Co to jest styropian i czy to plastik w przepisach o opakowaniach?

Co to jest styropian i czy to plastik? Styropian (EPS, polistyren ekspandowany) to spieniony polimer, czyli tworzywo sztuczne – tak, to plastik. Ustawa z 11 maja 2001 r. (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 433) zakazuje wprowadzania do obrotu wyrobów z EPS wymienionych w Załączniku nr 7 (art. 3i). Opłatę przy sprzedaży pobiera się tylko za kubki i pojemniki na żywność (art. 3b, Załącznik nr 6).

Czy styropian podlega przepisom o opakowaniach?

Styropian to potoczna nazwa polistyrenu ekspandowanego (EPS), czyli spienionego tworzywa sztucznego. W przepisach o opakowaniach i odpadach znaczenie ma to, do czego dany wyrób służy. Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433) wymienia w Załączniku nr 7 wyroby z EPS jako jeden z produktów objętych zakazem wprowadzania do obrotu (art. 3i). W praktyce oznacza to, że styropian używany jako jednorazowe opakowanie jest regulowany jak plastik. Szersze tło znajdziesz w artykule o obowiązkach dotyczących odpadów i opakowań.

Jakie trzy mechanizmy przewiduje ustawa SUP?

Ustawa (Dz.U. 2024 poz. 433) ma trzy odrębne mechanizmy produktowe, a nie dwa. Nie należy ich mylić, bo każdy dotyczy innych produktów i innych podmiotów.

Załącznik nr 6 jest węższy, niż się często zakłada. Obejmuje tylko kubki i pojemniki na żywność. Torby, chusteczki, baloniki i filtry znajdują się w Załączniku nr 9 (art. 3k ustawy). Więcej o lekkich torbach przeczytasz w artykule ile wynosi opłata recyklingowa za lekką torbę plastikową.

Kto musi pobrać opłatę?

Zgodnie z art. 3b ust. 1 ustawy obowiązek pobrania opłaty od użytkownika końcowego ma przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego, hurtowego lub gastronomiczną. Dotyczy to sytuacji, gdy oferuje w niej produkty z Załącznika nr 6 jako opakowania albo żywność lub napoje w nich zapakowane. Art. 3b ust. 2 nakłada ten sam obowiązek na przedsiębiorców sprzedających takie produkty przez automaty, także te ustawione poza wymienionymi jednostkami. Przepisy art. 3b ust. 1 i 2 stosuje się od 1 stycznia 2024 r. (ustawa nowelizująca, Dz.U. 2023 poz. 877).

Art. 3b ust. 3 ustawy wymaga ponadto zapewnienia dostępności opakowań alternatywnych. Mogą to być opakowania z materiałów innych niż tworzywa sztuczne albo opakowania wielokrotnego użytku. Termin wejścia w życie tego ustępu jest późniejszy niż dla ust. 1 i 2 i wynika z art. 22 pkt 2 ustawy nowelizującej (Dz.U. 2023 poz. 877). Nadzór nad przestrzeganiem art. 3b ust. 1-3 sprawuje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4).

Tekst art. 3b ustawy mówi o opłacie pobieranej od użytkownika końcowego i nie rozstrzyga wprost, jak przepisy działają przy odsprzedaży między przedsiębiorcami. Jeśli sprzedajesz hurtowo, przed działaniem zapytaj wojewódzki inspektorat Inspekcji Handlowej o aktualne stanowisko.

Ile wynosi opłata i jak ją obliczyć?

Stawki określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będące opakowaniami (Dz.U. 2023 poz. 2679, § 1), wydane na podstawie delegacji z art. 3c ust. 2 ustawy (tekst jednolity ustawy: Dz.U. 2024 poz. 433). Od 1 stycznia 2024 r. stawka wynosi:

• 0,20 zł za sztukę kubka na napoje,
• 0,25 zł za sztukę pojemnika na żywność przeznaczoną do bezpośredniego spożycia na miejscu lub na wynos.

