

Jeśli firma nie wytworzyła odpadów, przeczytaj też o sprawozdaniu zerowym.

Stan prawny na: 2026-10-12

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587)

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się gospodarowanie odpadami od gospodarki odpadami?

Według art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach gospodarowanie odpadami to zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad tymi działaniami, późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. Gospodarka odpadami (pkt 3) jest najszersza: obejmuje wytwarzanie odpadów i gospodarowanie odpadami razem.