Co to jest zbierający odpady?

Zbierający odpady to podmiot prowadzący zbieranie odpadów, czyli według art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów oraz tymczasowe magazynowanie. Zbieranie jest częścią gospodarowania odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2), a jego prowadzenie wymaga zezwolenia (art. 41 ust. 1).

Co oznacza zbieranie odpadów w ustawie?

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach nie definiuje osobno „zbierającego”. Opisuje czynność: zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 34 zbieranie odpadów to gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów. Zbierającym jest więc ten, kto taką czynność prowadzi.

Według art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach gospodarowanie odpadami obejmuje zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad tymi działaniami, a także późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. Zbieranie jest zatem tylko jednym z elementów gospodarowania odpadami. Z art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. b wynika też, że tymczasowe magazynowanie odpadów jest magazynowaniem prowadzonym przez prowadzącego zbieranie odpadów.

Czym zbierający różni się od wytwórcy i posiadacza?

Posiadacz odpadów to według art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wytwórca odpadów albo osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będące w posiadaniu odpadów. Domniemywa się też, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Posiadacz jest więc pojęciem nadrzędnym, a wytwórca jest jednym z jego rodzajów.

Wytwórca (art. 3 ust. 1 pkt 32) to każdy, kogo działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (wytwórca pierwotny), oraz każdy, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania zmieniające charakter lub skład odpadów (wytwórca wtórny). Zbierający nie jest więc osobną kategorią w tym podziale, tylko rolą określoną przez czynność. Zbierający, który ma odpady w posiadaniu, jest ich posiadaczem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19.

Czy zbierający odpady potrzebuje zezwolenia i kto je wydaje?

Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach prowadzenie zbierania odpadów oraz prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia. Organ właściwy wskazuje art. 41 ust. 3: marszałek województwa wydaje zezwolenie na zbieranie odpadów, gdy maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekracza 3000 Mg. Marszałek jest też właściwy m.in. dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz dla instalacji komunalnych. W pozostałych przypadkach organem jest starosta.

Kto jest zwolniony z zezwolenia?

Art. 45 ust. 1 ustawy o odpadach wymienia podmioty zwolnione z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Przepis zawiera więcej punktów; pierwsze z nich obejmują:

• podmiot prowadzący działalność inną niż gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami, który zbiera odpady opakowaniowe i odpady w postaci zużytych artykułów konsumpcyjnych (pkt 1). Chodzi np. o zbieranie leków i opakowań po lekach przez apteki, przyjmowanie zużytych artykułów w sklepach oraz systemy zbierania odpadów w szkołach, urzędach i instytucjach. Ustawa nazywa to nieprofesjonalną działalnością w zakresie zbierania odpadów;
• osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 (pkt 2);
• osobę władającą powierzchnią ziemi, na której stosuje się komunalne osady ściekowe w celach z art. 96 ust. 1 pkt 1–3 (pkt 3).

Czy zbierający odpady sporządza sprawozdanie?

Tak, jeśli jest obowiązany do prowadzenia ewidencji odpadów. Art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach nakłada obowiązek rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach i o gospodarowaniu odpadami na prowadzącego działalność polegającą na gospodarowaniu odpadami w zakresie zbierania lub przetwarzania odpadów, obowiązanego do prowadzenia ewidencji odpadów. Wyłączony jest prowadzący odbieranie odpadów komunalnych. Zasady ewidencji opisuje artykuł Co to jest ewidencja odpadów?.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

• Transport. Transport odpadów mieści się w gospodarowaniu odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2), ale sam nie jest zbieraniem w rozumieniu pkt 34. Art. 75 ust. 1 nie wymienia go jako samodzielnego tytułu do sprawozdania. Transportujący cudze odpady wykonujący wyłącznie usługę transportu ma uproszczoną ewidencję (art. 71 pkt 2).
• Sprzedaż i pośrednictwo. Sprzedawca odpadów i pośrednik w obrocie odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 20: organizuje przetwarzanie odpadów w imieniu innych podmiotów, także bez fizycznego posiadania odpadów) są częścią gospodarowania odpadami (art. 3 ust. 1 pkt 2). Art. 75 ust. 1 nie wymienia ich jednak jako odrębnej kategorii sprawozdawczej.
• Usługi budowlano-remontowe. Przy budowie, rozbiórce, remoncie, czyszczeniu zbiorników, sprzątaniu, konserwacji i naprawach wytwórcą jest usługodawca, a nie zleceniodawca, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 3 ust. 1 pkt 32). Warto to uregulować w umowie; wskazówki zawiera artykuł Co powinna zawierać umowa z firmą odbierającą odpady.

Co zrobić teraz?

Sprawdź, czy firma gromadzi odpady przed ich transportem do miejsc przetwarzania. Jeśli tak i nie obejmuje jej żadne zwolnienie z art. 45 ust. 1, potrzebne jest zezwolenie (art. 41 ust. 1) od starosty lub marszałka województwa, zależnie od art. 41 ust. 3. Równolegle ustal, czy firma prowadzi ewidencję odpadów, bo od niej zależy sprawozdanie z art. 75 ust. 1 pkt 2. Szczegóły rejestru opisuje artykuł o BDO, a ogólny kontekst – przegląd odpadów i opakowań. Pełny tekst przepisów jest w ustawie o odpadach (tekst jednolity).

Stan prawny na: 2026-10-18

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o odpadach – akt w bazie ELI