Co to jest wytwórca odpadów?

Wytwórca odpadów to każdy, czyja działalność powoduje powstawanie odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach). Wytwórca jest obowiązany gospodarować swoimi odpadami (art. 27 ust. 1 tej ustawy) i może to zlecić wyłącznie podmiotom z uprawnieniami wymienionymi w art. 27 ust. 2, chyba że działalność odbiorcy nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru. Przy budowie, remoncie, sprzątaniu czy naprawach wytwórcą jest co do zasady podmiot świadczący usługę, chyba że umowa stanowi inaczej.

Stan prawny na: 2026-10-15

Co mówi o tym definicja w przepisach?

Pojęcie wytwórcy odpadów definiuje art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587). Decyduje o nim to, czyja działalność prowadzi do powstania odpadów, a nie to, kto jest właścicielem miejsca, w którym odpady się pojawiły. Jest to więc status wynikający z faktycznej działalności, a nie z wpisu czy decyzji.

Od wytwórcy trzeba odróżnić posiadacza odpadów. Według art. 3 ust. 1 pkt 19 tej ustawy posiadaczem jest wytwórca odpadów albo osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która odpady faktycznie ma w posiadaniu. Domniemywa się też, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Wytwórca jest zatem zawsze jedną z odmian posiadacza, ale posiadacz nie musi być wytwórcą.

Kto jest wytwórcą, gdy odpady powstają przy usłudze?

Przepis zawiera osobną regułę dla odpadów powstających w wyniku świadczenia usług z zamkniętego katalogu. Wytwórcą jest wtedy podmiot, który usługę świadczy, czyli wykonawca pracujący u klienta.

Przykład: firma remontowa wymienia okna w biurze klienta i powstają odpady budowlane. Wytwórcą jest firma remontowa, o ile umowa nie przenosi tej roli na zleceniodawcę. Jeżeli natomiast klient sam prowadzi w tym biurze działalność, w której powstają odpady biurowe, wytwórcą tych odpadów jest klient, bo to jego działalność je powoduje.

Co wynika ze statusu wytwórcy?

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach wytwórca jest obowiązany gospodarować wytworzonymi przez siebie odpadami. Może zlecić wykonanie tego obowiązku, ale zgodnie z art. 27 ust. 2 wyłącznie podmiotom, które mają jedno z uprawnień:

• zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów,
• koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych albo wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych,
• wpis do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5.

Ten katalog nie ma zastosowania, gdy działalność odbiorcy nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru. Dotyczy to zarówno wytwórcy, jak i innego posiadacza odpadów, który zleca gospodarowanie odpadami.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Umowa może wskazać innego wytwórcę. W usługach z katalogu strony mogą ustalić, że wytwórcą jest na przykład zleceniodawca. Warto to zapisać wprost w umowie.
• Usługa spoza katalogu. Nie działa wtedy reguła „wytwórcą jest usługodawca”. Stosuje się ogólną definicję: wytwórcą jest ten, czyja działalność powoduje powstawanie odpadów.
• Status wytwórcy nie rozstrzyga o wpisie do BDO. To, czy usługodawca musi mieć wpis do rejestru, wynika z art. 49-51 ustawy o odpadach i ze zwolnień z ewidencji, a nie z definicji wytwórcy.

Jak ustalić swoją sytuację?

Najpierw ustal, czy odpady powstają w Twojej działalności, czy przy usłudze wykonywanej przez kogoś innego. Potem sprawdź, czy usługa mieści się w katalogu z art. 3 ust. 1 pkt 32 i co mówi umowa. Na końcu zweryfikuj, czy odbiorca odpadów ma jedno z uprawnień z art. 27 ust. 2. Dalsze szczegóły znajdziesz w artykułach: Co powinna zawierać umowa z firmą odbierającą odpady, żeby wytwórca był chroniony?, Czy przekazanie odpadów odbiorcy przenosi na niego odpowiedzialność wytwórcy? oraz Jak długo i w jakich warunkach wytwórca może magazynować odpady w miejscu ich wytworzenia?. Przegląd tematu znajdziesz też w działach Odpady i opakowania oraz BDO.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587): art. 3 ust. 1 pkt 19 i 32, art. 27 ust. 1 i 2

Najczęściej zadawane pytania

Co dokładnie oznacza pojęcie wytwórcy odpadów w przepisach?

Wytwórcą jest każdy, czyja działalność powoduje powstawanie odpadów. Gdy odpady powstają przy budowie, rozbiórce, remoncie obiektów, czyszczeniu zbiorników lub urządzeń, sprzątaniu, konserwacji albo naprawach, wytwórcą jest podmiot świadczący usługę, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach).

Komu wytwórca może przekazać odpady do zagospodarowania?

Wytwórca odpowiada za gospodarowanie wytworzonymi odpadami (art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach) i może to zlecić podmiotom z zezwoleniem na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, z wpisem do rejestru BDO w zakresie art. 50 ust. 1 pkt 5 albo z jednym z pozostałych uprawnień wymienionych w art. 27 ust. 2. Katalog nie obowiązuje, gdy działalność odbiorcy nie wymaga decyzji ani wpisu do rejestru.