Dlaczego szklanka to nie to samo szkło co butelka? Kaucja i opakowania

Szklanka to nie to samo szkło co butelka, bo system kaucyjny obejmuje tylko wymienione opakowania: jednorazowe butelki plastikowe na napoje do 3 l, puszki metalowe do 1 l i butelki szklane zwrotne do 1,5 l (Załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi). Szklanki na tej liście nie ma.

Co obejmuje system kaucyjny?

Załącznik nr 1a do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (w brzmieniu nadanym ustawą z 9 stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174) wymienia trzy kategorie opakowań objętych systemem kaucyjnym. Ten sam załącznik ustala cele zbiórki: 77% w latach 2025–2028 i 90% od 2029 r. Tekst jednolity ustawy znajdziesz w Dz.U. 2026 poz. 619.

Szkło występuje w tym wykazie tylko jako butelka zwrotna do 1,5 l. Więcej o zakresie przeczytasz w artykule Zakres opakowań objętych systemem kaucyjnym.

Czy szklanka podlega kaucji tak jak butelka?

Załącznik nr 1a nie wymienia szklanek ani innych naczyń stołowych. W praktyce oznacza to, że o objęciu kaucją decyduje przynależność do jednej z trzech wymienionych kategorii opakowań, a nie sam materiał. Sam fakt, że coś jest ze szkła, nie wystarcza. Zwykła szklanka nie jest butelką zwrotną do 1,5 l z poz. 3 załącznika, więc nie ma dla niej ani kaucji, ani obowiązków sklepu opisanych niżej.

To wniosek z zakresu załącznika. O tym, do którego pojemnika wrzucić szklankę, decyduje regulamin selektywnej zbiórki w Twojej gminie. Takich zasad ten tekst nie opisuje.

Ile wynosi kaucja za poszczególne opakowania?

Wysokość kaucji określa rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 8 lipca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1046, § 1), wydane na podstawie art. 40m ust. 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Obowiązuje od 31 lipca 2024 r.

Rozporządzenie nie podaje kaucji dla szklanek, bo nie są one opakowaniami z załącznika nr 1a.

Jakie obowiązki ma sklep wobec butelek?

Zgodnie z art. 44 ust. 1–3 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (t.j. Dz.U. 2026 poz. 619) obowiązki sklepu zależą od powierzchni sprzedaży:

• Sklep o powierzchni nie większej niż 200 m² (art. 44 ust. 1) musi co najmniej pobierać kaucję. Zwracanie kaucji i zbieranie pustych opakowań jest dla niego dobrowolne. Wyjątkiem są szklane butelki wielokrotnego użytku (poz. 3 załącznika nr 1a): przy nich sklep musi także zwracać kaucję i zbierać puste butelki.
• Sklep o powierzchni powyżej 200 m² (art. 44 ust. 2) musi pobierać i zwracać kaucję oraz zbierać puste opakowania i odpady opakowaniowe. Sklep o powierzchni dokładnie 200 m² należy do grupy mniejszych.
• Sklep powyżej 2000 m² (art. 44 ust. 3) musi dodatkowo prowadzić na własny koszt selektywne zbieranie odpadów opakowaniowych po produktach z oferty, z wyłączeniem opakowań objętych systemem kaucyjnym.
• Według art. 44 ust. 2a (od 18 lutego 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 174), w systemie zbierania butelek wielokrotnego użytku każdy sklep oferujący te napoje przyjmuje puste opakowania po napojach oferowanych w danej jednostce i zwraca kwotę bez dowodu zakupu.

Obowiązki te dotyczą opakowań objętych systemem. Szklanki w nich nie ma.

Czy udział w systemie dla butelek szklanych jest obowiązkowy?

Według art. 40h ust. 2a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. 2026 poz. 174) przystąpienie do systemu kaucyjnego utworzonego przez podmiot reprezentujący jest dobrowolne w zakresie produktów w opakowaniach szklanych wielokrotnego użytku do 31 grudnia 2028 r. Rezygnacja nie zwalnia jednak z obowiązku: według art. 40h ust. 2b w zw. z art. 34 ust. 2d podmioty, które nie przystąpią do scentralizowanego systemu, kierowane są do alternatywnej ścieżki własnej zbiórki.

Wyjątek dotyczy wyłącznie butelek szklanych wielokrotnego użytku (poz. 3 załącznika nr 1a). Butelki plastikowe i puszki metalowe go nie mają, więc udział w systemie pozostaje dla nich obowiązkowy. Stan prawny po 31 grudnia 2028 r. nie jest tu omawiany, więc przed planowaniem na lata późniejsze sprawdź aktualne brzmienie art. 40h w tekście jednolitym ustawy.

Co zrobić w praktyce?

1. Sprawdź, czy opakowanie to butelka plastikowa do 3 l, puszka metalowa do 1 l albo szklana butelka zwrotna do 1,5 l. Tylko wtedy dotyczą go kaucja i obowiązki sklepu z art. 44.

2. Szklanki, kieliszki i inne naczynia nie są opakowaniami z załącznika nr 1a. Nie oddasz ich w sklepie za kaucją.

3. Zasady segregacji szkła sprawdź w regulaminie gminy. Ogólne informacje o obowiązkach opakowaniowych znajdziesz w dziale Odpady i opakowania, a o rejestrze w artykule o BDO.

Stan prawny na: 2026-10-16

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 619)

Najczęściej zadawane pytania

Ile dostanę za zwrot butelki szklanej, a ile za puszkę?

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 8 lipca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1046) kaucja za szklaną butelkę zwrotną do 1,5 l wynosi 1,00 zł, a za puszkę metalową do 1 l 0,50 zł. Tyle samo, 0,50 zł, wynosi kaucja za jednorazową butelkę plastikową do 3 l. Więcej o tym, co jest objęte kaucją, przeczytasz w artykule Zakres opakowań objętych systemem kaucyjnym.

Czy mały sklep musi przyjąć moją pustą szklaną butelkę?

Tak, jeśli to szklana butelka wielokrotnego użytku. Według art. 44 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (t.j. Dz.U. 2026 poz. 619) sklep o powierzchni do 200 m² musi przy takich butelkach zwracać kaucję i zbierać puste opakowania. Art. 44 ust. 2a (Dz.U. 2026 poz. 174) dodaje, że zwrot następuje bez dowodu zakupu, a sklep przyjmuje opakowania po napojach, które oferuje. Ogólne omówienie obowiązków znajdziesz w dziale Odpady i opakowania.

Czy firma może nie przystępować do systemu kaucyjnego dla butelek szklanych?

Do 31 grudnia 2028 r. udział w scentralizowanym systemie jest w zakresie opakowań szklanych wielokrotnego użytku dobrowolny (art. 40h ust. 2a, Dz.U. 2026 poz. 174). Kto nie przystąpi, nie jest zwolniony z obowiązku i jest kierowany do własnej ścieżki zbiórki (art. 40h ust. 2b w zw. z art. 34 ust. 2d). Wyjątek nie obejmuje butelek plastikowych ani puszek. Zasady rejestru odpadowego opisano w artykule o BDO.