BDO · Pytania i odpowiedzi
Organ kontrolujący przestrzeganie obowiązku BDO – co warto wiedzieć o kontroli i karach
Przestrzeganie obowiązków związanych z BDO kontroluje Inspekcja Ochrony Środowiska, czyli Główny Inspektor Ochrony Środowiska i wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska (WIOŚ). Podstawą jest art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska w związku z art. 83 ust. 2a ustawy o odpadach. Rejestr BDO prowadzi natomiast marszałek województwa (art. 49 ustawy o odpadach), a to odrębna funkcja od kontrolnej.
Stan prawny na: 2026-10-16
Kto kontroluje przestrzeganie obowiązków BDO?
Kompetencję kontrolną nad przestrzeganiem przepisów ustawy o odpadach, czyli aktu, na którym opiera się BDO, mają organy Inspekcji Ochrony Środowiska. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U.2024.425 t.j.) są to Główny Inspektor Ochrony Środowiska (organ centralny) oraz wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska (organy w województwach). Art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l tej ustawy wprost wymienia ustawę o odpadach w katalogu ustaw, których przestrzeganie Inspekcja kontroluje u podmiotów korzystających ze środowiska. Kontrola obejmuje całą ustawę o odpadach (wytwarzanie, transport, składowanie, ewidencję, rejestrację), a nie tylko sam mechanizm BDO.
Co inspekcja może sprawdzić w systemie BDO?
Organy Inspekcji Ochrony Środowiska są użytkownikami BDO z nieodpłatnym dostępem w zakresie związanym z ich kompetencjami (art. 83 ust. 1 pkt 16 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, Dz.U.2023.1587 t.j.). Art. 83 ust. 2a tej ustawy przyznaje im wprost możliwość weryfikacji zgodności ze stanem rzeczywistym ewidencji odpadów prowadzonej przez posiadaczy odpadów. Taka kompetencja weryfikacyjna istnieje od 1 stycznia 2020 r., a obecne brzmienie ust. 2a obowiązuje od 1 stycznia 2025 r.
Dodatkowo art. 24a ustawy o odpadach przewiduje, że w razie stwierdzonych naruszeń pojazd przewożący odpady może zostać zatrzymany przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska, a także przez Policję, Krajową Administrację Skarbową, Straż Graniczną i Inspekcję Transportu Drogowego.
Czym różni się organ kontrolny od organu rejestrowego?
| Organ | Funkcja | Podstawa |
|---|---|---|
| GIOŚ i WIOŚ | kontrola przestrzegania ustawy o odpadach, weryfikacja ewidencji, zatrzymanie pojazdu | art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. l ustawy o IOŚ; art. 83 ust. 2a i art. 24a ustawy o odpadach |
| WIOŚ | wymierzanie administracyjnej kary pieniężnej decyzją | art. 196 ustawy o odpadach |
| Marszałek województwa | prowadzenie rejestru, wpis, zmiana, wykreślenie | art. 49 ust. 1-4 ustawy o odpadach |
Oba organy współdziałają, ale mają odrębne, uzupełniające się kompetencje.
Jaka kara grozi za brak wpisu do rejestru BDO?
Podmiot, który prowadzi działalność objętą art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach bez wymaganego wpisu do rejestru, podlega administracyjnej karze pieniężnej od 1 000 do 1 000 000 zł (art. 194 ust. 1 pkt 5 w związku z ust. 3 ustawy o odpadach). Karę wymierza w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub gospodarowania odpadami (art. 196 tej ustawy).
Kara dotyczy sytuacji, gdy dla danego zakresu działalności brakuje wpisu w chwili stwierdzenia naruszenia (art. 194 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach). Obejmuje to także przypadek, gdy podmiot ma wpis, ale faktycznie prowadzona działalność wykroczyła poza zakres tego wpisu.
Czy nieaktualny wpis też kończy się taką karą?
Nie. Samo niezłożenie wniosku o zmianę wpisu (np. przy zmianie adresu), gdy zakres działalności się nie zmienił, nie mieści się w art. 194 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach. Zgodnie z art. 179 tej ustawy takie zaniedbanie podlega karze aresztu albo grzywny.
Pozostałe naruszenia wykryte podczas kontroli, takie jak brak ewidencji czy brak potwierdzenia transportu, mają odrębne tryby sankcji. Kara za spóźnione sprawozdanie roczne podmiotu już zarejestrowanego to osobny temat, opisany w artykule jaka kara grozi za spóźnione złożenie sprawozdania BDO.
Co zrobić przed kontrolą?
1. Sprawdź, czy Twoja działalność mieści się w art. 50 ust. 1 ustawy o odpadach i czy masz na nią wpis w rejestrze. Ogólne zasady opisuje przewodnik po BDO.
2. Porównaj zakres wpisu z działalnością, którą faktycznie prowadzisz. Jeśli wykroczyła poza wpis, brak wpisu na ten zakres grozi karą z art. 194 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach, a wpisu, zmiany i wykreślenia dokonuje marszałek województwa jako organ prowadzący rejestr.
3. Porównaj ewidencję odpadów ze stanem rzeczywistym, bo właśnie to mogą zweryfikować organy Inspekcji (art. 83 ust. 2a ustawy o odpadach).
Więcej o obowiązkach w tym obszarze znajdziesz w dziale odpady i opakowania.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U.2024.425 t.j.)
- Ustawa o odpadach (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 1587)
Treści mają charakter informacyjny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej. Opracowanie oparte na obowiązujących przepisach i oficjalnych źródłach.