Zgodnie z tym rozporządzeniem (Dz.U. 2023 poz. 2679) stawki te nie obejmują talerzy, owijek i pojemników na napoje. Podlegają one innym mechanizmom ustawy, czyli zakazowi z art. 3i (Załącznik nr 7) albo opłacie producenta z art. 3k (Załącznik nr 9).

W praktyce oznacza to, że wysokość opłaty to liczba sprzedanych sztuk pomnożona przez właściwą stawkę z rozporządzenia (Dz.U. 2023 poz. 2679, § 1). Przykład: gastronomia sprzedaje 100 kubków na napoje, więc opłata wynosi 100 × 0,20 zł = 20 zł. Termin wpłaty i właściwy rachunek wynikają z aktualnego brzmienia ustawy (Dz.U. 2024 poz. 433); warto je potwierdzić w urzędzie marszałkowskim.

Co zrobić ze styropianem w swojej działalności?

Poniższe kroki to wnioski praktyczne z przepisów ustawy (Dz.U. 2024 poz. 433) opisanych wyżej, a nie odrębne normy.

1. Ustal, czym jest dany wyrób: sztućcem, talerzem, słomką, pojemnikiem z EPS, kubkiem, pojemnikiem na żywność czy zwykłym opakowaniem. Od tego zależy, który załącznik (nr 6, 7 czy 9) ma zastosowanie.

2. Jeśli wyrób figuruje w Załączniku nr 7, nie wprowadzaj go do obrotu (art. 3i ustawy).

3. Jeśli prowadzisz handel lub gastronomię i oferujesz kubki albo pojemniki na żywność z Załącznika nr 6, pobieraj opłatę od klienta (art. 3b ust. 1-2 ustawy).

4. Jeśli wprowadzasz do obrotu produkty z Załącznika nr 9, uwzględnij obowiązki producenta lub importera wynikające z art. 3k ustawy. Szerzej o rejestrze piszemy w artykule BDO.

W praktyce oznacza to, że sam materiał nie decyduje o obowiązkach. Liczy się rodzaj wyrobu i miejsce w łańcuchu obrotu.

Jakie są wyjątki i przypadki brzegowe?

Ustawa SUP (Dz.U. 2024 poz. 433) reguluje produkty z Załączników nr 6, 7 i 9, a opłata punktu sprzedaży obejmuje tylko kubki i pojemniki na żywność (art. 3b i 3c, Załącznik nr 6). Z tego wynika wniosek, że styropian, który nie jest takim wyrobem, nie podlega opłacie z art. 3b. Dotyczy to na przykład płyt izolacyjnych. Obowiązki dotyczące odpadów ze styropianu wynikają wtedy z innych przepisów o odpadach, a nie z mechanizmów SUP opisanych tutaj. Przed działaniem sprawdź aktualne brzmienie przepisów, ponieważ ustawa bywa nowelizowana.

Stan prawny na: 2026-10-15

Źródło prawa: ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, Dz.U. 2024 poz. 433.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 433)
• Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie stawek opłaty za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będące opakowaniami (Dz.U. 2023 poz. 2679)

Najczęściej zadawane pytania

Czy płyty styropianowe do ocieplania domu podlegają opłacie SUP?

Opłata pobierana od konsumenta dotyczy wyłącznie kubków i pojemników na żywność (art. 3b i 3c ustawy, Dz.U. 2024 poz. 433, Załącznik nr 6). Płyta izolacyjna nie jest ani kubkiem, ani pojemnikiem na żywność. W praktyce oznacza to, że ta opłata jej nie obejmuje. Zasady postępowania z odpadami budowlanymi wynikają z innych przepisów. Więcej o odpadach i opakowaniach przeczytasz w artykule odpady i opakowania.

Kto kontroluje, czy sprzedawca pobiera opłatę za kubki i pojemniki?

Nadzór nad przestrzeganiem art. 3b ust. 1-3 ustawy (Dz.U. 2024 poz. 433) sprawuje Inspekcja Handlowa (art. 3b ust. 4), w praktyce wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Rejestr BDO i obowiązki producentów omawiamy w artykule BDO.